Çin'in Titanik projesi Daying'de çürüdü! Yatırım rüyası devasa borçla bitti

Çin'in Sichuan eyaletine bağlı Daying ilçesinde, girişimci Su Shaojun'un öncülüğünde başlatılan Titanik'in tam ölçekli kopyası projesi, on yıldan uzun süren çabalara ve milyarlarca yuanlık yatırıma rağmen tamamlanamadı. 2014 yılında büyük bir tanıtım kampanyasıyla duyurulan ve ülkenin kültürel turizm alanında yeni bir cazibe merkezi olması hedeflenen proje, sonunda yalnızca paslanan bir gövde ve devasa borçlarla geride kaldı. Su Shaojun'un tüm birikimini yatırdığı Titanik kopyası, Çin'deki aşırı yerel yatırımların ve finansal risklerin en çarpıcı örneklerinden biri olarak dikkat çekiyor.

Su Shaojun'un Titanik hayali Daying'de yarım kaldı

Girişimci Su Shaojun, James Cameron'un 1997 yapımı Titanik filminin Çin'de yarattığı büyük ilgi ve 200 milyon doların üzerindeki gişe başarısından ilham alarak, gerçek boyutlarında bir Titanik replikası inşa etmeye karar verdi. 2014 yılında projenin tanıtımında, filmde kaptan rolünü üstlenen Bernard Hill'i de yanına alarak, Hong Kong'daki gazetecilere iddialı hedeflerini açıkladı. Su, projenin dünya standartlarında bir turizm merkezi olacağını ve Çin'in kültürel turizm yatırımlarında yeni bir çığır açacağını savundu. Bu amaçla, Zhejiang ve Sichuan eyaletlerindeki 13 hidroelektrik santralindeki hisselerini satarak tüm varlığını projeye aktardı. Ancak, 269 metre uzunluğunda ve 28 metre genişliğindeki Titanik kopyası, finansman sorunları nedeniyle tamamlanamadı. İç dekorasyonuna dahi başlanamayan dev geminin inşaatı durdu ve proje, Daying'de atıl bir şekilde kaderine terk edildi.

Yerel yönetimler ve borç krizi: Titanik projesi iflasla sonuçlandı

Başlangıçta 600 milyon yuanlık bir bütçeyle yola çıkan Su Shaojun'un şirketi Qixing Kültürel Turizm Geliştirme, projenin toplam maliyetinin 1 milyar yuana ulaşmasını bekliyordu. Ancak, Çin'deki yerel yönetimlerin kültürel ve turizm projelerine yaptığı yoğun yatırımların getirdiği finansal yük, Titanik projesinin de sonunu getirdi. Devlet destekli yüklenici, politika kısıtlamaları nedeniyle finansmanını çekti ve Zhejiang merkezli Çin Zheshang Bankası, ilk ödemeden sonra kredi desteğini durdurdu. Çin'in gayrimenkul sektöründeki kriz derinleşirken, Su Shaojun yeni finans kaynakları bulmak için varlıklarını defalarca teminat gösterdi. Daying yerel yönetimi de, arazinin taşınma maliyetleri ve tazminat ödemeleriyle büyük bir maddi yük üstlendi, ayrıca sanayi fonlarından on milyonlarca yuan destek sağladı. Ancak, ilçenin 2023 yılında 22,1 milyar yuanlık gayri safi yurtiçi hasılasına rağmen, kültürel turizm gelirleri yalnızca 3,1 milyar yuanla sınırlı kaldı. Bu durum, projenin yerel ekonomik gerçeklerle ne kadar uyumsuz olduğunu ortaya koydu ve Titanik projesi, Çin'deki riskli yatırımların sembolü haline geldi.

Çin'in yatırım çılgınlığı Titanik projesinde duvara çarptı

Çin'de son on yılda yerel yönetimlerin kültürel ve turizm projelerine yönelmesi, ülke genelinde birçok atıl ve kullanılmayan yapının ortaya çıkmasına yol açtı. Merkezi hükümet, israfçı yatırımlar ve bunların getirdiği borç riskleri konusunda defalarca uyarılarda bulundu. Ocak ayında, Başkan Xi Jinping, aşırı inşaat ve kullanılmayan altyapı yatırımlarının yarattığı sorunlara dikkat çekti. Xi, bazı büyük stadyumlar, müzeler ve sanayi bölgelerinin yeterince kullanılmadığını, farklı altyapı türleri arasında koordinasyon eksikliği yaşandığını vurguladı. Bu tabloya Titanik projesi de eklendi. Çin'in yerel yönetim borç oranı, 2023'te 3,8 puan artarak yüzde 39,1'e yükseldi. Finansal veri sağlayıcısı Wind'in verilerine göre, ülkenin altyapı yatırımları 2025 yılında yıllık bazda yüzde 1,5 azaldı. Tüm bu göstergeler, Titanik projesinin yalnızca yerel değil, ulusal ölçekte de bir uyarı niteliği taşıdığını gösteriyor.