Bilim insanları uyku sırasında koku uyarımının beyin bağlantılarını güçlendirdiğini belirledi

California Üniversitesi, Irvine'de gerçekleştirilen yeni bir bilimsel araştırma, gece uyku sırasında doğal kokuların ortama yayılmasının yaşlı yetişkinlerde hafıza ve bilişsel işlevleri çarpıcı biçimde artırdığını gösterdi. 43 gönüllüyle yürütülen altı aylık klinik çalışma, koku terapisiyle kelime hatırlama ve sözel öğrenme testlerinde %226 oranında gelişme sağlandığını ortaya koydu. Bilim insanları, koku duyusunun beyin sağlığı üzerindeki etkisinin bugüne kadar yeterince dikkate alınmadığına dikkat çekiyor. California Üniversitesi'nden proje bilimcisi Cynthia C. Woo ve nörobiyolog Michael Leon'un öncülüğündeki ekip, bu yöntemin yaşa bağlı zihinsel gerilemeyi önlemede yenilikçi ve düşük maliyetli bir çözüm sunduğunu belirtti.

California Üniversitesi ekibinden çığır açan koku terapisi deneyi

Çalışmada, 60 ile 85 yaşları arasında bilişsel olarak sağlıklı 43 kişi iki gruba ayrıldı. Birinci gruptaki 20 katılımcı, yedi farklı doğal esansiyel yağ içeren otomatik bir koku difüzörüyle her gece iki saat boyunca odalarına farklı bir koku yaydı. Kontrol grubundaki 23 kişiye ise yalnızca iz miktarda koku içeren, neredeyse algılanamayan plasebo kartuşları verildi. Altı ay sonra yapılan testlerde, koku zenginleştirme grubunda yer alan bireylerin kelime hatırlama ve sözel öğrenme performansında %226 oranında artış kaydedildi. Ayrıca, yürütücü işlevlerde de belirgin bir ilerleme görüldü; planlama, zihinsel esneklik ve görev değiştirme gibi becerilerde ölçülebilir kazanımlar sağlandı. Araştırmacılar, bu sonuçların bilişsel sağlığın sadece genetik ya da klasik egzersizlerle değil, çevresel duyusal uyarımla da güçlendirilebileceğini gösterdiğini vurguladı.

Koku kaybı ve Alzheimer riski: Uzmanlardan kritik uyarı

Bilimsel ekip, koku duyusunun yaşlanma sürecinde genellikle göz ardı edildiğini, ancak beynin hafıza ve duygusal devrelerine doğrudan bağlı olması nedeniyle kritik bir rol oynadığını belirtti. Koku sinyalleri, diğer duyuların aksine, thalamus üzerinden değil, doğrudan limbik sisteme – özellikle hipokampus ve amigdalaya – iletiliyor. Bu nedenle ani bir koku, geçmişten canlı anıları ve duygusal tepkileri tetikleyebiliyor. Koku kaybı, yaşla birlikte sıkça ortaya çıkıyor ve çoğu zaman Alzheimer gibi nörodejeneratif hastalıkların erken bir işareti olabiliyor. Görme ve işitme kayıplarına karşı gözlük veya işitme cihazı gibi çözümler geliştirilmişken, koku kaybı için etkili bir müdahale yöntemi bugüne kadar sunulmamıştı. California Üniversitesi'nin bu araştırması, koku zenginleştirmesiyle duyusal gerilemeyi tersine çevirme ve ilerleyen yaşlarda zihinsel fonksiyonları koruma umudu veriyor. Araştırmacılar, ortam koku terapisi uygulamalarının hafıza kaybı veya bilişsel bozulma belirtileri gösteren bireylerde de etkili olup olmadığını incelemek için yeni klinik denemeler planladıklarını açıkladı.