Uyku eksikliği neden kilo aldırıyor? Yeni araştırma önemli ipuçları verdi

Columbia Üniversitesi Vagelos Tıp ve Cerrahi Fakültesi'nin gerçekleştirdiği kapsamlı bir araştırma, altı hafta boyunca gecelik uyku süresini sadece 90 dakika azaltmanın, sağlıklı yetişkinlerde kilo artışına ve fiziksel aktivite süresinde azalmaya yol açtığını gösterdi. 95 gönüllü yetişkinin katıldığı çalışmada, katılımcılar iki ayrı altı haftalık dönemden geçti. Bir dönemde normal uyku düzenlerini sürdürdüler, diğerinde ise her gece uyku süreleri 90 dakika kısıtlandı. Araştırma sonunda, uyku kaybı yaşayanların ortalama bir pound (yaklaşık 450 gram) kilo aldığı ve gün içinde daha uzun süre hareketsiz kaldığı tespit edildi. Uzmanlar, bu küçük gibi görünen değişikliğin uzun vadede obezite, tip 2 diyabet ve kalp hastalığı riskini artırabileceğine dikkat çekiyor.

Columbia Üniversitesi araştırmacılarından uyku kaybı ve kilo artışı ilişkisi

Çalışmanın yürütücülerinden Dr. Marie-Pierre St-Onge, araştırmanın özellikle hafif uyku kaybının etkilerini anlamak için tasarlandığını belirtti. Önceki bilimsel çalışmalar genellikle gecede dört saatlik uyku gibi aşırı kısıtlamalara odaklanırken, bu yeni araştırmada daha gerçekçi ve toplumda sıkça rastlanan bir uyku eksikliği modeli incelendi. Katılımcıların uyku süresi sadece 90 dakika azaltıldı. Bu küçük değişiklik, birçok yetişkinin günlük hayatında farkında olmadan yaşadığı uyku kaybını yansıtıyor. Uyku kaybı uygulanan dönemin sonunda, gönüllülerde ortalama bir poundluk kilo artışı görüldü. Dr. St-Onge, bu artışın kısa sürede fazla gibi görünmese de, bir yıl boyunca sürdüğünde klinik olarak anlamlı kilo kazanımına yol açabileceğini vurguladı. Ayrıca, kilo artışının yanı sıra, uyku kaybı yaşayan katılımcıların gün içinde daha az hareket ettikleri ve hareketsiz zamanlarının arttığı belirlendi.

Hafif uyku kaybı hareketsizliği ve kronik hastalık riskini artırıyor

Çalışma kapsamında katılımcıların uyku ve hareket düzeyleri, bileğe takılan bir monitörle objektif olarak ölçüldü. Sonuçlar, uyku kaybı döneminde tüm katılımcıların hareketsiz zamanının günde ortalama 17 dakika arttığını gösterdi. Özellikle erkekler ve menopoz sonrası kadınlarda bu süre günlük 30 dakikaya kadar yükseldi. Araştırmacılar, daha kısa uykunun daha fazla uyanık kalma süresi anlamına gelmesine rağmen, bunun ekstra fiziksel aktiviteye dönüşmediğini kaydetti. Dr. Faris Zuraikat, "Katılımcılar daha uzun süre uyanık kalmalarına rağmen, yeterli uyku aldıkları döneme göre gün içinde daha fazla hareketsiz zaman geçirdiler" dedi. Uzmanlar, hareketsizliğin kronik hastalık riskini artırdığına dikkat çekerek, uyku düzenindeki bozulmanın sadece kilo artışıyla sınırlı kalmadığını, aynı zamanda kalp ve damar hastalıkları ile tip 2 diyabet gibi ciddi sağlık sorunlarına zemin hazırladığını belirtti.

Uyku kaybı hormonları ve metabolizmayı da etkiliyor

Columbia Üniversitesi'nin yürüttüğü bu araştırmada, yalnızca kilo ve hareket düzeyi değil, aynı zamanda vücut kompozisyonu ve hormon seviyeleri de incelendi. Katılımcıların vücut ağırlığı, bel çevresi ve açlık-toklukla ilişkili hormon düzeyleri detaylı biçimde ölçüldü. Elde edilen veriler, uyku kaybı yaşayan bireylerde iştahı ve metabolizmayı düzenleyen hormonlarda değişiklikler oluştuğunu gösterdi. Özellikle daha önceki çalışmalarda, uyku süresi kısıtlanan kadınlarda insülin direncinin arttığı ve bunun tip 2 diyabet için erken bir uyarı işareti olabileceği ortaya kondu. Ayrıca, yüksek kardiyometabolik risk taşıyan bireylerde, uyku kaybı sonrası iltihaplı hücrelerde artış saptandı; bu da kalp hastalığı gelişimiyle bağlantılı bir durum olarak öne çıktı. Araştırmacılar, yaş ve hormonal değişikliklerin uyku kaybının etkilerini artırabileceğini, menopoz sonrası kadınlarda bu risklerin daha belirgin hale geldiğini aktardı.