Avrupa'da çöl tozu alarm! Son 10 yılda yüzde 25'e varan artış

Avrupa'da son on yıl içinde çöl tozu konsantrasyonunda ciddi bir artış yaşandı. Bilim insanlarının 2012-2021 yılları arasında yürüttüğü araştırmalara göre, kıta genelinde çöl tozu miktarı yüzde 10 ila 25 oranında yükseldi. Özellikle Güney Avrupa'da, rüzgarla taşınan mineral tozunun yoğunluğu, Dünya Sağlık Örgütü'nün belirlediği yıllık ortalama sınır değerlerinin önemli bir bölümüne ulaştı. Araştırmada, 103 farklı istasyondan toplanan yaklaşık 18 bin 500 ölçüm, uydu verileri ve bilgisayar modellemeleriyle birleştirildi. Bu bulgular, çöl tozu etkisinin sadece bölgesel değil, kıtanın tamamını ilgilendiren bir sorun haline geldiğini ortaya koyuyor.

Bilim insanları: Güney Avrupa'da çöl tozu rekor seviyeye çıktı

Güney Avrupa, çöl tozu yoğunluğunda başı çekiyor. Bölgede ölçülen ortalama parçacık konsantrasyonu 5,28 mikrogram/metreküp seviyesine yükseldi. Orta ve Kuzey Avrupa'da ise bu değer 2,09 mikrogram/metreküp olarak kaydedildi. Güney ile kuzey arasındaki bu belirgin farklara rağmen, her iki bölgede de çöl tozu miktarındaki artış oranı benzer düzeyde gerçekleşti. Akdeniz'de tozlu hava baskınları daha güçlü hale gelirken, bu olayların sayısında önemli bir değişiklik olmadı. İskandinavya ve Britanya Adaları'nda ise genel arka plan toz seviyeleri artış gösterdi, ancak bireysel toz olaylarının şiddetinde kayda değer bir yükselme gözlenmedi. Kıta genelinde ise, yoğun çöl tozu baskınlarının sayısı genellikle sabit kaldı ya da azaldı.

Çöl tozu sağlığı ve hava kalitesini tehdit ediyor

Çöl tozu, Avrupa'da yalnızca çevreyi değil, insan sağlığını da doğrudan etkiliyor. 2021 yılı itibarıyla Güney Avrupa'da rüzgarla taşınan toz, PM10 parçacıkları için Dünya Sağlık Örgütü'nün önerdiği yıllık ortalamanın yüzde 31'ine ulaştı. Daha ince olan PM2.5 fraksiyonu ise yüzde 25,8 oranında raporlandı. Bu bölgede yılda ortalama 46 kez çöl tozu olayı kayıtlara geçti. Araştırmalar, bu tür olayların yaşandığı günlerde genel ölüm oranının yüzde 0,67 arttığını gösteriyor. 15 yaş üstü bireylerde solunum yolu hastalıkları nedeniyle hastaneye yatışlar yüzde 0,73, 14 yaş altı çocuklarda ise bu oran yüzde 2,55'e çıktı. Bilim insanları, çöl tozu konsantrasyonundaki artışın sağlık üzerindeki etkilerinin giderek daha belirgin hale geldiğini vurguluyor.