Bu şeker süper bakterilere karşı çare olabilir mi? Avustralyalı ekipten çarpıcı buluş

Avustralya'da yürütülen kapsamlı bir araştırma, antibiyotiklere karşı direnç geliştiren ve hastanelerde ciddi sağlık tehditlerine yol açan süper bakterilere karşı yeni bir umut doğurdu. Bilim insanları, yalnızca bakteriyel hücrelerde bulunan ve insan vücudunda bulunmayan özel bir şeker molekülünü hedefleyen antikorlar tasarlayarak, çoklu ilaç direncine sahip enfeksiyonlara karşı etkili bir immünoterapi yöntemi geliştirdi. Bu gelişme, özellikle hastane kaynaklı enfeksiyonların tedavisinde önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.

Bakteriyel şeker: süper bakterilere karşı yeni hedef

Çalışmanın merkezinde yer alan "bakteriyel şeker" kavramı, antibiyotik direnciyle mücadelede yeni bir strateji sunuyor. Araştırmada, yalnızca bakteriler tarafından üretilen ve insan hücrelerinde bulunmayan pseudaminik asit adlı şeker molekülü hedef alındı. Bu molekül, birçok tehlikeli patojenin dış yüzeyinde yer alıyor ve bakterilerin bağışıklık sisteminden kaçmasına yardımcı oluyor. Bilim insanları, insan vücudunda bulunmayan bu şekerin, sağlıklı hücrelere zarar vermeden yalnızca bakterileri hedef alacak tedaviler için ideal bir anahtar kelime olduğunu vurguladı. Bu sayede, immünoterapi uygulamalarında yan etki riski en aza indirilirken, tedavi etkinliği de artırılmış oldu.

Avustralya'daki ekip, bakteriyel şekeri ve bu şekerle kaplanmış peptitleri laboratuvar ortamında sentezleyerek, molekülün üç boyutlu yapısını ayrıntılı biçimde analiz etti. Bu analizler, bakteriyel şekerin farklı patojenlerdeki rolünü ve yapısını anlamak açısından büyük önem taşıyor. Elde edilen bilgiler ışığında, "pan-spesifik" olarak adlandırılan ve birçok farklı bakteri türünde aynı şeker molekülünü tanıyabilen özel bir antikor geliştirildi. Bu antikor, laboratuvar ortamında yapılan deneylerde, özellikle çoklu ilaç direncine sahip Acinetobacter baumannii bakterisini etkili şekilde ortadan kaldırdı. Söz konusu bakteri, hastane kaynaklı zatürre ve kan dolaşımı enfeksiyonlarının başlıca sebepleri arasında yer alıyor ve mevcut antibiyotik tedavilerine karşı yüksek direnç gösteriyor.

Antikor tabanlı immünoterapide yeni dönem

Geliştirilen yeni antikor, bakteriyel şeker molekülüne bağlanarak bağışıklık sistemine saldırgan patojeni yok etmesi için sinyal gönderiyor. Bu yaklaşım, özellikle antibiyotiklerin yetersiz kaldığı durumlarda pasif immünoterapi olarak adlandırılan bir tedavi seçeneği sunuyor. Pasif immünoterapide, hastalara doğrudan hazır antikorlar verilerek, bağışıklık sisteminin yanıt vermesini beklemeden enfeksiyonun hızlıca kontrol altına alınması hedefleniyor. Bu yöntem, hem mevcut enfeksiyonların tedavisinde hem de yoğun bakım gibi riskli ortamlarda savunmasız hastaların korunmasında önemli avantajlar sağlıyor.

Çalışmanın yürütücülerinden Profesör Richard Payne, kimyasal sentezi biyokimya, immünoloji, mikrobiyoloji ve enfeksiyon biyolojisiyle birleştirerek bakteriyel şekerlerin hassas biçimde sentezlenebildiğini ve bu sayede yüksek özgüllüğe sahip antikorların geliştirilebildiğini belirtti. Profesör Ethan Goddard-Borger ise, çoklu ilaç dirençli Acinetobacter baumannii'nin dünya genelinde modern hastanelerde kritik bir tehdit oluşturduğunu ve yeni geliştirilen antikorun yaşam kurtarıcı pasif immünoterapilerin önünü açtığını ifade etti. Doçent Profesör Nichollas Scott da, bakteriyel şekerlerin patojenlerin hastalık yapıcı özellikleri açısından merkezi rol oynadığını ve geliştirilen antikorların, bu moleküllerin farklı bakterilerdeki dağılımını haritalamada önemli bir araç sunduğunu vurguladı.