Süper yaşlıların güçlü hafızasının sırrı genlerde olmayabilir

Chicago Üniversitesi'nin öncülüğünde yürütülen geniş kapsamlı bir araştırma, 'Süper Yaşlılar' olarak adlandırılan ve hafıza performanslarıyla dikkat çeken 80 yaş üzeri bireylerin, Alzheimer hastalığına yol açan genetik risklerden ziyade, henüz tam olarak tanımlanamayan özel beyin koruma mekanizmalarına sahip olabileceğini gösterdi. ABD ve Kanada'nın önde gelen beş araştırma merkezinden elde edilen bulgular, genetik testlerin tek başına Süper Yaşlıların olağanüstü bilişsel yeteneklerini açıklamaya yetmediğini ortaya koydu. Araştırmacılar, genetik risk faktörlerinin ötesinde, biyolojik, sosyal ve çevresel etkenlerin de beyin sağlığında belirleyici rol oynayabileceğine dikkat çekti.

Chicago Üniversitesi: Genetik risk skorları Süper Yaşlıları ayırt edemedi

Chicago Üniversitesi Sağlıklı Yaşlanma ve Alzheimer Araştırma Merkezi (HAARC) ile City of Hope'a bağlı Çevirimsel Genomik Araştırma Enstitüsü (TGen) tarafından yürütülen çalışmada, 142 Süper Yaşlı ve 89 bilişsel olarak ortalama yaşlı yetişkinin genetik verileri karşılaştırıldı. Araştırmacılar, Alzheimer hastalığına genetik yatkınlığı belirleyen APOE geni ve binlerce genetik varyantı bir araya getiren poligenik risk skorlarını inceledi. Sonuçlar, Süper Yaşlılar ile diğer yaşlılar arasında bu risk skorları açısından anlamlı bir fark olmadığını gösterdi. Bu bulgu, alışılmadık derecede güçlü hafızaya sahip olmanın, klasik Alzheimer risk genlerinden kaçınmakla açıklanamayacağını ortaya koydu. Araştırmanın başındaki isimlerden Dr. Emily Rogalski, "Eğer sadece genetik belirleyici olsaydı, Süper Yaşlıların tespiti basit bir testle yapılabilirdi. Ancak durumun çok daha karmaşık olduğu anlaşıldı" ifadelerini kullandı. Çalışma, Alzheimer Araştırmaları ve Terapisi dergisinde yayımlandı.

Bilim insanları: Beyin sağlığında koruyucu mekanizmalar ön plana çıkıyor

Araştırmada, daha önce Alzheimer'a karşı koruyucu olduğu düşünülen nadir genetik varyantların da Süper Yaşlılar grubunda istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha fazla görülmediği tespit edildi. HAARC Merkezi'nden Dr. Ana Capuano, "Bu çalışma, bilişsel sağlığı korumanın yalnızca Alzheimer riskini azaltmakla sınırlı olmadığını açıkça gösteriyor. Olağanüstü bilişsel yaşlanmayı sağlayan biyolojik, davranışsal ve sosyal faktörlerin anlaşılması, gelecekte kişiselleştirilmiş beyin sağlığı stratejilerinin geliştirilmesine katkı sunabilir" dedi. TGen'den Dr. Matt Huentelman ise, "APOE ve mevcut poligenik risk skorları, Süper Yaşlanma fenotipini açıklamıyor. Bundan sonraki araştırmalar, genetik riskin ötesine geçip, beyin fonksiyonunu koruyan mekanizmaları ve çevresel etkenleri detaylı biçimde incelemeli" diye konuştu. Bilim insanları, Süper Yaşlıların beyinlerinde iltihaba karşı direnç, güçlü sosyal etkileşimler, düzenli fiziksel aktivite ve uyku düzeni gibi faktörlerin rol oynayabileceğini öne sürüyor.