Yaşam uzayda yayılabilir mi? Yeni deney şaşırttı

Johns Hopkins Üniversitesi'nde gerçekleştirilen yeni bir araştırma, Deinococcus radiodurans adlı ekstremofil bakterinin, Mars'tan Dünya'ya gerçekleşebilecek bir yolculukta hayatta kalma ihtimalinin yüksek olduğunu ortaya koydu. Bilim insanları, bu bakterinin Mars'tan bir asteroid çarpmasıyla fırlatılma ve gezegenler arası yolculuk gibi aşırı koşullarda dahi canlı kalabildiğini tespit etti. Söz konusu bulgular, yaşamın gezegenler arasında taşınabileceğine işaret eden panspermia teorisinin bilimsel dayanaklarını güçlendirdi.

Johns Hopkins Üniversitesi araştırmacıları: Deinococcus radiodurans, 3 GPa basınca karşı direnç gösterdi

Johns Hopkins Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü'nden yüksek lisans öğrencisi Lily Zhao ve ekibi, Deinococcus radiodurans'ın aşırı basınçlara ve gezegenler arası şoklara karşı ne kadar dayanıklı olduğunu laboratuvar ortamında test etti. Araştırmacılar, bu ekstremofil bakteriyi Mars'tan fırlatılmayı taklit eden kısa süreli, yüksek şiddetli basınçlara maruz bıraktı. Deneylerde, D. radiodurans'ın 3 GPa'ya kadar çıkan basınç seviyelerinde dahi yüksek oranda hayatta kaldığı belirlendi. Bu seviyedeki basınç, Mars'taki bir asteroid çarpmasının ardından oluşabilecek şok dalgalarını simüle ediyor. Araştırma ekibi, hayatta kalan bakterilerin RNA'sını analiz ederek, artan basınçla birlikte biyolojik stresin de yükseldiğini tespit etti. Buna rağmen, D. radiodurans'ın büyük bir kısmı yaşamını sürdürdü ve hücresel hasarlarını onarabilme kapasitesine sahip olduğunu gösterdi.

Lily Zhao: 'Onu öldürmek gerçekten çok zordu'

Araştırmanın başyazarı Lily Zhao, Deinococcus radiodurans'ın dayanıklılığı karşısında şaşkınlığını gizleyemedi. "Onu öldürmeye çalıştık ama öldürmek gerçekten çok zordu," ifadesini kullanan Zhao, bakterinin laboratuvar koşullarında uygulanan aşırı basınçlara karşı direnç gösterdiğini belirtti. Ekip, 1.4 GPa ve 2.4 GPa gibi farklı basınç seviyelerinde de testler gerçekleştirdi. Bu deneyler sırasında, bakterilerin hücresel yapılarında bazı morfolojik değişiklikler gözlemlendi. Ancak, asıl dikkat çekici bulgu, D. radiodurans'ın 3 GPa'ya kadar olan geçici basınçlara karşı minimal hasarla hayatta kalabilmesiydi. Bilim insanları, bu dayanıklılığın Mars'tan fırlatılan materyallerin, gezegenler arası yolculuk sırasında yaşamı taşıyabilme ihtimalini artırdığını düşünüyor. Zhao, "Hayatın büyük ölçekli çarpma ve fırlatmaya dayanabileceğini gösterdik. Bu, hayatın gezegenler arasında hareket edebileceği anlamına geliyor," açıklamasında bulundu.

Panspermia teorisi: Mars'tan Dünya'ya yaşam taşınabilir mi?

Deinococcus radiodurans'ın bu olağanüstü dayanıklılığı, panspermia teorisine dair tartışmaları yeniden alevlendirdi. Antik Yunan'dan bu yana gündemde olan bu teori, yaşamın bir gezegenden diğerine taşınabileceğini öne sürüyor. Son araştırma, özellikle Mars'tan kopan kaya parçalarının, içlerinde canlı mikroorganizmalar barındırarak Dünya'ya veya başka bir gezegene ulaşma ihtimalini güçlendirdi. Mars'taki çarpmaların, örnekleri 5 GPa'ya kadar basınca maruz bırakabileceği biliniyor. D. radiodurans'ın 3 GPa'ya kadar hayatta kalabilmesi, bu tür yolculukların mümkün olabileceğine dair önemli bir kanıt sundu. Ayrıca, bu bakterinin radyasyon, aşırı soğuk, dehidrasyon ve vakum gibi diğer uzay koşullarına da dirençli olması, panspermia teorisinin daha fazla ciddiye alınmasına yol açtı. Araştırmanın kıdemli yazarı K.T. Ramesh, "Hayat, bir gezegenden fırlatılıp başka birine geçmeyi gerçekten başarabilir. Bu bulgular, yaşamın nasıl başladığı ve Dünya'da nasıl ortaya çıktığına dair düşünce biçimimizi değiştirebilir," değerlendirmesini yaptı.