Yemeklik yağlar ve kanser ilişkisi! Uzmanlar hangi yağı öneriyor?

ABD'de gerçekleştirilen son bilimsel çalışmalar, yemeklerde kullanılan yağ türlerinin kanser hücrelerinin büyüme hızını etkileyebileceğini gösterdi. Özellikle prostat kanseri tanısı konulan ve aktif izleme altında tutulan hastalarda, diyet yağlarının değiştirilmesinin tümör gelişimini yavaşlatabileceği ortaya kondu. Araştırmacılar, omega-3 ve omega-6 yağ asitleri arasındaki dengenin, kanser hücrelerinin çoğalma hızında belirleyici olabileceğine dikkat çekti.

Yemek yağlarının kanserle bağlantısı: Yeni bulgular

Son yıllarda yapılan araştırmalar, yemek yağlarının yalnızca kalp ve damar sağlığı üzerinde değil, aynı zamanda kanser gelişimi üzerinde de etkili olabileceğini gösteriyor. Özellikle ABD'de yaygın olarak tüketilen omega-6 yağlarının, omega-3 yağlarına kıyasla çok daha fazla alınması, vücutta iltihaplanmayı artırarak kanser hücrelerinin çoğalmasına zemin hazırlayabiliyor. Bilim insanları, sağlıklı bir yağ dengesi için omega-6 ve omega-3 oranının 4:1 düzeyinde olması gerektiğini vurguluyor. Ancak tipik bir Amerikan diyetinde bu oran, omega-6 lehine 15 ila 20 kat daha yüksek seviyelerde seyrediyor. Bu dengesizlik, yalnızca kanser değil, pek çok kronik hastalığın da tetikleyicisi olarak gösteriliyor.

Yemek yağları, özellikle bitkisel yağlar, kızartmalar ve işlenmiş gıdalarda yoğun miktarda bulunuyor. Omega-3 yağları ise başta somon ve sardalya olmak üzere yağlı balıklarda, keten tohumu ve chia tohumunda yer alıyor. Uzmanlar, yemek yağlarının türünü ve miktarını değiştirmenin, kanser riskini azaltmada önemli bir adım olabileceğini belirtiyor. Bu doğrultuda yapılan araştırmalar, özellikle prostat kanseri gibi yavaş ilerleyen kanser türlerinde, diyet değişikliğinin tümör büyümesini yavaşlatabileceğini ortaya koyuyor.

Prostat kanseri ve aktif izleme: Hastalar ne yapmalı?

Prostat kanseri tanısı alan pek çok erkek, tümörlerinin yavaş büyümesi nedeniyle cerrahi ya da radyasyon gibi agresif tedavilere hemen başlamıyor. Bunun yerine, "aktif izleme" adı verilen bir yöntemle düzenli olarak takip ediliyorlar. Bu süreç, hastalar için psikolojik olarak oldukça zorlayıcı olabiliyor. Pek çok hasta, "Kendime nasıl yardımcı olabilirim?" sorusunun yanıtını arıyor. Son yapılan bir çalışma, bu soruya kısmen de olsa yanıt verdi. Araştırmada, aktif izleme altında olan 100 prostat kanseri hastası iki gruba ayrıldı. Bir grup normal diyetine devam ederken, diğer grup bir diyetisyen eşliğinde omega-6 alımını azaltıp omega-3 tüketimini artırdı ve günlük balık yağı takviyesi aldı. Katılımcıların kalori alımı veya kilo kaybı hedeflenmedi; yalnızca yağ türleri değiştirildi.

Çalışmanın başında ve bir yıl sonra, tüm katılımcılardan biyopsi örnekleri alındı. Örnekler, tümörün aynı noktasından, MRI rehberliğinde toplandı. Bu yöntem, önceki çalışmalara göre daha kesin karşılaştırmalar yapılmasını sağladı. Bir yılın sonunda, diyet değişikliği yapan grupta kanser hücrelerinin bölünme hızını gösteren Ki-67 belirtecinin düştüğü, normal diyet grubunda ise yükseldiği tespit edildi. Bu bulgu, yemek yağlarının kanser hücrelerinin çoğalmasında doğrudan etkili olabileceğini gösteriyor.

Omega-3 ve omega-6 yağlarının rolü

Omega-3 ve omega-6 yağ asitleri, vücut için gerekli olan ancak dışarıdan alınması gereken temel yağlardır. Omega-6 yağları genellikle ayçiçek, mısır ve soya gibi bitkisel yağlarda bulunurken, omega-3 yağları balık, keten tohumu ve ceviz gibi besinlerde yer alır. Araştırmacılar, omega-6'nın aşırı tüketilmesinin iltihaplanmayı artırarak kanser hücrelerinin büyümesini hızlandırabileceğini, buna karşılık omega-3'ün ise iltihaplanmayı azaltıcı ve hücre çoğalmasını yavaşlatıcı etkiler gösterebileceğini belirtiyor. Çalışmada, omega-3 alımını artıran ve omega-6'yı azaltan hastalarda tümör hücrelerinin bölünme hızının yavaşladığı gözlendi.

Ancak, araştırmada bazı katılımcıların balık yağı takviyesinin sindirim sistemi üzerinde yan etkiler yaşaması nedeniyle çalışmadan ayrıldığı belirtildi. Ayrıca balık yağı, bazı ilaçlarla etkileşime girebildiğinden, uzmanlar bu tür takviyelerin mutlaka doktor kontrolünde alınması gerektiğini vurguladı. Araştırmacılar, elde edilen bulguların umut verici olduğunu, ancak daha geniş ve uzun süreli çalışmaların yapılması gerektiğini de ifade etti.