Avokado üretiminde genetik devrim! Yeni nesil meyveler yolda

California Üniversitesi, Davis öncülüğünde yürütülen ve Berkeley ile Riverside kampüslerinin de katkı sunduğu geniş çaplı bir araştırma, avokado yetiştiriciliğinde ezber bozacak bir genetik keşfe imza attı. Araştırmacılar, avokado ağaçlarının çiçeklenme zamanlamasını belirleyen temel genin izini sürdü ve bu genin, DNA dizileme çalışmaları sonucunda 10. kromozomda yer aldığını tespit etti. Bu buluş, avokado yetiştiricilerinin yıllardır cevabını aradığı 'A-tipi mi, B-tipi mi?' sorusuna kesin bir yanıt sunarken, üreticilerin fide aşamasında dahi çiçek tipi hakkında bilgi sahibi olmasının yolunu açıyor.

California Üniversitesi ekibinden 374 ağaçlık DNA analiziyle kritik sonuç

California Üniversitesi'nin üç farklı kampüsünden bilim insanlarının oluşturduğu ekip, Riverside kampüsündeki deney bahçesinde yetiştirilen tam 374 avokado ağacının DNA'sını ayrıntılı biçimde analiz etti. Araştırmacılar, her ağacın çiçeklenme tipini saat saat gözlemleyerek, açılıp kapanma zamanlarını titizlikle kayda aldı. Bu zahmetli süreçte, çiçeklerin gün içindeki davranışlarının çevresel koşullara göre değiştiği ve her ağacın doğru şekilde sınıflandırılabilmesi için tekrar tekrar gözlem yapılması gerektiği vurgulandı. Sonuçta, 500'den fazla bireysel ağacın çiçeklenme tipi kesin olarak belirlendi. Elde edilen fenotipik veriler, genetik analizlerin temelini oluşturdu ve araştırmacılar, en güçlü genetik sinyalin 10. kromozomda yer aldığını ortaya koydu.

SDMYB geni avokado çiçeklerinin zamanlamasını yönetiyor

Çalışmanın baş yazarı Jeffrey Groh ve ekibi, avokado çiçeklenmesinin ardındaki genetik mekanizmanın aslında SDMYB adında tek bir genle bağlantılı olduğunu tespit etti. Bu gen, diğer genleri açıp kapatan bir protein üretiyor ve neredeyse yalnızca çiçek dokularında aktif oluyor. Araştırmanın bulgularına göre, SDMYB geninin iki farklı versiyonu mevcut; bunlardan biri A-tipi, diğeri ise B-tipi çiçeklenme takvimini belirliyor. A-tipi ağaçlarda genin baskın versiyonu, çiçeklerin erkek evreye geçişini yaklaşık iki saat geciktiriyor. Bu zamansal farklılık, avokado çiçeklerinin açılıp kapanma ritmini ve dolayısıyla polinasyon süreçlerini doğrudan etkiliyor. Ancak araştırmacılar, bu gecikmenin A-tipinin daha erken ilk açılışını tam olarak açıklamadığını, modelin hâlâ bazı yönlerinin araştırılmaya değer olduğunu belirtiyor.

Avokado genetiğinde milyonlarca yıllık evrimsel izler bulundu

SDMYB geninin iki ana formunun, avokado türünden çok daha eski bir geçmişe sahip olduğu anlaşıldı. Bilim insanları, bu genetik ayrımın en az 26 yabani akrabada da bulunduğunu ve yaklaşık 42 milyon yıl öncesine dayandığını tespit etti. Çalışmanın başındaki Groh, avokado polinasyonunun yüzyıllardır çözülemeyen gizemine genetik bir açıklama getirdiklerini vurguladı. Çiçeklerin yalnızca görsel bir unsur olmadığını, son derece evrimleşmiş ve dinamik yapılar olduğunu belirten Groh, avokado çiçeklerindeki ritmin genetik olarak çok eski dönemlere kadar izlenebildiğini kaydetti. Ayrıca, gerçek tarçın gibi bazı bitkilerde benzer günlük ritimler görülse de, bu türlerin aynı gen versiyonlarını kullanmadığı ve benzer sistemlerin birden fazla kez evrimleştiği belirtildi.