NASA'dan yıldız yutan kara delik keşfi

NASA, gökbilimcilerin galaksinin kenarında dev bir kara deliğin bir yıldızı yutmasına dair nadir bir olayı gözlemlediğini duyurdu. Bu dikkat çekici olay, 750 milyon ışık yılı uzaklıktaki bir galaksinin kenarında yaşandı. Yıldızın, kara deliğin yoğun yerçekimi etkisiyle parçalanması sırasında ortaya çıkan olağanüstü ultraviyole parlaması, ilk kez galaksi merkezi dışında bir gelgit bozulma olayı olarak kayıtlara geçti. NASA'nın yapay zeka algoritması, bu tür olayların tespitinde yeni bir dönemin kapısını araladı.

NASA'nın yapay zeka destekli keşfi: TDE olayında çığır açan bulgu

Kara delik, Güneş'in yaklaşık bir milyon katı büyüklüğünde ve galaksinin merkezinden yaklaşık 30.000 ışık yılı uzaklıkta bulunuyor. Bilim insanları, bu tür dev kara deliklerin galaksinin merkezinden kenarına nasıl sürüklendiğini anlamak için iki ana teori üzerinde duruyor. İlk olasılığa göre, birden fazla galaksinin birleşmesi sırasında, merkezdeki süper kütleli kara deliklerden en hafif olanı yerçekimi çekişmesiyle galaksinin kenarına fırlatılmış olabilir. Diğer teori ise, bir cüce galaksinin daha büyük bir galaksiyle birleşme sürecinde kendi süper kütleli kara deliğini kenara taşımasıyla ilişkili. Her iki durumda da, galaksi merkezinden uzakta bir yıldızın, yetim kara delik tarafından yutulması oldukça ender rastlanan bir durum olarak değerlendiriliyor.

Yıldız parçalama olayı: TDE'nin astronomi dünyasındaki etkisi

Yıldız parçalama olayları, yani gelgit bozulma olayları (TDE), süper kütleli kara deliklerin yıldızları parçalamasıyla ortaya çıkıyor. NASA'ya göre, bu olay sırasında yıldızın kendi yerçekimi, kara deliğin çekimi karşısında yetersiz kalıyor ve yıldız şiddetle parçalanıyor. Sonuçta, ultraviyole dalga boylarında olağanüstü parlak bir ışık patlaması gözlemleniyor. Bu TDE, galaksinin kenarında tespit edilen ilk optik yıldız parçalama olayı olarak tarihe geçti. NASA'nın açıklamalarına göre, bu tür bir olayın galaksinin merkezinden bu kadar uzakta kaydedilmesi, bilim dünyasında büyük bir şaşkınlık yarattı.

Yapay zeka algoritmasıyla milyonlarca galaksi taranıyor

Kasım 2025'te, Güney Kaliforniya'daki Palomar Gözlemevi'nde Zwicky Geçici Tesisi tarafından yürütülen bir anket sırasında, her gece kaydedilen yarım milyon parlama arasında yeni bir yapay zeka algoritması, TDE'ye işaret eden alışılmadık bir patlamayı otomatik olarak belirledi. Maryland Üniversitesi ve NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi'nden araştırmacı Robert Stein, bu gelişmiş algoritmanın, galaksinin merkezinden uzakta gerçekleşen bu tür nadir olayları tespit edebilme kapasitesini vurguladı. TDE, birkaç ay boyunca galaksinin tamamını ultraviyole dalga boylarında aydınlattı ve geçici olarak 10 milyar Güneş'in ışığı kadar parlaklık yarattı. Bu olağanüstü parlaklık, gökbilimcilerin olayın detaylarını daha yakından incelemesine olanak sağladı.