Şeker içermeyen tatlandırıcı karaciğer hastalığı riskini artırıyor

Büşra Mutlu - Şubat 06, 2026 17:16 | Son Güncelleme Tarihi: Şubat 06, 2026 17:17

Sorbitol yaygın olarak kullanılan bir şeker içermeyen tatlandırıcı olarak biliniyor. Ancak son araştırmalar, sorbitol tüketiminin karaciğer sağlığı üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğine işaret ediyor.

Kapat

HABERİN DEVAMI

Şeker içermeyen ürünlerde sıkça tercih edilen sorbitol, özellikle diyabet hastaları ve sağlıklı beslenmeye özen gösteren tüketiciler arasında popülerliğini artırıyor. Ancak bilim dünyasında son dönemde yapılan araştırmalar, sorbitolün karaciğer sağlığı üzerindeki etkileri konusunda endişeleri gündeme taşıdı. Hayvanlar üzerinde gerçekleştirilen çalışmalar, yüksek miktarda sorbitol tüketiminin karaciğer hastalığı riskini artırabileceğini ortaya koyarken, bu bulgular insan sağlığı açısından da dikkatle değerlendirilmesi gereken bir konu olarak öne çıkıyor.

Sorbitolün karaciğer üzerindeki potansiyel etkileri

Sorbitol, şeker alkolü grubunda yer alan ve genellikle şeker içermeyen sakız, şekerleme gibi ürünlerde tatlandırıcı olarak kullanılan bir bileşen. Düşük kalorili olması ve kan şekerini ani yükseltmemesi nedeniyle özellikle diyabet hastaları için cazip bir alternatif olarak sunuluyor. Ancak son dönemde yapılan bilimsel araştırmalar, bu tatlandırıcının karaciğer sağlığı üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğine dair önemli bulgular ortaya koydu. Özellikle zebrafish üzerinde yapılan deneylerde, sağlıklı bir bağırsak mikrobiyomunun glukozu sorbitole dönüştürüp ardından bu bileşiği parçalayabildiği gözlemlendi. Bağırsak mikrobiyomunda meydana gelen bozulmalar ise bu süreci sekteye uğratarak sorbitolün karaciğerde birikmesine ve olumsuz sonuçlara yol açmasına neden olabiliyor. Çalışmanın baş araştırmacısı Prof. Gary Patti, bağırsak bakterilerinin sorbitolü parçalayamaması halinde, glukozdan üretilen sorbitolün vücutta biriktiğini ve bunun da karaciğer üzerinde olumsuz etkilere yol açtığını belirtiyor. Ayrıca, sorbitol bağırsakta temizlenmediğinde fruktoza dönüşebiliyor ve fruktozun da karaciğer hastalığı ile ilişkilendirildiği biliniyor.

Hayvan deneylerinden elde edilen bulgular ve insan sağlığına etkileri

Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar, sorbitolün yüksek miktarlarda alındığında karaciğer sağlığını olumsuz etkileyebileceğini gösteriyor. 2022 yılında yayımlanan dört haftalık bir fare çalışmasında, sorbitol tüketiminin glukoz intoleransına ve bağırsak mikrobiyomunda değişikliklere yol açtığı tespit edildi. Ayrıca, bağırsak mikrobiyomundaki bozulmaların karaciğer hastalığı riskini artırabileceği de vurgulandı. Şeker alkolü ve yapay tatlandırıcıların, bağırsak bakterilerinde değişikliklere sebep olarak metabolik disfonksiyon ve steatoz karaciğer hastalığı (MASLD) riskini yükseltebileceği belirtiliyor. Ancak uzmanlar, hayvan deneylerinden elde edilen bu sonuçların doğrudan insanlara uygulanamayacağına dikkat çekiyor. İnsanlarda sorbitolün güvenli tüketim miktarını net olarak ortaya koyan kapsamlı araştırmalar henüz bulunmuyor. Brooklyn merkezli diyetisyen Theresa Gentile, düzenli ve yüksek miktarda sorbitol alımının özellikle şeker içermeyen gıdalardan kaynaklanıyorsa karaciğer hastalığı riskini artırabileceğini ifade ediyor. Bununla birlikte, ara sıra sorbitol tüketen bireylerin endişelenmesine gerek olmadığını, ancak tip 2 diyabet, karaciğer hastalığı veya yüksek trigliserid düzeylerine sahip kişilerin daha dikkatli olması gerektiğini vurguluyor.

Meyve ve sebzelerdeki sorbitolün önemi ve sağlıklı beslenmedeki yeri

Sorbitol yalnızca şeker içermeyen atıştırmalıklarda değil, aynı zamanda bazı meyve ve sebzelerde de doğal olarak bulunuyor. Bok choy, kiraz, avokado ve kayısı gibi besinler sorbitol içerirken, aynı zamanda lif ve çeşitli faydalı besin maddeleri de sağlıyor. Uzman diyetisyen Ryanne Lachman, bu tür meyve ve sebzelerin sağlıklı bir diyetin önemli bir parçası olduğunu ve sorbitol intoleransı olmayan bireylerin bu gıdalardan kaçınmasına gerek olmadığını belirtiyor. Ayrıca, meyve ve sebzelerdeki sorbitol miktarının şeker içermeyen tatlılara kıyasla çok daha düşük olduğuna dikkat çekiyor. Örneğin, küçük bir elma yaklaşık 1,5 gram sorbitol içerirken, aynı miktardaki diyabet dostu tatlılarda bu oran 35 ila 95 gram arasında değişebiliyor. Meyve ve sebzelerdeki besin maddeleri, sağlıklı bir bağırsak mikrobiyomunu destekleyerek sorbitolün işlenmesine ve karaciğer sağlığının korunmasına katkı sağlıyor.

Karaciğer sağlığı için sorbitol tüketiminde dikkat edilmesi gerekenler

Sonuç olarak, sorbitolün karaciğer sağlığı üzerindeki etkileriyle ilgili bilimsel araştırmalar devam ediyor. Şu ana kadar elde edilen bulgular, yüksek miktarda sorbitol tüketiminin karaciğer hastalığı riskini artırabileceğine işaret ediyor. Özellikle şeker içermeyen ürünlerde sorbitolün yoğun olarak kullanılması, bu riski artıran bir unsur olarak öne çıkıyor. Ancak, meyve ve sebzelerden alınan doğal sorbitolün sağlıklı bir diyetin parçası olduğu ve bu tür gıdaların tüketilmesinin genellikle güvenli olduğu belirtiliyor. Tip 2 diyabet, karaciğer hastalığı veya yüksek trigliserid düzeylerine sahip bireylerin ise sorbitol içeren ürünleri tüketirken daha dikkatli olmaları ve gerekirse bir diyetisyene danışmaları öneriliyor. Karaciğer sağlığını korumak için dengeli ve çeşitli bir beslenme alışkanlığı geliştirmek, sorbitol gibi tatlandırıcıların tüketiminde ölçülü davranmak büyük önem taşıyor.

Etiketler:

sorbitol karaciğer sağlığı şeker içermeyen tatlandırıcı