Bugün gözler bir kez daha İran, İsrail ve ABD üçgenine çevrilmiş durumda. Gazze'den Lübnan'a, Suriye'den Kızıldeniz'e uzanan bu kritik kriz hattı yeni bir dönemin işaretlerini veriyor. Ancak bu büyük tablonun kenarında sessizce ilerleyen başka bir gelişme var: Ermenistan'da yapılacak seçimler.

İlk bakışta biri savaş, diğeri iç siyaset gibi görünse de aslında her ikisi de aynı jeopolitik satranç tahtasının parçaları. Çünkü Ortadoğu'da yaşanan her sarsıntı, Kafkasya'da yeni fay hatları üretir. Dolayısı ile, İsrail ile İran arasındaki mücadeleyi, bir güvenlik savaşı, sadece füze ve İHA savaşı olarak okumak doğru olmaz. Bu savaş, enerji koridorlarının, ticaret yollarının, teknoloji ağlarının ve nüfuz alanlarının savaşı.

Bu dosyada, görünen tablo şu: Washington, İran'ı çevrelemek istiyor, Tahran'da kuşatmayı kırmaya çalışıyor. İsrail ise İran'ın bölgesel kapasitesini mümkün olduğunca geriletmeyi hedefliyor. Ancak, işleri kolay değil. İran'ın gücü sadece Tahran'dan mı ibaret? Elbette hayır. İran'ın stratejik derinliği, Irak'tan Suriye'ye, Kafkasya'dan Ortaasya'ya kadar uzanıyor. Bu nedenle Kafkasya'daki her siyasi değişim, Tahran'da dikkatle takip ediliyor. İşte, tam da bu noktada Ermenistan seçimleri sıradan bir demokratik süreç olmaktan çıkıyor. Çünkü Ermenistan bugün, tarihinin en önemli yön tercihlerinden biriyle karşı karşıya. Bir tarafta Rusya merkezli güvenlik mimarisi, diğer tarafta Batı ile daha yakın ilişkiler kurma arayışı. Ve üçüncü tarafta ise Türkiye - Azerbaycan hattıyla normalleşme seçeneği. Bu üç yolun her biri Güney Kafkasya'nın geleceğini farklı bir yöne taşıyabilir.

Ama asıl kritik konu ise Zengezur Koridoru. Zengezur, Çin'den Avrupa'ya uzanan ticaret ağlarının, Türk Dünyası entegrasyonunun, enerji güvenliğinin ve yeni lojistik haritaların kesişim noktasında bulunuyor. Bu nedenle Erivan'da kurulacak yeni siyasi denklemin sonuçları yalnızca Ermenistan'ı değil, Bakü'yü, Ankara'yı, Moskova'yı, Tahran'ı, Brüksel'i ve Washington'u da doğrudan etkileyecek.

İran açısından bakıldığında tablo daha da hassas. Çünkü, bilindiği üzere, Tahran uzun süredir koridorun kendi kuzey - güney ticaret ağlarını zayıflatabileceğini düşünüyor. Bu yüzden İran'ın Ermenistan politikasında güvenlik kadar ekonomik hesaplar da bulunuyor. Dolayısı ile, İsrail ile yaşanan gerilim sürerken İran'ın kuzey sınırlarında yeni bir jeopolitik baskı oluşması Tahran'ın hiç istemeyeceği bir senaryo. Yani, aslında Ortadoğu'daki kriz ile Ermenistan'daki seçim arasında görünmeyen ama son derece güçlü bir bağ var.

Öte yandan, görünen o ki, ABD farklı bir hesap yapıyor. Washington için Kafkasya artık yalnızca Rusya'nın arka bahçesi değil. Enerji yollarının, Çin'in Kuşak ve Yol girişiminin, Rusya'nın nüfuz alanının, İran'ın kuzey kapısının kesiştiği stratejik bir kavşak. Bu nedenle ABD'nin bölgeye ilgisi sadece demokrasi veya insan hakları söylemleriyle açıklanamaz. Şurası net, mesele yeni dünya düzeninin ulaştırma ve enerji haritası.

Peki o halde, ne dersiniz, Ortadoğu'daki savaşlar yeni sınırlar mı oluşturacak yoksa yeni ticaret yolları mı? Çünkü tarih bize gösteriyor ki, kalıcı güç çoğu zaman tankların geçtiği yollardan değil, ticaretin geçtiği koridorlardan doğar. Bugün Gazze'de patlayan her bomba, Kafkasya'da yapılan her seçim ve Hazar'dan Akdeniz'e uzanan her enerji projesi aslında aynı büyük hikayenin parçaları. Ve o hikayenin adı şu: Yeni dünya düzeni yalnızca Ortadoğu'da değil, Ortadoğu ile Kafkasya'nın birleştiği jeopolitik fay hattında yazılıyor.

Ez cümle, baş döndüren gelişmelere bakınca, üç noktayı merkezde. Ortadoğu savaşı ile Ermenistan seçimleri arasındaki görünmeyen bağ, Zengezur Koridoru'nun askeri değil, ekonomik ve medeniyet ölçekli etkisi ve İran - İsrail geriliminin Kafkasya'daki güç dengelerine yansıması. Sanırım, önümüzdeki 5 yılda, Hazar – Kafkasya - Orta Koridor hattı küresel güç mücadelesinin ben elirleyici alanlarından biri olacak. Bu yüzden Erivan'daki bir seçim sonucu, bazen Ortadoğu'daki bir çatışma kadar stratejik önem taşıyabilir.