Dünyanın en derin noktası gerçekten ne kadar derin? Bilim insanları hâlâ tartışıyor

Japon bilim insanları, Mariana Çukuru'ndaki Challenger Derinliği'nin tam olarak ne kadar derin olduğunu belirlemeye yönelik son araştırmalarında çarpıcı sonuçlara ulaştı. 2023 yılında gerçekleştirilen yeni ölçümlerde, kullanılan eko-sonar verilerinin farklı şekillerde işlenmesiyle 59 feet'e (18 metre) kadar değişen derinlik sonuçları ortaya çıktı. Bu durum, uzun yıllardır dünyanın en derin noktası olarak kabul edilen Mariana Çukuru'nun gerçek derinliği konusunda bilim dünyasında yeni bir tartışma başlattı. Japonya Ulusal Kutup Araştırmaları Enstitüsü'nden Masakazu Fujii liderliğindeki ekip, Atmosfer ve Okyanus Araştırma Enstitüsü ile Japonya Hidrografik ve Okyanografik Departmanı'ndan araştırmacılarla birlikte yürüttükleri bu çalışmada, farklı ses hızı profilleriyle ölçümler yaparak elde edilen verilerin güvenilirliğini ve kesinliğini yeniden değerlendirdi.

Fujii ekibi: Challenger Derinliği'nde ölçüm farklılıkları dikkat çekiyor

Masakazu Fujii'nin liderliğinde gerçekleştirilen bu kapsamlı araştırmada, Mariana Çukuru'nda kullanılan eko-sonar cihazı aynı kalırken, sesin deniz suyunda ne kadar hızlı yayıldığına dair farklı varsayımlar ölçüm sonuçlarını önemli oranda etkiledi. Ekip, 2023 seferinde alınan kayıtları beş ayrı şekilde işledi ve her birinde farklı ses hızı profilleri kullandı. Sonuçlar arasında 59 feet'lik (18 metre) bir derinlik farkı gözlendi. Bu değişkenlik, deniz suyunun sıcaklık, tuzluluk ve basınç gibi etkenlere bağlı olarak ses hızında meydana gelen değişimlerden kaynaklanıyor. Fujii ve ekibi, en uygun profil olarak 35,850 feet (10,927 metre) derinliği tercih ettiklerini belirtse de, bu rakamı bir rekor olarak sunmaktan özellikle kaçındı. Bilim insanları, Mariana Çukuru'ndaki derinlik ölçümlerinin, kullanılan yöntem ve cihazların hassasiyetine göre değişebileceğini vurguladı ve kesin bir sonuca ulaşmanın zorluklarına dikkat çekti. Mariana Çukuru, bu nedenle bilimsel tartışmaların odağında yer almaya devam ediyor.

Mariana Çukuru'nun tabanında üç ayrı havza tespit edildi

Yapılan yeni haritalama çalışmaları, Mariana Çukuru'nun tabanında üç farklı havzanın bulunduğunu ortaya koydu. Bu havzaların her biri 35,761 feet'in (10,900 metre) üzerinde derinliğe sahip. Batıdaki havza 35,846 feet (10,926 metre), ortadaki havza 35,801 feet (10,912 metre) ve doğudaki havza ise 35,850 feet (10,927 metre) derinliğe ulaşıyor. Batı ve doğu havzalarının her biri yaklaşık 2 mil kare (5,3 kilometre kare) alan kaplarken, ortadaki havza 0,75 mil kare (2 kilometre kare) büyüklüğünde. Bu havzalar arasında 650 ile 980 feet (200 ile 300 metre) yüksekliğinde sırtlar yer alıyor. Araştırmacılar, bu yapının Pasifik levhasının segmentli şekliyle uyumlu olduğunu ve önceki haritalama çalışmalarının bulgularıyla örtüştüğünü belirtti. Ancak, Mariana Çukuru'nun tabanında bulunan en derin hücrenin kesin konumu konusunda halen görüş birliği sağlanamadı. Bu durum, Challenger Derinliği'nin tam olarak nerede ve ne kadar derin olduğu sorusunu daha da karmaşık hale getiriyor.

Modern ölçümler ve yöntemler arasında büyük farklar var

Son yıllarda yapılan dört modern ölçüm, Mariana Çukuru'ndaki Challenger Derinliği'nin kesin yüksekliği konusunda birbirinden farklı sonuçlar verdi. 2014 yılında ABD Donanması'na ait USNS Sumner gemisi tarafından yapılan çok ışınlı sonar ölçümü, 36,037 feet (10,984 metre) derinlik bildirdi. 2017'de Alman araştırma gemisi Sonne 35,843 feet (10,925 metre), DSSV Pressure Drop ise 35,840 feet (10,924 metre) derinlik tespit etti. 2020 yılında ise mürettebatlı bir denizaltı, dibe bir basınç ölçer bırakarak 35,876 feet (10,935 metre) derinlik kaydetti. Bu farklılıklar, Mariana Çukuru'nda kullanılan ölçüm yöntemlerinin ve cihazlarının sonuçlar üzerinde büyük etkisi olduğunu gösteriyor. Özellikle ses hızı profillerindeki değişkenlik ve cihazların ışın genişliği, ölçümlerdeki belirsizliğin başlıca nedenleri arasında yer alıyor. Ayrıca, ölçümlerin deniz yüzeyine göre yapılması ve gelgit gibi etkenler için düzeltme yapılmaması da sonuçların kesinliğini etkiliyor. Bilim insanları, Mariana Çukuru'nun derinliği konusunda kesin bir sonuca ulaşabilmek için daha hassas ve yenilikçi ölçüm tekniklerinin geliştirilmesi gerektiğini vurguluyor.