Ağrı hissettiğinizde başka yere bakmayın! Bilim insanları acıya odaklanmanın şaşırtıcı faydasını buldu

Bar-Ilan Üniversitesi Azrieli Tıp Fakültesi'nde gerçekleştirilen yeni bir bilimsel çalışma, dikkatin iltihap üzerindeki etkisini gözler önüne serdi. Araştırma kapsamında, sağlıklı yetişkinler üzerinde yapılan deneylerde, kişilerin dikkatlerini iltihaplı bir cilt bölgesine odaklamalarının, yalnızca hissettikleri rahatsızlığı değil, aynı zamanda cildin fiziksel iltihap tepkisini de değiştirebildiği ortaya çıktı. Katılımcıların ciltlerine uygulanan histamin ile oluşturulan geçici iltihaplanmaya verilen yanıtlar, dikkatin yönlendirilme biçimine göre önemli farklılıklar gösterdi. Bu bulgular, vücudun iltihaplanma sürecinin tamamen otomatik olmadığına ve beyin ile beden arasındaki etkileşimin sanılandan çok daha güçlü olduğuna işaret ediyor.

Bar-Ilan Üniversitesi'nden dikkatin iltihap üzerindeki etkisine dair deneyler

Araştırma ekibi, 57 sağlıklı yetişkin gönüllüyle üç aşamalı bir deney dizisi yürüttü. Katılımcıların sol ön kollarına, alerjik reaksiyonlarda sıkça rol oynayan histamin maddesi enjekte edildi ve bu bölgeye küçük bir delik açıldı. Bu uygulama, çevresinde kızarıklık ve şişlik oluşan geçici bir iltihap tepkisine yol açtı. Katılımcılar iki farklı dikkat koşulunda test edildi: Bir grup, kollarındaki hislere odaklandı; diğer grup ise dikkatlerini nötr video klipler izleyerek dağıttı. Her katılımcı, iki koşulu da deneyimleyerek ciltlerinin her bir durumda nasıl tepki verdiğini ortaya koydu. Deneylerin sonucunda, dikkatin iltihaplı bölgeye yönlendirilmesiyle şişlik ve kızarıklık boyutlarının belirgin şekilde azaldığı tespit edildi. Özellikle 20 dakika sonunda, kola odaklanan katılımcıların ciltlerindeki şişlik ortalama 3,5 milimetre olurken, dikkati dağılanlarda bu değer 5,0 milimetreye ulaştı. Etrafındaki kızarıklık da benzer biçimde, dikkatin odaklandığı durumda ortalama 10,6 milimetreye, dikkat dağıldığında ise 14,0 milimetreye yükseldi. Katılımcıların yaklaşık yüzde 90'ı, dikkati dağıldığında daha büyük bir iltihap tepkisi gösterdi. Bu veriler, dikkatin yalnızca hissedilen rahatsızlığı değil, doğrudan ciltteki iltihap tepkisinin büyüklüğünü de etkilediğini gösteriyor.

Dr. Rozenkrantz: 'Dikkatin bedensel tepkiler üzerindeki rolü sanılandan büyük'

Bar-Ilan Üniversitesi'nden nörobilimci Dr. Liron Rozenkrantz, deneylerin sonuçlarını değerlendirirken, dikkatin sadece öznel deneyimi değil, fiziksel tepkileri de değiştirdiğinin altını çizdi. Rozenkrantz, "Dikkatin iltihaplı alana yönlendirilmesi, katılımcıların deneyimlerini değil, iltihap tepkisini de değiştirdi. Bu, vücuttaki süreçlerin yalnızca otomatik olmadığını, insanın dikkatiyle fizyolojik tepkilere aktif biçimde müdahale edebileceğini gösteriyor" dedi. Araştırmanın ikinci aşamasında, 20 kişilik bir gruba aynı görsel deneyim sunuldu ve sadece odaklanma talimatları değiştirildi. Katılımcılar, şekillere odaklandıklarında ve kollarındaki hislere dikkat ettiklerinde, yine dikkatin iltihap tepkisini azalttığı gözlendi. İlginç bir şekilde, kola odaklananlar daha fazla kaşıntı ve yanma hissederken, ciltteki şişlik ve kızarıklık daha küçük kaldı. Bu sonuç, dikkatin yalnızca rahatsızlık hissini değil, gerçek fizyolojik değişimleri de tetiklediği anlamına geliyor. Ayrıca, araştırmacılar duyusal sinyalleri azaltan lidokain kremiyle yapılan üçüncü deneyde, dikkatin etkisinin bir miktar azaldığını fakat tamamen ortadan kalkmadığını saptadı. Bu da, ciltten gelen duyusal bilgilerle birlikte, beyin ve sinir sisteminin de iltihap tepkisinde rol oynadığını ortaya koyuyor.