Alzheimer hastalığında uykuyu bozan etken ortaya çıktı

Alzheimer hastalığı ile uyku arasındaki karmaşık ilişkiyi çözmeye yönelik önemli bir adım, Kentucky Üniversitesi'nden bilim insanlarının yürüttüğü yeni bir çalışmayla atıldı. Yapılan araştırma, Alzheimer hastalarında görülen uyku bozukluklarının, daha önce sanıldığı gibi beyinde biriken amyloid-beta plaklarından değil, mikroglia adı verilen bağışıklık hücrelerinden kaynaklandığını gösterdi. Araştırmacılar, hastalığın ilerlemesiyle birlikte mikroglianın beyinde yüksek alarm durumu oluşturduğunu ve bu durumun doğal uyku döngüsünü bozduğunu belirledi. Çalışmanın sonuçları, Alzheimer & Demans dergisinde yayımlandı ve hastalığın uyku üzerindeki etkilerine dair yeni bir bakış açısı sundu.

Kentucky Üniversitesi ekibi: Mikroglia uyku kaybında başrolü üstleniyor

Çalışmaya öncülük eden Kentucky Üniversitesi'nden fizyolog Shannon Macauley ve sinir bilimci Nicholas Constantino, Alzheimer hastalarında uykuyu etkileyen ana faktörün mikroglia olduğunu vurguladı. Araştırmada, genetik olarak Alzheimer hastalığını modelleyecek şekilde tasarlanan fareler ve sağlıklı kontrol grubu karşılaştırıldı. Bilim insanları, hayvanların beyin aktivitelerini ve uyku döngülerini hem hastalığın başlangıcı sayılan altı aylık dönemde hem de on sekiz ay sonra detaylı şekilde izledi. Elde edilen veriler, plak oluşumunun başladığı andan itibaren farelerin her gece 1,5 ila 2 saatlik uyku kaybı yaşadığını ortaya koydu. İlginç şekilde, plak miktarı zamanla artsa da uyku kaybı daha da kötüleşmedi. Bu bulgu, uyku bozukluğunun plakların miktarına değil, mikroglianın tetiklediği iltihaplanma zincirine bağlı olduğunu gösterdi.

Mikroglia baskılandığında Alzheimer farelerinde uyku süresi uzadı

Araştırmanın bir diğer dikkat çekici bölümü ise mikroglianın etkisinin doğrudan test edildiği deneyler oldu. Bilim insanları, farklı bir fare grubuna mikroglia engelleyici ilaç uyguladı. Sonuçlar, mikroglia tepkisinin baskılanmasının Alzheimer modelindeki farelerde her gece fazladan iki saatlik yenileyici uyku sağladığını gösterdi. Bu yenileyici uyku, beynin toksinlerden arınması, öğrenme ve hafıza süreçlerinin sağlıklı işlemesi için kritik öneme sahip. Araştırmacılar, mikroglianın aşırı aktif hale gelmesinin, beyin üzerinde sürekli bir alarm durumu yaratarak, uyku kalitesini ciddi şekilde düşürdüğünü belirtti. İlaç tedavisiyle birlikte plak miktarında herhangi bir değişiklik gözlenmezken, uyku kalitesindeki belirgin iyileşme dikkat çekti. Bu durum, Alzheimer hastalığında uyku sorunlarının doğrudan plaklara değil, bağışıklık hücrelerinin aşırı tepkisine bağlı olduğunu bir kez daha doğruladı.