Ağaçlar kalbinizi gizlice nasıl koruyor? Son araştırma şaşırttı

Şehirlerde yaşayan milyonlarca insanın sağlığı üzerinde etkili olan çevresel faktörler, bilim insanlarının dikkatini çekmeye devam ediyor. Son yıllarda yapılan geniş kapsamlı bir araştırma, özellikle ağaçların, şehir yaşamında kalp sağlığı açısından çimen ve diğer yeşil alanlara göre çok daha önemli bir rol oynadığını gösterdi. Amerika Birleşik Devletleri'nde yürütülen bu çalışma, kentsel bölgelerdeki ağaç örtüsünün, kardiyovasküler hastalık riskini anlamlı ölçüde azalttığını ortaya koydu. Araştırmacılar, bu bulguların şehir planlamasında ağaçlara öncelik verilmesi gerektiğine işaret ettiğini belirtti.

Ağaçlar ve kalp sağlığı arasındaki güçlü bağ

California Üniversitesi, Davis tarafından yürütülen ve birçok kurumun iş birliğiyle gerçekleştirilen araştırmada, farklı yeşil alan türlerinin kardiyovasküler sağlık üzerindeki etkileri detaylı biçimde incelendi. Kardiyovasküler hastalıklar; kalp krizi, inme, kalp yetmezliği ve kan pıhtıları gibi ciddi sağlık sorunlarını kapsıyor ve Amerika Birleşik Devletleri'nde ölüm nedenleri arasında üst sıralarda yer alıyor. Araştırmada elde edilen verilere göre, ağaçların yoğun olduğu mahallelerde yaşayan bireylerde, kardiyovasküler hastalık oranlarında yüzde dört oranında bir azalma tespit edildi. Buna karşılık, çimenlik alanların fazla olduğu bölgelerde bu oran yüzde altı artış gösterirken, çalılar ve bodur bitkilerde ise yüzde üçlük bir artış kaydedildi. Bu sonuçlar, yalnızca yeşil alan varlığının değil, özellikle ağaçların kalp sağlığı üzerinde belirleyici bir etkisi olduğunu ortaya koydu. Araştırmanın başındaki isimlerden Doç. Dr. Peter James, mahallelerde ağaç örtüsünün korunması ve artırılmasının halk sağlığı açısından öncelikli bir müdahale olması gerektiğini vurguladı.

Ağaçların kalp sağlığını koruma mekanizmaları

Ağaçların kalp sağlığı üzerindeki olumlu etkileri, çeşitli biyolojik ve çevresel mekanizmalarla açıklanıyor. Öncelikle, ağaçlar yaprakları ve kabukları sayesinde zararlı partikülleri tutarak hava kirliliğini azaltıyor. Daha temiz hava, kalp ve damarlar üzerindeki stresi azaltırken, genel kardiyovasküler sağlığı destekliyor. Ayrıca, ağaçlar trafik gürültüsünü emerek kan basıncının kontrolüne katkı sağlıyor. Gölge sağlayan ağaçlar, sokak ve binaların aşırı ısınmasını önleyerek, sıcaklık kaynaklı kalp stresini azaltıyor. Tüm bu çevresel avantajlar, ağaçların şehirlerde yaşayanlar için adeta doğal bir koruyucu görevi üstlenmesini sağlıyor. Ayrıca, ağaçlarla çevrili alanlar, insanların ruh halini olumlu etkileyip stresi azaltıyor; bu da sağlıklı kalp ritimleri ve hormon dengesi açısından önem taşıyor. Görünür ağaçlar, yürüyüş ve açık hava aktivitelerini teşvik ederek, fiziksel hareketliliği ve sosyal etkileşimi artırıyor. Bu faktörlerin birleşimi, uzun vadede kalp sağlığının korunmasına katkıda bulunuyor.

Çimen ve diğer bitkilerin sınırlı etkileri

Çimen, şehirlerde sıkça rastlanan bir yeşil alan türü olmasına rağmen, ağaçlar kadar koruyucu bir etki sunmuyor. Çimenliklerin düzenli olarak biçimlenmesi sırasında ortaya çıkan hava kirliliği, kalp sağlığını olumsuz etkileyebiliyor. Ayrıca, çimen bakımı için kullanılan kimyasal pestisitler, uzun vadede kalp hastalığı riskini artıran etkenler arasında gösteriliyor. Çimenlik alanlar, sınırlı gölge ve serinlik sağladığı için, özellikle sıcak yaz aylarında şehirlerde ısı birikimine yol açabiliyor. Açık çimenlikler, ağaçlara kıyasla gürültüyü daha az emiyor ve hava kirliliğini daha az filtreleyebiliyor. Çalılar ve bodur bitkiler de benzer şekilde, kalp sağlığı üzerinde ağaçlar kadar etkili bir koruma sunamıyor. Araştırmacılar, büyük çimen alanlarının yaygın olduğu bölgelerde, kentsel tasarımın yürünebilirliği azaltıp araç kullanımını teşvik ettiğini; bunun da kalp sağlığı açısından olumsuz sonuçlar doğurduğunu belirtiyor.

Gelişmiş analiz yöntemleri ve elde edilen bulgular

Araştırma ekibi, yeşil alanların etkisini daha doğru değerlendirebilmek için uydu görüntüleri yerine sokak seviyesinden elde edilen görselleri analiz etti. Bu yöntem, şehirde yaşayanların çevreyi nasıl deneyimlediğini daha gerçekçi biçimde yansıtıyor. Amerika genelinde 350 milyondan fazla sokak görüntüsü, derin öğrenme ve makine öğrenimi teknikleriyle incelendi. Bilgisayar algoritmaları, her görüntüde ağaç, çimen ve diğer bitki türlerinin oranını belirledi. Sağlık verileri ise, Hemşireler Sağlık Çalışması'na kayıtlı yaklaşık 89.000 kadının 18 yıl boyunca takip edilen tıbbi kayıtlarından elde edildi. Her katılımcının evinin çevresindeki 500 metrelik alandaki yeşil örtü, uzun vadeli sağlık sonuçlarıyla ilişkilendirildi. Araştırmada, ağaçların sağladığı faydaların farklı bölgelerde, gelir seviyelerinde, nüfus yoğunluğunda ve hava kirliliği düzeylerinde tutarlı biçimde gözlemlendiği bildirildi. Mahallelerin ekonomik durumu, elde edilen sonuçları açıklamada belirleyici bir faktör olmadı. Araştırmacılar, fiziksel aktivite, beslenme, depresyon ve sosyal katılım gibi olası etkenleri de analiz etti; ancak tek bir faktörün sonuçları tam olarak açıklamadığı, birçok küçük etkinin zaman içinde birlikte çalıştığı sonucuna ulaşıldı.