ANASAYFA
RAMAZAN
TV PROGRAMLARI
PROGRAMLAR
YAYIN AKIŞI
CANLI YAYIN
24 RADYO
REKLAM
İLETİŞİM VE KÜNYE


Neye niyet, neye kısmet

Dün Ramazan'ın son cumasıydı.
Yani Dünya Kudüs Günü'ydü.
Vaktiyle Humeyni'nin başlattığı bu akım, dünyanın dört bir yanına Filistin'le dayanışma gösterileriyle bilinir.
Her yıl da en büyük gösteriler İran'da yapılır.
Bu yıl da ABD ve İsrail'in saldırılarına rağmen öyle oldu.
Yüzbinlerce kişi sokaklara döküldü, ABD ve İsrail karşıtı sloganlar attı.
Saldırılara karşı dünyaya birlik mesajı vermek için büyük bir fırsattı.
İsrail de o mesajı gördü.
Miting yakınına hava saldırısı düzenlendi.
Meselenin ironik yanıysa şu...
Kudüs Günü gösterileri Filistin'in bağımsızlığına ve Mescid-i Aksa'nın işgalden kurtarılmasına destek için var.
Ancak Mescid-i Aksa kapalıydı.
İşgalci İsrail tarafından günler öncesinden kapatılmıştı.
Gerekçeyse İran'ın saldırılarıydı.
Görünen o ki savaş uzayacak.
İran'ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney, seçildikten dört gün sonra ilk mesajını verdi.
Yaralı olduğu için görüntü vermedi.
Yazılı mesaj yayınladı.
"Mücadeleye devam, ödün vermek yok" diyor.
Sert bir üslubu vardı.
"Savaşta başka cepheler açılabilir" dedi, Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalacağını duyurdu.
ABD için çetin ceviz bir imaj çizdi.
Öyle ki babasını bile geçebilir.
Devrim Muhafızları için büyük motivasyon olduğu kesin.
Oğul Hamaney, savaşı Körfez'e daha da yayıp, cepheyi genişleterek maliyeti iyice artıracak.
Görünüm böyle.
Dubai gibi yıldız parlayan bölgeler şimdiden acı çekmeye başladı.
Büyük kayıpları var.
İnsanlar ve şirketler kaçıyor.
Bu kayıpların daha da artmasıyla ABD üzerindeki baskının iyice güçleneceğin, hesapladıkları aşikar.
Bakalım nereye gidecek...
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan zaten arka plandaydı.
Muhtemelen daha da geriye düşecek.
Hürmüz meselesi ise ayrıca ilginç bir hal aldı.
"İran boğazı mayınlayacak" endişesi bir yanda, gemilere saldırılar diğer yanda.
ABD'nin niyeti Hürmüz'ü tamamen İran etkisinden kurtulmuş bir suyolu yapmaktı.
Şimdi gemiler kıpırdayamaz halde.
Hatta bazıları İran'dan "vize" alarak geçiş yapmaya başladı.
Hindistan ve Çin onların bir kısmı.
Başka ülkeler de var.
Dünyanın en güçlü donanmasına sahip ABD ise Hürmüz'de güvenli geçişe refakati garanti edemiyor.
ABD Hürmüz'ü "kurtaracakken" tamamen İran'ın denetiminde bir geçiş haline getirdi.
Neye niyet, neye kısmet...
Çin, savaşın görünmeyen yüzündeki en dikkat çekici aktörlerden biri.
Anlaşılıyor ki İran'ın böyle sert karşılıklar vermesinin arkasında da o var.
İran, Haziran'daki 12 günlük savaş sırasında Çin'in BeiDou-2 navigasyon sistemini kullanıyordu.
Savaştan hemen sonra model yükselttiler.
BeiDou-3'e geçtiler.
Birçok uzmana göre bu değişim oyun değiştirici oldu.
Çünkü önemli bir avantajı var.
Önceki versiyonuna göre, sinyal kesici ve karıştırıcılara karşı direnci çok daha yüksek.
Bu da İran'ın füze isabet oranını yüzde 50'ye kadar artırma potansiyeli demek.
Şimdiye kadar ABD'nin Ortadoğu'daki en az 17 askeri ve diplomatik tesisi ciddi hasar gördü.
Üstelik İran için savaşın başları füze saldırıları adına daha zor zamanlardı.
Erken uyarı ve radar sistemlerinin önemli kısmını imha etmeyi başardılar.
Bundan sonra İran'ın saldırılarının daha yüksek etki gücüne ve yıkıma yol açması muhtemel.
İran'ın düşmemesi Çin için önemli.
Çünkü Venezuela'nın da İran'daki saldırıların da ucu bir şekilde gelecek yıllarda ABD ve Çin arasında yaşanması beklenen askeri gerilime uzanıyor.
İşte bu nedenle İran'a istihbarat desteği verdikleri belirtiliyor.
Ancak kafa karıştırıcı başka bir adımları daha var.
Mesela BM Güvenlik Konseyi'nde İran'ın Körfez ülkelerine füze saldırılarının kınandığı tasarıyı reddetmediler.
Dahası, Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, bizzat o saldırıları kınayan bir açıklama da yaptı.
Muhtemel ki bunun açıklaması uluslararası ilişkilerdeki "karşılıklı bağımlılık" kuramında yatıyor.
Pekin de hassas bir denge izlemeye çalışıyor.
Ama bu denge ve Çin dünyanın her yerindeki çıkarları, bir gün İran'a sırt dönmelerine yol açarsa, o zaman Tahran için durum vahim olabilir.
Rusya faktörü olsa bile yeterli olur mu, emin değilim.


Yazarın diğer yazıları