119 yıl sonra geri döndü! Kayıp arı türü nasıl bulundu?

Cihat Çelik - Nisan 07, 2026 10:49 | Son Güncelleme Tarihi: Nisan 07, 2026 13:29

New York'ta polinatör ekoloğu Molly Jacobson, 119 yıl boyunca kayıp olan kestane madencisi arısını Syracuse'daki bir araştırma meyve bahçesinde buldu. Bu keşif, türün eyaletteki ikinci canlı popülasyonunu doğrularken, habitat restorasyonunun önemini bir kez daha gözler önüne serdi.

Kapat

HABERİN DEVAMI

New York'un Syracuse kentinde, polinatör ekoloğu Molly Jacobson, 119 yıl boyunca kayıp olan kestane madencisi arısı Andrena rehni'yi yeniden keşfetti. Jacobson, SUNY Çevre Bilimleri ve Ormancılık Koleji'nin (ESF) araştırma meyve bahçesinde Temmuz 2025'te yaptığı çalışma sırasında, Amerikan kestanesi çiçeğinde iki küçük kahverengi arı yakaladı. Böylece, 1904'ten beri Orta New York'ta kaydı bulunmayan kestane madencisi arısının varlığı bilimsel olarak yeniden doğrulandı. Bu gelişme, hem New York'ta hem de Kuzey Amerika genelinde kayıp türlerin yeniden ortaya çıkabileceğini gösteren çarpıcı bir örnek olarak kayıtlara geçti.

Molly Jacobson: "Kestane madencisi arısı burada olacağını hissettim"

Kestane madencisi arısı, yıllardır bilim dünyasında adeta bir efsane olarak anılıyordu. New York Doğal Miras Programı'nın 2022 polinatör anketinde "muhtemelen yok olmuş" olarak sınıflandırılan bu tür, 1904'ten bu yana bölgede hiç gözlemlenmemişti. Molly Jacobson ise Syracuse'daki araştırma meyve bahçesinde yaptığı rutin çalışmada, sadece birkaç metre ötede bu nadir arıya rastladı. Jacobson, elde ettiği bulguları The Guardian'a değerlendirirken, "Burada olacağına dair içimde bir his vardı" ifadesini kullandı. Jacobson'un bulduğu iki örnek, New York'taki kestane madencisi arısının bilinen ikinci canlı popülasyonu olarak kayda geçti. Bu keşif, 2023 yılında Westchester County'deki Lasdon Park ve Arboretum'da bulunan ilk popülasyonun ardından, türün eyaletteki yayılımının sanılandan daha geniş olabileceğine işaret etti. ESF, bu buluşu tür için önemli bir genişleme olarak nitelendirdi ve bilim dünyasında büyük yankı uyandırdı.

Syracuse'da 119 yıl sonra ilk: Kestane madencisi arısı popülasyonu doğrulandı

Kestane madencisi arısı, sosyal olmayan, yer altında yuva yapan ve sokmayan bir böcek olarak biliniyor. Bu türün en dikkat çekici özelliği ise, neredeyse tamamen kestane ve chinquapin çiçeklerinin polenine bağımlı olması. Bu özel beslenme alışkanlığı, dişi arıların yalnızca bu çiçeklerden polen toplayabilmesini ve yavrularını besleyebilmesini sağlıyor. Ancak, 1900'lerin başında Amerikan kestanesinin doğu ormanlarını domine ettiği dönemlerde bu durum avantaj sağlarken, sonrasında ortaya çıkan mantar hastalığı nedeniyle üç ila dört milyar Amerikan kestanesi ağacı yok oldu. Bu felaket, kestane madencisi arısının da besin kaynağını kaybetmesine ve neredeyse tamamen ortadan kalkmasına yol açtı. Syracuse'daki keşif, arının Hudson Vadisi'nin kuzeyinde ilk kez kaydedilmesiyle, bilinen yaşam alanının birkaç yüz mil ötesine taşındığını gösterdi. ESF'nin Amerikan Kestane Araştırma ve Restorasyon Projesi kapsamında yürütülen bu çalışmalar, türün yalnızca uzak ormanlarda değil, şehir içindeki yönetilen meyve bahçelerinde de var olabileceğini ortaya koydu. Jacobson'un keşfi, bilim insanlarının ve vatandaşların nadir türleri bulmak için daha dikkatli olmaları gerektiğini bir kez daha hatırlattı.

Habitat restorasyonu ve vatandaş bilimi: Kestane madencisi arısı için umut

Kestane madencisi arısının yeniden keşfedilmesi, habitat restorasyonunun ve vatandaş biliminin ne kadar önemli olduğunu gözler önüne serdi. ESF bilim insanı Andrew Newhouse, temel bir ağacın restorasyonunun, onunla birlikte yok olma riski taşıyan özel yaban hayatını da destekleyebileceğini vurguladı. Jacobson ise, nadir türlerin yalnızca bakir vahşi doğada bulunmadığını, şehir içindeki küçük yeşil alanlarda da var olabileceğini belirtti. The Guardian'a yaptığı açıklamada, "Süper bakir habitatların, içinde harika şeyler barındıran tek yerler olduğu varsayımını bırakmalıyız" diyerek, vatandaşları kendi arka bahçelerinde gözlem yapmaya çağırdı. ABD Jeolojik Araştırmalar Dairesi Arı Envanteri ve İzleme Laboratuvarı da, nadir arı türlerinin kolayca gözden kaçabileceğine dikkat çekerek, kamuoyunu gözlemlerini bildirmeye teşvik etti. New York'ta tehlike altında olarak sınıflandırılan kestane madencisi arısı, eyaletin en nadir arılarından biri olarak kabul ediliyor. Jacobson, bu türün çevresindeki ortamın hala tek bir kaynağa bağımlı yaban hayatını destekleyecek kadar çeşitli olduğunu gösterdiğini söyledi. Araştırmacılar, arının ekolojisi hakkında hâlâ çok az bilgiye sahip olduklarını, yuvalarının bulunamadığını ve yerli olmayan kestane türlerini kullanıp kullanmayacağının belirsizliğini koruduğunu dile getirdi. Syracuse popülasyonu ise, bu sorulara yanıt aramak için önemli bir fırsat sunuyor.

Kestane madencisi arısı: Koruma için yeni bir başlangıç

Kestane madencisi arısı, küçük ve kahverengi görünümüyle çiçek saplarında sessizce yaşamını sürdürüyor. Jacobson'un neredeyse tesadüfen gerçekleşen keşfi, koruma çalışmalarının ne kadar etkili olabileceğini ortaya koydu. "Bazı insanları böcekleri korumak istemeye teşvik ettiğimi söyleyebilirim ve bu, korumanın işe yarayacağı tek yol" diyen Jacobson, vatandaş biliminin ve habitat restorasyonunun nadir türlerin geleceği için kritik rol oynadığını bir kez daha hatırlattı. Syracuse'daki popülasyon, bilim insanlarına arının ekolojisini daha yakından inceleme şansı sunarken, kamuoyuna da kendi çevresinde gözlem yapmanın önemini vurguluyor. Kestane madencisi arısının yeniden ortaya çıkışı, kayıp türlerin geri dönebileceğine dair umutları artırıyor ve doğanın sürprizlerle dolu olduğunu bir kez daha gösteriyor.

Etiketler:

kestane madencisi arısı Molly Jacobson New York Syracuse polinatör ekolojisi