Çin hipergravitasyon araştırmasında yeni rekor kırıyor

Büşra Mutlu - Ocak 03, 2026 12:59 | Son Güncelleme Tarihi: Ocak 03, 2026 13:42

Çin, Shanghai Electric Nuclear Power Group tarafından geliştirilen CHIEF1900 santrifüjünü Zhejiang Üniversitesine teslim ederek hipergravitasyon alanında önemli bir ilerleme sağladı. 1900 g-ton gücüyle baraj çöküşleri, depremler ve jeolojik uzun vadeli süreçleri laboratuvarda simüle edebilen bu tesis, dünyadaki en güçlü santrifüjlerden biri haline geldi.

Kapat

HABERİN DEVAMI

Çin, hipergravitasyon araştırması alanında stratejik bir adım atarak, 22 Aralık tarihinde geliştirilen CHIEF1900 santrifüjünü Zhejiang Üniversitesine teslim etti. Shanghai Electric Nuclear Power Group tarafından tasarlanan bu ileri teknoloji tesisi, doğada neredeyse yeniden üretilemeyecek kadar karmaşık senaryoları kontrollü laboratuvar ortamında simüle etme kapasitesine sahip. Baraj çöküşleri, depremler ve milyonlarca yıl süren jeolojik değişimler gibi olayları hızlandırılmış biçimde inceleyebilen bu santrifüj, Çin'in hipergravitasyon teknolojisindeki liderliğini pekiştiriyor.

CHIEF1900'ün gücü ve teknik özellikleri

Hipergravitasyon araştırmasında kullanılan santrifüjlerin gücü g-ton cinsinden ölçülür; bu birim yerçekimi ivmesi ile numune kütlesinin çarpımından oluşur. CHIEF1900, adındaki 1900 sayısı ile bu gücünü ifade ediyor ve bu rakam onu dünyadaki en güçlü santrifüjlerden biri yapıyor. Karşılaştırma yapıldığında, günlük hayatta kullanılan bir çamaşır makinesinin sıkma programında sadece birkaç g-ton'a ulaşabildiği göz önüne alındığında, CHIEF1900'ün kapasitesinin ne kadar muazzam olduğu daha iyi anlaşılır. Yeni tesis, Mississippi'deki US Army Corps of Engineers tarafından işletilen yaklaşık 1200 g-tonluk santrifüjü ve Eylül 2025'te devreye alınan önceki CHIEF1300 modelini geride bırakarak, hipergravitasyon teknolojisinde yeni bir standart belirliyor.

Santrifüjün inşası, mühendislik açısından oldukça zorlayıcı teknik gereksinimler ortaya koydu. Aşırı dönüş hızları nedeniyle, kontrolsüz bir şekilde birikmesi halinde sistemi hasar verebilecek önemli miktarda sürtünme ısısı oluşuyor. Bu sorunu çözmek için araştırmacılar, vakum tekniğini hedefli hava ve soğutucu sirkülasyonuyla birleştiren sofistike bir soğutma sistemi geliştirdiler. Vibrasyonları en aza indirmek amacıyla, CHIEF1900 santrifüjü 'Centrifugal Hypergravity and Interdisciplinary Experiment Facility' (CHIEF) adlı yeraltı araştırma tesisinin bir parçası olarak, yerin yaklaşık 15 metre altında konumlandırıldı.

Hipergravitasyon araştırmasının bilimsel önemi

Hipergravitasyon teknolojisinin temel bilimsel faydası, fiziksel süreçlerin ölçeklenmesinde ve zaman sıkıştırmasında yatıyor. Zhejiang Üniversitesinin verilerine göre, yüksek G-kuvvetleri sayesinde normalde sadece büyük yapılarda veya çok uzun zaman dilimlerinde ortaya çıkan yükler, laboratuvar ortamında üretilebiliyor. Bu sayede fiziksel yasalar kontrollü koşullar altında detaylı bir şekilde incelenebiliyor ve doğanın karmaşık mekanizmaları daha iyi anlaşılabiliyor.

Pratik bir örnek vermek gerekirse, 300 metre yüksekliğindeki bir barajın yapısal stabilitesini analiz etmek için, mühendisler 100 kat yerçekimi ivmesiyle döndürülen sadece üç metre yüksekliğinde bir model kullanabilirler. Bu modele etki eden kuvvetler, gerçek yapının deneyimleyeceği kuvvetlere matematiksel olarak eşdeğer hale gelir. Böylece pahalı ve riskli gerçek ölçekli testler yerine, güvenli laboratuvar ortamında kapsamlı araştırmalar yapılabilir.

CHIEF1900 santrifüjünün uygulama alanları oldukça geniş ve çeşitlidir. Aşırı yükler altında baraj ve set yapılarının çöküş mekanizmalarının simülasyonu, sediment birikimi ve dağ oluşumu gibi jeolojik uzun vadeli süreçlerin analizi, hipergravitasyon araştırmasının başlıca hedefleri arasında yer alıyor. Ayrıca doğada binlerce yıl boyunca gerçekleşen topraktaki kirleticilerin yayılması gibi çevre kirliliği süreçleri, bu tesis sayesinde kısa sürede modellenebiliyor ve çözüm yolları geliştirilebiliyor.

Çin'in hipergravitasyon alanındaki stratejik konumu

CHIEF1900'ün Zhejiang Üniversitesine teslimi, Çin'in hipergravitasyon araştırmasında muazzam bir teknolojik öncelik sağlıyor. Proje bütçesi iki milyar Yuan, yani yaklaşık 243 milyon Euro tutarında olup, bu yatırım Çin hükümetinin bu araştırma alanına ne kadar önem verdiğini gösteriyor. Tesisin sadece yerli araştırmacılar tarafından değil, uluslararası bilim insanlarına da açık olması planlanıyor; bu da Çin'in küresel bilim camiasında liderlik rolünü güçlendirmeyi amaçlıyor.

Hipergravitasyon teknolojisinin geliştirilmesi, sadece akademik araştırmayla sınırlı değildir. Bu teknoloji, altyapı mühendisliği, jeoloji, çevre bilimleri ve malzeme bilimi gibi birçok disiplinde pratik uygulamalar sunuyor. Barajlar, köprüler, tüneller ve diğer büyük yapıların güvenliğini artırmak, doğal afetlere karşı daha iyi hazırlık yapmak ve çevre kirliliğine çözüm bulmak gibi konularda CHIEF1900 santrifüjü önemli katkılar sağlayacak. Çin'in bu alanda yaptığı yatırım, ülkenin teknolojik gelişmişliğini ve bilimsel kapasitesini dünya sahnesinde daha da öne çıkarıyor.

Etiketler:

hipergravitasyon CHIEF1900 santrifüjü Çin araştırması Zhejiang Üniversitesi bilimsel teknoloji