Chia tohumlu su ve kemik suyu mucize mi, abartı mı?

Son yıllarda bağırsak sağlığı, Türkiye'de de gündemin üst sıralarına yerleşmiş durumda. Özellikle sosyal medyada chia tohumu, kemik suyu ve deniz yosunu jeli gibi ürünlerin bağırsak mikrobiyomu üzerinde mucizevi etkiler yarattığı iddia ediliyor. Ancak uzmanlar, bu popüler gıdaların gerçekten beklenen faydaları sağlayıp sağlamadığı konusunda dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor. Bilimsel araştırmalar, bağırsak sağlığının genel sağlık üzerindeki etkisini kabul etmekle birlikte, bu tür trend gıdaların abartılı şekilde sunulmasının yanıltıcı olabileceğine işaret ediyor.

Bağırsak mikrobiyomu nedir ve neden önemlidir?

Bağırsak mikrobiyomu, ağızdan anüse kadar uzanan sindirim sistemimizin içinde yer alan ve trilyonlarca bakteri, virüs ile mantardan oluşan karmaşık bir ekosistem olarak tanımlanıyor. BBC bilim sunucusu Caroline Steel, mikrobiyomun her bireyde parmak izi kadar benzersiz olduğunu belirtiyor. Sağlıklı bir mikrobiyomun, besinlerden enerji elde edilmesi, kan şekeri dengesinin sağlanması ve bağışıklık sisteminin güçlenmesi gibi pek çok önemli işlevi bulunuyor. Ayrıca, yapılan araştırmalar bağırsak sağlığı ile ruh hali arasında da bağlantılar olduğunu, örneğin düşük anksiyete ve daha iyi bir ruh haliyle ilişkili olabileceğini gösteriyor. Türkiye'de de son yıllarda bu konuda yapılan çalışmalar, bağırsak mikrobiyomunun genel sağlık üzerindeki etkisinin giderek daha fazla anlaşıldığını ortaya koyuyor.

Trend gıdalar: chia tohumu, kemik suyu ve deniz yosunu jeli

Bağırsak sağlığı ile ilgili en çok konuşulan ürünlerin başında chia tohumu geliyor. Chia tohumlu su, lif bakımından zengin olması nedeniyle bağırsak düzenine katkı sağlayabilir. Dr. Megan Rossi, chia tohumlarının yararlı bağırsak bakterilerini besleyebileceğini ancak tek bir lif kaynağının yeterli olmadığını, farklı mikropların farklı lif türlerine ihtiyaç duyduğunu belirtiyor. Mikrobiyolog Alan Walker ise chia tohumlu su içmenin zararlı olmadığını, fakat tek başına mucizevi bir etki beklenmemesi gerektiğini ifade ediyor. Yani, chia tohumu tüketmek bağırsak sağlığı için faydalı olabilir; fakat çeşitlilikten uzak, tek tip bir yaklaşım yeterli olmuyor.

Kemik suyu ise özellikle son dönemde Türkiye'de de popülerliğini artıran bir başka ürün. Kemik suyu, besin değeri açısından zengin bir içecek olarak öne çıkıyor. Ancak Walker, kemik suyunda bulunan besinlerin büyük kısmının ince bağırsakta emildiğini ve bağırsak mikrobiyomunun çoğunluğunun yaşadığı kalın bağırsağa çok azının ulaştığını belirtiyor. Bu nedenle, kemik suyunun bağırsak mikrobiyomu üzerinde sistematik ve güçlü bir fayda sağladığına dair bilimsel kanıtlar oldukça sınırlı. Ayrıca, kemik suyu hazırlanırken üzerinde biriken doymuş yağların süzülmemesi durumunda kolesterol seviyelerinde olumsuz etkiler ortaya çıkabileceği de vurgulanıyor.

Deniz yosunu jeli ise lif, vitamin ve mineral içeriğiyle dikkat çekiyor. Fakat Dr. Rossi, deniz yosunu jelinin bağırsak mikrobiyomunu veya sindirim fonksiyonunu iyileştirdiğine dair yeterli bilimsel veri olmadığını söylüyor. Özellikle iltihaplı bağırsak hastalığı olan bireylerin yüksek dozlardan uzak durması gerektiği, aşırı tüketimin ağır metal ve iyot fazlalığına yol açabileceği belirtiliyor. Bu durum, deniz yosunu jeli gibi trend ürünlerin bilinçsizce tüketilmesinin riskli olabileceğine işaret ediyor.

Diğer popüler ürünler: zeytinyağı shotları ve kombucha

Son dönemde sosyal medyada sıkça karşılaşılan bir diğer uygulama ise zeytinyağı shotları. Zeytinyağı, anti-inflamatuar özellikleri ve kalp sağlığına olumlu etkileriyle biliniyor. Ayrıca, kabızlığı hafifletmeye yardımcı olabileceği de ifade ediliyor. Ancak uzmanlar, zeytinyağını doğrudan içmek ile yemeklere eklemek arasında bağırsak mikrobiyomu açısından anlamlı bir fark olmadığını belirtiyor. Yani, zeytinyağı shotlarının bağırsak sağlığı üzerinde özel bir etkisi olduğuna dair güçlü bilimsel kanıt bulunmuyor.