Bilim insanları uyardı! Alzheimer riski kadınlarda büyüyor

California Üniversitesi San Diego Tıp Fakültesi'nden bilim insanları, 17 binden fazla yetişkinin katılımıyla yürütülen büyük ölçekli bir araştırmada, kadınların Alzheimer ve diğer demans türlerine erkeklerden çok daha duyarlı olduğunu tespit etti. 19 Mayıs 2026'da Biology of Sex Differences dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, kadınlar yalnızca Alzheimer hastalığına daha sık yakalanmıyor; aynı zamanda bilişsel gerilemeyle ilişkili pek çok risk faktöründen de erkeklere kıyasla daha şiddetli etkileniyor. Araştırmacılar, bu bulguların önleme stratejilerinin kadınlara özel olarak geliştirilmesi gerektiğini gösterdiğini belirtiyor.

UC San Diego ekibinden cinsiyete özel demans analizi

UC San Diego Tıp Fakültesi'nde nörobilimler alanında çalışan Dr. Megan Fitzhugh ve ekibi, ABD genelinde orta yaş ve üzeri yetişkinleri kapsayan Sağlık ve Emeklilik Çalışması verilerini kullanarak 13 değiştirilebilir demans risk faktörünü analiz etti. Bu faktörler arasında eğitim düzeyi, işitme kaybı, sigara kullanımı, alkol tüketimi, obezite, depresyon, fiziksel aktivite eksikliği, hipertansiyon ve diyabet gibi yaygın sağlık sorunları yer aldı. Araştırmacılar, kadınların özellikle depresyon, düşük eğitim seviyesi, fiziksel hareketsizlik ve uyku problemleri gibi risk faktörlerinden erkeklere kıyasla daha fazla etkilendiğini gözlemledi. Örneğin, depresyon kadınlarda yüzde 17 oranında görülürken, bu oran erkeklerde yüzde 9'da kaldı. Fiziksel hareketsizlik ise kadınların yüzde 48'ini, erkeklerin ise yüzde 42'sini etkiledi. Uyku problemleri kadınlarda yüzde 45, erkeklerde ise yüzde 40 oranında bildirildi. Kadınlarda bilişsel gerilemeye yol açan risk faktörlerinin etkisi, erkeklere göre daha belirgin şekilde ortaya çıktı.

Kadınlarda Alzheimer yükü ve risk faktörlerinin etkisi artıyor

ABD'de yaklaşık yedi milyon kişi Alzheimer hastalığı ile mücadele ediyor ve bu hastaların neredeyse üçte ikisini kadınlar oluşturuyor. Kadınların genellikle erkeklerden daha uzun yaşaması, bu farkın tek nedeni olarak görülmüyor. Araştırmaya göre, biyolojik, sosyal ve yaşam tarzı ile ilgili faktörler de kadınların demans riskini artırıyor. Özellikle kardiyometabolik hastalıklar, hipertansiyon ve yüksek vücut kitle indeksi gibi durumlar, kadınlarda bilişsel performans üzerinde daha olumsuz etki yaratıyor. İlginç bir şekilde, işitme kaybı ve diyabet erkeklerde daha yaygın görülse de, bu risk faktörleri kadınlarda daha düşük bilişsel puanlarla ilişkilendirildi. Araştırmacılar, demans risk faktörlerinin kadınlarda neden daha güçlü etkiler oluşturduğunu tam olarak anlamak için hormonal, genetik ve sağlık hizmetlerine erişim gibi çok sayıda değişkenin incelenmesi gerektiğini vurguluyor.

Fitzhugh: "Kadınlar için hedefe yönelik önleme stratejileri şart"

Çalışmanın ilk yazarı Dr. Megan Fitzhugh, elde edilen bulguların yalnızca risk faktörlerinin yaygınlığına değil, aynı zamanda her faktörün kadınlar ve erkekler üzerindeki bireysel etkisine göre önlemler alınmasının gerekliliğine işaret ettiğini belirtiyor. Fitzhugh, "En yaygın risk faktörlerinin ötesine bakarak, bazılarının kadınların bilişimi üzerinde orantısız olarak daha büyük bir etkiye sahip olduğunu gördük. Bu nedenle, önleme çabalarının daha kişiselleştirilmiş ve cinsiyete özel olması gerekiyor" dedi. Araştırma ekibinin önerileri arasında, kadınlarda depresyonun yönetimine öncelik verilmesi, fiziksel aktivitenin artırılması ve özellikle tedavi edilmemiş hipertansiyonun kontrol altına alınması yer alıyor. Ayrıca, kadınların eğitim düzeyinin yükseltilmesi ve yaşam tarzı değişikliklerinin teşvik edilmesi de önemli başlıklar arasında gösteriliyor. Elde edilen veriler, demans riskinin azaltılması için hedeflenmiş müdahalelerin, özellikle kadınlar üzerinde daha etkili olabileceğini gösteriyor.