Arktik buzunun hareketindeki gizem çözüldü

Kaliforniya Üniversitesi, Riverside'da görev yapan bilim insanları, Arktik deniz buzunun alışılmışın dışında hareketlerini açıklayan yenilikçi bir modele imza attı. Araştırmacılar, Arktik buz örtüsünün yalnızca rüzgar ve okyanus akıntılarıyla değil, aynı zamanda bireysel buz kütlelerinin sürekli olarak birbirine çarpmasıyla şekillendiğini ortaya koydu. Fram Boğazı'nda yapılan gözlemlerle desteklenen çalışma, buzun hareketinin rüzgar etkisine tam olarak uymadığını ve buz alanının beklenenden daha yavaş genişlediğini gösteriyor. Elde edilen bulgular, Arktik buzu dinamiğinin anlaşılmasında önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.

Bilim insanları çarpışma modelini geliştirdi

Arktik buzu, tek parça bir yüzeyden ziyade, genişliği birkaç metreden birkaç kilometreye kadar değişen çok sayıda yüzen buz parçasından oluşuyor. Rüzgar bu parçaları sürüklüyor ve zamanla dağıtıyor. Ancak, buz kütlelerinin davranışını yalnızca rüzgar etkisiyle açıklayan mevcut modeller, gerçek gözlemlerle tam olarak örtüşmüyor. Özellikle buz parçalarının hızları hesaplanan değerlerden sapabiliyor ve buz alanı beklenen hızda büyümüyor. Bu sorunu çözmek isteyen Kaliforniya Üniversitesi'nden araştırmacılar, buz örtüsünü etkileşimde olan çok sayıda bağımsız parça olarak ele aldı. Geliştirilen bilgisayar modeli, buz kütlelerinin, bir kapta hareket eden tanecikler gibi davrandığını öngörüyor. Modelde, rüzgarın türbülansı, okyanus suyunun direnci ve komşu buz parçaları arasındaki temaslar hesaba katılıyor.

Fram Boğazı'ndaki gözlemler modeli doğruladı

Araştırmacıların geliştirdiği model, Grönland ve Spitsbergen arasında yer alan Fram Boğazı'ndan elde edilen verilerle test edildi. Bu boğaz, Arktik buzunun Atlantik Okyanusu'na taşındığı kritik bir bölge olarak biliniyor. Model, buz alanının genişleme hızı, bireysel buz kütlelerinin hız dağılımı ve bu hızlardaki değişkenlik gibi üç önemli özelliği aynı anda başarıyla yeniden üretti. Özellikle, buz parçalarının birbirine yakın olduğu bölgelerde çarpışmaların çok daha sık yaşandığı tespit edildi. Her çarpışmada, rüzgarla taşınan enerjinin bir kısmı dağılırken, buz kütleleri yalnızca sınırlı bir mesafe ilerleyebiliyor. Bu nedenle, buz örtüsü rüzgarla sonsuz bir hızda büyümüyor veya dağılmıyor. Buz alanının ve bireysel parçaların boyutlarının, çarpışma sıklığı üzerinde belirleyici etkisi bulunuyor.