NASA ve Loft Orbital'dan uzayda yapay zeka devrimi

Nisan ayında yörüngeye çıkan YAM-9 uydusu, NASA'nın Jet Propulsion Laboratory ve Loft Orbital iş birliğiyle geliştirilen özel bir yazılım sayesinde, insan analistlere gerek duymadan kendi başına nesneleri buldu. Bu gelişme, uzayda yapay zeka destekli analizlerin önünü açan ilk uygulama olarak tarihe geçti. YAM-9'un üzerinde çalışan vizyon-dil modeli, doğal dilde verilen komutlara yanıt vererek, ilgilenilen bölgeleri ve nesneleri tespit edebildi. Böylece uzay tabanlı sensörlerin yetenekleri, veri işleme hızları ve karar mekanizmaları kökten değişmeye başladı.

NASA ve Loft Orbital: Uzayda insan müdahalesine gerek kalmadı

Geleneksel uydu sistemlerinde, toplanan büyük veri kümeleri genellikle Dünya'daki insan analistlere aktarılır ve bu veriler üzerinde makine öğrenimi algoritmaları ya da manuel incelemeler yapılırdı. Ancak NASA'nın Jet Propulsion Laboratory tarafından geliştirilen yazılım, YAM-9 uydusuna entegre edildi. Bu yazılım, Google DeepMind'in Gemma 3 vizyon-dil modelini temel alıyor. Gemma 3, kenar uygulamalarına uygun olarak düşük donanım kapasitesinde yüksek performans gösterecek şekilde tasarlandı. Araştırmacılar, modele doğal çevreyle insan etkisinin kesiştiği alanları sınıflandırma ya da demiryolu merkezlerindeki altyapıyı belirleme gibi görevler verdi ve model bu görevleri başarıyla yerine getirdi.

Yapay zeka ile uzayda veri işleme devrimi başladı

YAM-9'un başardığı bu ilk uygulama, kısa vadede uzay sensörlerinin kullanışlılığını artırırken, uzun vadede ise uzayda daha büyük ölçekli yapay zeka altyapılarının kurulmasının önünü açıyor. Loft Orbital'in yapay zeka başkanı Paul Lasserre, bu gelişmenin uzayda sürekli ve otomatik gözlem yapabilen bir devriye katmanının temelini attığını vurguladı. Lasserre, "Bir vizyon-dil modeli sayesinde, örneğin bir sınırı izleyip şüpheli bir durum olduğunda anında bildirim almak mümkün hale geliyor" dedi. Şirketin iş modeli ise klasik uydu üretiminden ziyade, platform olarak altyapı hizmeti sunmaya dayanıyor. Loft Orbital, yakın zamanda EarthDaily için altı yeni uydu inşa etme ve fırlatma anlaşması yaptı. Bu uydular, toplanan verileri analiz ederek müşterilere pazarlayacak.

YAM-9 ve Gemma 3: Uzayda yapay zekanın sınırları zorlanıyor

YAM-9, 2025 sonbaharında fırlatıldı ve uzayda yapay zeka projeleri için öncü bir platform olarak konumlandı. Uydu, Nvidia Jetson Orin AGX GPU ile donatıldı ve bu sayede yüksek işlem gücü elde etti. NASA JPL'nin yapay zeka grubunda teknik liderlik yapan Juan Delfa Victoria, Gemma 3 vizyon-dil modelinin temelini oluşturan NAVI-Orbital yazılım paketinin geliştirilmesine öncülük etti. Yazılım mühendisleri, uzayda kısıtlı kaynaklarla çalışabilmek için paket üzerinde sadeleştirme yaptı ve gerekli kütüphane ile bellek ihtiyacını minimuma indirdi. Bu sayede, uzayda ilk kez bir vizyon-dil modeli aktif olarak kullanıldı. Diğer yandan, Planet Labs da Jetson Orin işlemcili uydularında nesne tespiti görevleri yürütüyor ve vizyon-dil modelleri dahil olmak üzere yeni yapay zeka uygulamaları üzerinde çalışıyor.