Kahvaltıyı saat kaçta yaptığınız neden önemli?

ABD'de 1999-2018 yılları arasında yapılan geniş çaplı bir araştırma, kahvaltı saatinin bireylerin yaşam süresiyle yakından bağlantılı olduğunu gösterdi. 31 binden fazla 40 yaş üstü yetişkinin beslenme alışkanlıklarını mercek altına alan bilim insanları, günün ilk ve son kalori alımının sağlık üzerindeki etkilerini inceledi. Araştırma, özellikle kahvaltı saatinin ileriye kaymasının ölüm riskini önemli ölçüde artırdığını ortaya koydu. Bulgular, kahvaltı saati gibi beslenme zamanlamasının, sadece ne yediğimiz kadar, sağlığımızı etkileyen temel faktörlerden biri olduğunu gösterdi.

Profesör Shan: 'Geç kahvaltı ölüm riskini yükseltiyor'

Kahvaltı saati, uzun yıllar boyunca sadece beslenme uzmanlarının değil, artık kardiyoloji ve halk sağlığı alanında çalışan bilim insanlarının da gündeminde yer alıyor. Huazhong Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'nden Profesör Zhilei Shan liderliğindeki ekip, ABD Ulusal Sağlık ve Beslenme İnceleme Anketi'nden elde edilen verileri analiz etti. Katılımcılar, son 24 saatte tükettikleri tüm yiyecek ve içecekleri, saatleriyle birlikte kaydetti. Araştırmaya göre, sabah 7-8 arasında kahvaltı yapanlarla karşılaştırıldığında, sabah 8-10 arasında ilk öğününü tüketenlerin ölüm riski yüzde 10, sabah 10 ile öğle arasında kahvaltı yapanların riski yüzde 19, öğleden sonra ilk öğününü yiyenlerin ise yüzde 29 daha yüksek çıktı. Kardiyovasküler hastalıklardan ölüm riski ise öğleden sonra kahvaltı yapanlarda yüzde 46 gibi çarpıcı bir orana ulaştı. 50 yaşında olan ve geç kahvaltı yapan bireylerin, erken kahvaltı yapanlara göre ortalama 2,46 yıl daha kısa yaşadığı hesaplandı. Profesör Shan, "Kahvaltı saati, bireyin sirkadiyen ritmini ve metabolizmasını doğrudan etkileyebilir. Geç saatlerde başlanan kahvaltı, vücudun biyolojik saatini bozarak ölüm riskini artırabilir" açıklamasında bulundu.

Akşam yemeği saati ve yeme penceresi de risk faktörü

Araştırmada yalnızca kahvaltı saati değil, günün son öğünü ve yeme penceresi de incelendi. Son kalori alımının zamanı, beklenenden farklı bir desen gösterdi. Akşam 7-8 arasında yemeği bitirenlerle karşılaştırıldığında, akşam 7'den önce yemek yemeyi tamamlayanlarda ölüm riski yüzde 13 arttı. Gece yarısından sonra yemek yiyenlerde ise bu oran yüzde 27'ye yükseldi. En düşük ölüm riski, akşam 8 civarında akşam yemeği yiyenlerde saptandı. Bu sonuçlar, sadece geç saatlerde değil, çok erken akşam yemeğinin de sağlık açısından risk oluşturabileceğini gösterdi. Araştırma ekibi, erken akşam yemeğinin genellikle daha yaşlı, daha az sık yemek yiyen ve daha fazla hastalığı olan bireylerle ilişkili olduğunu, bu nedenle saatlerin sağlık durumu hakkında ipucu verebileceğini belirtti. Yeme penceresi, yani ilk ve son öğün arasındaki süre ise, tüm örneklemde ölüm oranlarıyla doğrudan ilişkili çıkmadı. Ancak ilk öğün saatine göre farklılıklar gösterdi. Bu bulgu, sadece oruç saatlerini saymanın yeterli olmadığını, kahvaltı saatinin sağlık üzerindeki etkisinin daha belirleyici olabileceğini ortaya koydu.

Kahvaltı saati ve sirkadiyen ritim ilişkisi

Profesör Shan ve ekibi, kahvaltı saatinin sirkadiyen ritim üzerindeki etkisini de vurguladı. Geç saatlerde kahvaltı yapmak ya da akşam yemeğini geçe bırakmak, vücudun biyolojik saatini bozarak metabolik sorunlara yol açabiliyor. Bu durum, lipid ve glukoz metabolizmasında bozulmalara neden olabiliyor. Hayvan deneyleri, geç yemek yemenin kilo artışı, karaciğer yağlanması ve organ saatlerinde düzensizlik gibi sonuçlara yol açtığını gösteriyor. İnsanlarda ise bu mekanizmaların ölüm oranlarıyla nasıl ilişkili olduğu hâlâ araştırılıyor. Ayrıca, geç yemek yemenin kötü sağlık, kalitesiz uyku, vardiyalı çalışma veya sosyoekonomik koşulların bir sonucu olabileceği de belirtiliyor. Daha önceki araştırmalarda, yaş ilerledikçe ve sağlık sorunları arttıkça, kahvaltı saatinin ileriye kaydığı gözlemlenmişti. Bu nedenle, kahvaltı saati hem bir risk belirteci hem de değiştirilebilir bir davranış olarak değerlendiriliyor.