Farelerde geliştirilen yeni truva atı tedavisi kanserle mücadelede umut oldu

Çin'deki Zhengzhou Üniversitesi'nden bilim insanları, fareler üzerinde gerçekleştirdikleri deneylerde, kanser tedavisinde çığır açacak bir 'truva atı' yaklaşımı geliştirdi. Bu yeni yöntem, özellikle melanom gibi bağışıklık sistemini aşarak hızla yayılan tümörlerin, vücudun savunma mekanizmaları tarafından daha kolay fark edilmesini sağlıyor. Polimer temelli taşıyıcılar aracılığıyla ilaçların doğrudan tümör hücrelerine ulaştırılması ve bu hücrelerin bağışıklık sistemi tarafından göz ardı edilemeyecek şekilde öldürülmesi, kanser tedavisinde umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Bağışıklık sistemini harekete geçiren polimer taşıyıcılar

Melanom ve benzeri kanser türlerinde, tümör hücrelerinin sessizce ölmesi bağışıklık sisteminin bu hücreleri tanımasını ve yok etmesini zorlaştırıyor. Zhengzhou Üniversitesi'nden Profesör Weijing Yang liderliğindeki ekip, bu soruna çözüm olarak, bağışıklık sinyallerini ileten ve tümör hücrelerinin ölümünü kontrol eden küçük bir polimer taşıyıcı geliştirdi. Bu polimer taşıyıcı, bağışıklık hücrelerinin hasarı tanımasını kolaylaştırıyor ve böylece bağışıklık sisteminin harekete geçmesini sağlıyor. Araştırma ekibi, bu taşıyıcıyı geliştirirken, bağışıklık yanıtını tetikleyen ve tümör ölümünü aynı anda başlatan bir sistem oluşturmayı hedefledi. Polimer taşıyıcılar, kan dolaşımında stabil kalırken, asidik tümör ortamında çözülerek ilaç yükünü doğrudan tümör dokusuna bırakıyor. Bu sayede, tümör hücrelerinin çevresinde biriken ilaçlar, bağışıklık sisteminin dikkatini çekiyor ve tümörlerin yok edilmesine katkı sağlıyor.

İmmünojenik hücre ölümü ve aşı etkisi

Yeni truva atı tedavisi, bağışıklık sistemini uyaran özel bir hücre ölümü türü olan immünojenik hücre ölümüne dayanıyor. Bu süreçte ölen tümör hücreleri, bağışıklık hücrelerinin dikkatini çeken tehlike sinyalleri yayıyor. Sinyallerin bir kısmı hücre yüzeyinde ortaya çıkarken, bir kısmı da dışarı salınıyor ve bağışıklık hücrelerine tümör materyalini takip etmeleri için kimyasal ipuçları sağlıyor. Bu kimyasal ipuçları olmadan, bağışıklık sistemi tümörleri yeterince tanıyamıyor ve mevcut tedaviler etkisiz kalabiliyor. Araştırma ekibi, polimer taşıyıcıların mitokondrilere yerleşerek enerji kullanımını bozduğunu ve zincirleme bir yıkım reaksiyonu başlattığını belirledi. Hücre içindeki stres, reaktif oksijen moleküllerinin artmasına ve inflamatuar hücre ölümü olan piroptozisin tetiklenmesine yol açıyor. Bu süreç, tümör hücrelerinin bağışıklık sistemi tarafından daha kolay tanınmasını ve yok edilmesini sağlıyor. Ayrıca, ölen tümör hücrelerinden salınan parçalar, dendritik hücreleri eğiterek lenf düğümlerinde öldürücü T hücrelerinin aktive olmasına yardımcı oluyor. Böylece, vücut benzer tümör hücrelerini başka bölgelerde de tanıyabiliyor ve bir çeşit aşı etkisi ortaya çıkıyor.

Çift hedefli strateji ve makrofajların yeniden programlanması

Truva atı tedavisinin bir diğer önemli özelliği ise çift hedefli bir stratejiye dayanması. Araştırma ekibi, polimer taşıyıcıları hem tümör hücrelerine hem de tümörle ilişkili makrofajlara yönlendirecek şekilde tasarladı. Melanom hücrelerinde yaygın olan reseptörlere bağlanan bir peptit taşıyan bir parçacık versiyonu ve makrofaj reseptörlerine bağlanmak için mannoz taşıyan bir diğer versiyon geliştirildi. Bu iki farklı parçacık bir arada kullanılarak, bağışıklık uyarıcısı hem tümör hücrelerine hem de makrofajlara aynı anda iletilebiliyor. Makrofajlar, tümörlerin bağışıklık sisteminden kaçmasına yardımcı olabilen hücrelerdir; ancak bu yeni yaklaşım sayesinde, makrofajlar saldırı moduna geçirilerek T hücrelerinin tümörleri yok etmesi destekleniyor. Araştırmada, makrofajlara zarar vermeden bağışıklık uyarıcısının iletilmesi için mannoz hedefli parçacıklar kullanıldı. Bu sayede, daha yüksek dozların makrofajlara vereceği zarardan kaçınıldı ve bağışıklık sistemi daha etkin bir şekilde aktive edildi.