ANASAYFA
TV PROGRAMLARI
PROGRAMLAR
YAYIN AKIŞI
CANLI YAYIN
24 RADYO
REKLAM
İLETİŞİM VE KÜNYE


Trump'ın ara karnesi

3 Kasım 2026 ara seçimleri geride kaldı.

Amerikalılar sandığa giderken, makroekonomik göstergelerin parlaklığı ile mutfak masasına yansıyan gerçeklik arasındaki uçurumu sandığa taşıdı.

Büyüme yüzde 3,4'e ulaşmış, işsizlik uzun yıllardır düşük seyretmiş, borsalar rekorlar kırmış olsa da seçmen "cüzdan hesabı" yapıyordu.

Faiz, kira, akaryakıt ve market fiyatları, Trump yönetiminin ikinci döneminin ilk iki yılını değerlendiren en sert ölçü oldu.

Trump aslında doğrudan yarışmıyor.

Seçmenler Cumhuriyetçi Parti ile demokrat Parti'nin adayları arasında seçim yaparak Temsilciler Meclisi'nin tamamının, Senato'nun 35 sandalyesinin yeni sahiplerini belirledi.

Ama bunu yaparken Trump yönetiminin özellikle de sokağa yansıyan ekonomik boyutuyla icraatlarını oyladılar.

Yani Trump'ın ara karnesinde notlar verildi.

Sonuçlar henüz tamamen olgunlaşmamış olsa da, bu seçimlerin Türkiye-ABD ilişkilerine yansıması şimdiden masada.

Çünkü Washington'da dış politika başkanın elinde görünse de, silah satışları, yaptırımlar, bütçe ve denetim yetkisi Kongre'nin elinde.

Seçim gecesi ilk sonuçlar Doğu Yakası'ndan gelmeye başladı.

Saatler ilerledikçe Temsilciler Meclisi ve Senato'daki dar marjlar belirginleşti.

Tarihsel olarak ara seçimler iktidar partisine karşı bir uyarı niteliği taşır.

2026'da da benzer bir dalga beklentisi vardı.

Demokratlar Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğu geri almak için yalnızca birkaç sandalye kazanmaya ihtiyaç duyuyordu.

Senato'da ise daha zorlu bir denklem vardı.

Cumhuriyetçilerin dar çoğunluğu, özellikle düşük gelirli seçmenlerde ve gençlerde görülen kaymalarla sınandı.

Muhafazakar eğilimli araştırmalar bile hayat pahalılığının birinci, ikinci ve üçüncü sıradaki mesele olduğunu vurguluyordu.

İran savaşı ve gümrük tarifeleriyle birleşen enflasyon baskısı, 2024'te Trump'a oy veren kimi seçmenleri uzaklaştırdı.

Ekonomik tablo karmaşıktı.

İşsizlik oranı yüzde 4,5'in altında kalmaya devam etti, yapay zeka yatırımları sermaye harcamalarını körükledi, hisse senetleri yüksek gelirli hanelerin tüketimini destekledi.

Hazine Bakanı'nın "tüketici davranışları güçlü" demesine rağmen, Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi zayıf kaldı.

Ortalama saatlik kazançlar ve tüketici fiyatları Ocak 2025'ten bu yana benzer oranda artmış, reel satın alma gücü yerinde saymıştı.

Otuz yıllık konut kredisi faizlerinin yüzde 7'nin üzerine çıkması ve konut arzının yetersizliği, ev sahibi olmayı geniş kitleler için fiilen imkânsız hâle getirdi.

Kira yükü, elektrik ve doğalgaz faturaları, market alışverişi...

Bunlar sandıkta "ekonomi iyi gidiyor" retoriğinden daha ağır bastı.

İran'daki çatışmanın sekiz aydır sürmesi petrol fiyatlarını yükseltti, gümrük tarifeleri ithal ürün maliyetlerini artırdı.

Seçmen, savaşı ve gümrük politikalarını doğrudan cüzdanına bağladı.

Bu koşullar altında sonuçların ne zaman netleşeceği ve resmiyet kazanacağı önemli.

Seçim gecesi Doğu Yakası'nda erken kapanan sandıklar ilk ipuçlarını verdi. Maine, Güney Carolina, Florida gibi yerler 2024 farklarıyla karşılaştırılarak gecenin genel seyrini işaret etti.

Ancak birçok eyalette posta oyları, geç gelen zarflar ve geçici oylar günler hatta haftalar sürebilir.

Pensilvanya gibi eyaletlerde sayım süreçleri yavaş ilerler.

Kaliforniya'da süreç otuz güne kadar uzayabilir.

Eyaletlerin resmi onay takvimleri farklılık gösterir.

Bazıları bir hafta içinde tamamlar, bazıları altı haftaya kadar uzatır.

Georgia'da Senato yarışında yüzde 50 artı bir çoğunluk sağlanamazsa 1 Aralık'ta ikinci tur yapılır.

Kesin ve yasal olarak bağlayıcı sonuçlar, eyaletlerin resmi süreçleri tamamlamasıyla ortaya çıkar.

Yeni Kongre ise 3 Ocak 2027'de göreve başlar.

Yani seçim gecesi "kazanan belli oldu" demek erken olur; özellikle dar marjlı yarışlarda sonuçların olgunlaşması birkaç gün ile birkaç hafta arasında değişir.

Medya verileri hızlı olabilir ama çok daha yavaştır.

Türkiye açısından asıl kritik nokta, Kongre'nin kimde kalacağı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Başkan Trump arasındaki kişisel diyalog, birçok dosyada kapıları aralamıştı.

Ancak S-400'ler nedeniyle uygulanan CAATSA yaptırımları ve F-35 programına dönüş gibi konularda yasal engeller Kongre'ye dayanıyor.

Eski Beyaz Saray yetkilisi Mark Pfeifle'ın da altını çizdiği gibi, başkan dış politikayı yürütür ama yasalar, bütçe ve büyük silah satışlarında Kongre belirleyicidir.

Demokratların Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğu ele geçirmesi, denetim mekanizmalarını güçlendirir.

Komite başkanlıkları el değiştirir.

Türkiye'nin iç siyasetiyle bağlantılı eleştiriler daha sık gündeme getirilebilir.

F-35 meselesi ise daha teknik ve yasal.

Mevcut düzenleme, Türkiye'nin S-400'lere ve ilgili ekipmana artık sahip olmadığının resmi olarak bildirilmesi ve gelecekte de edinmeyeceğine dair güvence verilmesini gerektiriyor.

Sistemlerin kapatılması, depoya kaldırılması veya "birlikte kullanmayacağız" sözü ABD adına bu koşulu karşılamıyor.

Sorunun aşılabilmesi için S-400'lerin üçüncü bir ülkeye devredilmesi önemli bir ara formül olabilir.

Tabii bunun için Rusya'nın da ikna edilmesi gerekli.

Ya da ABD'deki yasanın değişmesi gerekli.

Yasa değişikliği Demokrat ağırlıklı bir Kongre'de daha zorlaşır.

Trump yönetimi ulusal güvenlik gerekçesiyle CAATSA yaptırımlarını askıya alma yetkisine sahip olsa da, Kongre ile çatışmaktan kaçınmış görünüyordu. Demokrat çoğunluk bu esnekliği daraltabilir.

Senato'nun durumu da ayrı bir katman.

Cumhuriyetçilerin kontrolü sürdürmesi Trump'a daha geniş manevra alanı tanır ancak Cumhuriyetçi komite başkanları bile kimi önerileri yavaşlatabilir veya karşı çıkabilir.

Demokratların Senato'da güçlenmesi, Doğu Akdeniz'le ilgili tasarıların yeniden canlanmasına, yaptırım tehditlerinin artmasına yol açabilir.

Yine de Türkiye'nin NATO üyeliği, coğrafi konumu, savunma sanayisi ve bölgesel dengelerdeki rolü Washington'da tamamen göz ardı edilemez.

İki parti arasında görüş ayrılıkları salt Demokrat-Cumhuriyetçi çizgisinde değil; Rusya, Yunanistan, Kıbrıs, İsrail ve Türkiye iç politikası üzerinden de şekilleniyor.

Bu nedenle Türkiye bir süredir aslında iki partiyle de ilişkileri geliştirme çabası yürütüyor.

Ve görünen o ki bu çabalar daha da artacak.

Çünkü Türkiye-ABD müttefiklik ilişkileri, aradaki pürüzlere rağmen var olmaya devam edecek.

Üstelik 2008'den sonra, yani Trump sonrasında bile...

NATO'daki güçlü konumu, güçlü savunma sanayisi ve bölgesel krizlerdeki tutumu Türkiye'yi ABD için kıymetli bir müttefik yapıyor.

ABD içinde birçok yorumcu ve bürokrat, Türkiye ile ilişkilere uzun zaman boyunca yeterli kıymet verilmediği görüşünde.

Seçim sonucunda Kongre aritmetiğindeki değişim bunu nasıl etkileyecek, hep birlikte göreceğiz.

Faiz ve kira yükü sandığı şekillendirdi; şimdi Kongre'nin yeni yüzü, Türkiye-ABD ilişkilerinin önümüzdeki iki yılını şekillendirecek.


Yazarın diğer yazıları