Gerçekten ihtiyacımız var mı?
Bir mağazaya yalnızca ihtiyacımız olan bir şeyi almak için giriyoruz. Sonra bir bakıyoruz, elimizde hiç aklımızda olmayan birkaç ürün daha var. Üstelik bunları alırken kendimizi oldukça avantajlı hissediyoruz. Çünkü üzerinde büyük harflerle yazılmış bir kelime var: İNDİRİM.
Son yıllarda alışveriş yapmak, ihtiyaçlarımızı karşılamanın ötesinde bir alışkanlığa dönüştü. Vitrinler, reklamlar, kampanyalar, özel günler ve bitmek bilmeyen indirim duyuruları... Her yerde bir şeyleri satın almamız için hazırlanmış yeni bir davet var. Üstelik bu davetler çoğu zaman öyle cazip sunuluyor ki ihtiyacımız olup olmadığını düşünmeye fırsat bile bulamıyoruz.
Bir ürünü normal fiyatından almak yerine daha düşük bir fiyata sahip olmak insana elbette iyi hissettiriyor. Ancak burada küçük bir ayrıntı var: İndirimde olduğu için aldığımız bir şey, gerçekten ihtiyacımız olan bir şey mi? Yoksa yalnızca kaçırmak istemediğimiz bir fırsat mı?
Bazen dolabımızda benzerlerinden birkaç tane bulunan bir kıyafeti, sırf fiyatı düştüğü için alıyoruz. Mutfakta zaten yeterince bulunan bir ürünü, kampanyası bitmeden sepete ekliyoruz. Kullanmayacağımızı bildiğimiz hâlde, ileride lazım olabilir düşüncesiyle bir kenara kaldırıyoruz. Bir süre sonra evlerimiz, belki bir gün kullanırız diye aldığımız eşyalarla doluyor.
İşin ilginç tarafı, alışverişin sonunda çoğu zaman kazandığımızı düşünüyoruz. Oysa harcamadığımız parayı değil, indirimde olduğunu gördüğümüz için harcadığımız parayı konuşuyoruz. Bir üründen yüzde elli tasarruf ettiğimizi söylerken, aslında ihtiyacımız olmayan bir şeye para verdiğimizi gözden kaçırabiliyoruz.
Elbette bütün bunların arkasında yalnızca tüketici alışkanlıkları yok. Alışveriş sektörü de insanın kararlarını etkileyen yöntemleri her geçen gün geliştiriyor. Süresi dolmak üzere olan kampanyalar, sınırlı stok uyarıları, sepette ekstra indirimler... İnsan, düşünerek karar vermek yerine aceleyle davranmaya yönlendiriliyor. Bir ürünü almaktan çok, o fırsatı kaçırmamak önem kazanıyor.
Bir de işin ekonomik tarafı var. Hayat pahalılığının arttığı bir dönemde insanlar doğal olarak daha uygun fiyatlı ürünlerin peşine düşüyor. Bu nedenle indirimleri takip etmek çoğu kişi için bir tercih değil, bütçeyi koruma çabası. Ancak tasarruf etmekle sürekli alışveriş fırsatı kollamak arasında önemli bir fark bulunuyor. Her ucuz ürün ekonomik bir kazanç olmadığı gibi, her kampanya da gerçek bir ihtiyaç anlamına gelmiyor.
Belki alışverişe çıkmadan önce kendimize küçük bir soru sormamız gerekiyor: Bu ürünü indirimde olmasaydı da alır mıydım?
Cevap hayırsa, üzerinde ne kadar büyük bir indirim etiketi bulunursa bulunsun, o alışverişin bize kazandırdığı pek bir şey yok.
Çünkü mesele daha az parayla daha çok eşya sahibi olmak değil. Aldığımız şeylerin hayatımızda gerçekten bir karşılığının bulunması. Bir süre sonra unutacağımız, kullanmadan kaldıracağımız, varlığını bile hatırlamayacağımız ürünlerle evlerimizi doldurmak yerine, aldığımız şeylerin değerini bilmek daha anlamlı.
Belki alışveriş alışkanlıklarımızı değiştirmek için büyük kararlar almamıza gerek yok. Bazen bir mağazanın vitrinine bakıp yolumuza devam etmek, sepete eklediğimiz bir ürünü yeniden düşünmek yeterli. Çünkü satın aldığımız her şey hayatımıza bir değer katmıyor. Kimi eşyalar yalnızca yer kaplıyor, kimi harcamalar ise sonradan gereksiz bir yük olarak karşımıza çıkıyor. İndirim tabelalarının önünde durup kendimize sormamız gereken asıl soru şu: Gerçekten bir şey mi kazanıyoruz, yoksa yalnızca daha az ödeyerek daha fazla şeye mi sahip oluyoruz? Bu sorunun cevabı, alışveriş sepetimizin doluluğundan çok, alışverişten sonra geriye kalan düşüncelerimizde saklı.
Yazarın diğer yazıları
Interpol kırmızı bültenle arıyordu: Büyükçekmece'de 3 şüpheli yakalandı
Yunan'ın Türk korkusu okullara sıçradı: Batı Trakya Türklerine sistematik engel
UNIFIL çekilme sürecine girdi: Güney Lübnan'da yeni dönem başlıyor
Türkiye ve Macaristan'dan savunmada yakın iş birliği: Özel Kuvvetler ortak eğitimde