Korkutan araştırma! Kan örneklerinin yüzde 98'inde bulundu

ABD'de NMS Laboratuvarları tarafından gerçekleştirilen kapsamlı bir araştırma, perfloroalkil ve polifluoroalkil maddeler (PFAS) olarak bilinen ve 'ömür boyu kimyasallar' şeklinde adlandırılan maddelerin, ülkedeki insan kanı örneklerinin yüzde 98,8'inde bulunduğunu ortaya koydu. Pennsylvania'daki laboratuvara gönderilen 10.566 serum ve plazma örneği üzerinde yapılan analizde, bu kimyasalların yaygınlığı ve çeşitliliği dikkat çekti. Uzmanlar, PFAS'ın çevresel kalıcılığı ve insan vücudunda birikme eğilimi nedeniyle, halk sağlığı açısından ciddi bir tehdit oluşturduğunu belirtti.

NMS Laboratuvarları: PFAS maruziyeti neredeyse evrensel

Çalışmada elde edilen bulgular, PFAS maruziyetinin neredeyse tüm toplumda görüldüğünü gözler önüne serdi. NMS Laboratuvarları'ndan toksikolog Laura Labay, analiz edilen örneklerin büyük çoğunluğunda birden fazla PFAS türünün aynı anda tespit edildiğini vurguladı. Araştırmada, örneklerin yalnızca yüzde 0,18'inde tek bir PFAS kimyasalı bulunduğu, geri kalanında ise karmaşık karışımlar halinde birden fazla PFAS'ın yer aldığı belirlendi. Bu durum, PFAS'ın insan vücudunda birikerek potansiyel olarak birbirini etkileyen kimyasal kombinasyonlar oluşturduğunu gösteriyor. Labay, "Farklı PFAS karışımlarının biyolojik etkileri değerlendirilirken, bu maddelerin bir arada bulunmasının ekleme, sinerjik veya antagonistik etkileşimlere yol açabileceğini" ifade etti. PFAS'ın yaygınlığı, sağlık risklerinin değerlendirilmesinde karışım temelli yaklaşımların gerekliliğine işaret ediyor.

PFAS'ın sağlık üzerindeki etkileri ve yaygın kullanım alanları

PFAS maddeleri, onlarca yıldır başta tekstil, mobilya ve yapıştırıcı olmak üzere birçok endüstriyel üründe kullanılıyor. Özellikle perfloroheksan sülfonik asit (PFHxS) gibi bazı PFAS türleri, test edilen kan örneklerinin yüzde 97,9'unda tespit edildi. PFHxS'nin hayvan deneylerinde karaciğer ve bağışıklık sistemi üzerinde olumsuz etkiler gösterdiği biliniyor. Bu nedenle, birçok ülkede kullanımı kısıtlandı ya da tamamen yasaklandı. Ancak, PFAS'ın çevrede ve insan vücudunda uzun süre kalabilmesi, mevcut yasakların sorunu tam olarak ortadan kaldırmadığını gösteriyor. Araştırmacılar, PFAS'ın insan sağlığı üzerindeki etkileri konusunda kesin bir sonuca ulaşmak için daha fazla veriye ihtiyaç olduğunu belirtiyor. Şu ana kadar yapılan çalışmalar, PFAS maruziyetinin hücresel yaşlanmayı hızlandırabileceği, beyin üzerinde değişikliklere yol açabileceği ve bazı kanser türleriyle ilişkili olabileceği yönünde bulgular sunuyor. Ancak, bu ilişkilerin doğrudan bir neden-sonuç bağı ile açıklanması için daha kapsamlı klinik araştırmalara ihtiyaç duyuluyor.

PFAS kombinasyonlarının tespiti ve biyomonitoring önemi

Yapılan analizde, 70'ten fazla benzersiz PFAS kombinasyonunun varlığı ortaya çıktı. Araştırmacılar, mevcut test panellerinde en yaygın 13 PFAS türüne odaklandı. Bu nedenle, aslında insan vücudundaki gerçek PFAS yükünün açıklanandan daha fazla olabileceği tahmin ediliyor. PFAS'ın tespiti sırasında kütle spektrometrisi kullanıldı ve sadece kimyasalın varlığı belirlendi; miktar ölçümü yapılmadı. Buna rağmen, elde edilen veriler, PFAS'ın çevre ve insan sağlığı üzerindeki potansiyel risklerini anlamak için önemli bir referans noktası sağladı. Uzmanlar, PFAS'ın vücutta birikme eğilimi ve farklı biyobirikim özellikleri nedeniyle, sağlık üzerindeki etkilerinin sadece tek bir kimyasala bağlı olmadığını, kimyasal karışımların birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Bu bulgular, gelecekteki risk değerlendirme çalışmalarına ve halk sağlığı politikalarına yön vermesi açısından büyük önem taşıyor.