En sağlıklı tatlandırıcı hangisi?

Beslenme uzmanları, bal ve akçaağaç şurubunun şekerden belirgin biçimde üstün olmadığını, sıfır kalorili seçeneklerin ise her derde deva sayılamayacağını belirtiyor. Uzmanlara göre en etkili yaklaşım, genel beslenmeyi iyileştirerek tatlılık miktarını azaltmak.

Eren Çoşkundili - Kasım 09, 2026 11:33 | Son Güncelleme Tarihi: Kasım 09, 2026 14:33

24 TV'yi Google'da haber kaynağınız olarak ekleyin

Markette bal, akçaağaç şurubu, stevia veya şekeri tercih ederken hangisinin daha sağlıklı olduğunu düşünmek yaygın bir ikilem. Ancak kayıtlı diyetisyenlere göre herkese uyan tek bir "en sağlıklı" tatlandırıcı yok. Asıl önemli olan, tatlandırıcının nasıl ve ne miktarda kullanıldığı kadar genel beslenmede ne kadar tatlılığa yer verildiği.

Tek bir tatlandırıcı herkese en iyi seçenek değil

Beslenme uzmanı Sapna Peruvemba, MS, RDN, "Tek bir 'en sağlıklı' tatlandırıcı yok. Bu, gerçekten nasıl ve ne miktarda kullanıldığına bağlı" diyor.

Tatlandırıcılar genel olarak iki gruba ayrılıyor. Şeker, bal ve akçaağaç şurubu gibi besleyici tatlandırıcılar kalori içeriyor ve kan şekerini yükseltiyor. Stevia ve sukraloz gibi besleyici olmayan tatlandırıcılar ise çok az kalori sağlıyor ya da hiç kalori içermiyor ve kan şekerini önemli ölçüde yükseltmiyor.

Sıfır kalorili seçenekler bu nedenle ilk bakışta daha iyi görünebilir. Ancak Birleşik Krallık merkezli beslenme uzmanı Rhiannon Lambert, bu ürünlerin de beynin tatlılık algısını harekete geçirdiğini belirtiyor. Bu tatlandırıcılar, kalori sağlamasalar bile aynı tatlı tat reseptörlerini uyarıyor.

Lambert'e göre yalnızca tatlandırıcının kendisine odaklanmak yanıltıcı olabilir. Sağlığı belirleyen daha önemli unsur, genel olarak ne kadar tatlılık tüketildiği.

Bal ve akçaağaç şurubu şekere belirgin üstünlük sağlamıyor

Bal ve akçaağaç şurubu çoğu zaman daha doğal seçenekler olarak sunuluyor. Ancak beslenme açısından şekere benzer biçimde davranıyorlar. Her ikisi de glikoz ve fruktoz içeriyor ve toplam şeker alımına katkıda bulunuyor.

Peruvemba, bu ürünlerin az miktarda vitamin ve mineral içerebileceğini ancak anlamlı bir besin değeri elde etmek için tüketilmesi gereken miktarın, fazla ilave şekerin olumsuz etkilerini gölgede bırakabileceğini söylüyor.

Bu ürünler için oluşan "sağlık halesi" tüketimi artırabilir. Kişiler bal veya akçaağaç şurubunu kendileri için daha iyi görerek daha fazla kullanabilir ve böylece toplam şeker alımını fark etmeden yükseltebilir.

Sıfır kalorili seçenekler bazı durumlarda yardımcı olabilir

Stevia, keşiş meyvesi ve diğer sıfır kalorili tatlandırıcılar, kan şekerini yönetmek, toplam kalori alımını azaltmak veya ilave şekerleri düşürmek isteyen kişiler için bazı durumlarda yararlı olabilir.

Bu ürünler kan şekerini önemli ölçüde yükseltmediği için kısa vadede avantaj sağlayabilir. Ancak uzmanlar, onları her derde deva olarak görmemek gerektiğini vurguluyor.

Peruvemba, bu tatlandırıcıların uzun vadeli etkileriyle ilgili hâlâ yanıtlanmamış sorular bulunduğunu ancak fazla ilave şekerle ilişkili risklerin çok daha net ortaya konduğunu belirtiyor. Lambert ise kalori içermeyen tatlandırıcıların tatlı yiyeceklere yönelik tercihi pekiştirebileceğini ve bazı kişilerde tatlı isteğini azaltmayı zorlaştırabileceğini söylüyor.

Düşük glisemik indeks tek başına yeterli değil

Glisemik indeksin düşük olmasının otomatik olarak daha sağlıklı olmak anlamına geldiği düşüncesi de yaygın bir yanılgı. Peruvemba, glisemik indeksin yararlı olabileceğini ancak bütün tabloyu göstermediğini ifade ediyor.

Agave şurubu buna örnek gösterilebilir. Sofra şekerinden daha düşük glisemik indekse sahip olsa da besin değeri sınırlı, yoğun bir ilave şeker kaynağıdır.

Glisemik indeks; porsiyon büyüklüğünü, tatlandırıcının yanında hangi yiyeceklerin tüketildiğini ve beslenmenin genel kalitesini hesaba katmaz. Bu nedenle tatlandırıcı seçimini belirleyen tek ölçüt olarak görülmemelidir.

Uzmanlar tatlılık miktarını azaltmayı öneriyor

Her iki uzman da odağı "mükemmel" tatlandırıcıyı bulmaktan çıkarıp genel beslenmeyi iyileştirmeye yöneltmek gerektiği konusunda hemfikir.

Bu yaklaşım, daha fazla tam ve besin açısından yoğun gıda tüketmeyi, lif, protein ve sağlıklı yağ içeren öğünler oluşturmayı ve alışılan tatlılık miktarını kademeli olarak azaltmayı içeriyor.

Lambert, yalnızca hangi yiyeceklerin çıkarılacağına değil, beslenmeye nelerin eklenebileceğine odaklanmayı öneriyor. Şekeri sıfır kalorili bir alternatifle değiştirmek yerine çilek gibi doğal olarak tatlı gıdalar eklemek, tatlılık hissinin yanında lif ve besin alınmasını da sağlayabilir.

Tat alma tomurcukları zamanla değişen tatlılık düzeyine uyum sağlayabilir. Lambert, küçük ve istikrarlı değişikliklerin tamamen kısıtlamaya göre daha sürdürülebilir olduğunu söylüyor.

Peruvemba ise beslenmenin tek bir unsuruna, örneğin sabah kahvesine eklenen şekere, odaklanmak yerine genel beslenme düzenine bakmanın daha etkili olduğunu belirtiyor.

Kapat