Gerçek şeker yerine geçebilecek mucize tatlandırıcı keşfedildi

Hasan Köseoğlu - Ocak 16, 2026 16:46 | Son Güncelleme Tarihi: Ocak 16, 2026 17:24

Boston'daki Tufts Üniversitesi araştırmacıları, şekerle aynı tadı taşıyan ancak yan etkileri olmayan tagatoz adlı tatlandırıcının düşük maliyetle üretilmesinin yolunu buldu. Yeni yöntem, mevcut tekniklerin verimi olan yüzde 40-77'ye karşılık yüzde 95 verimle tagatoz üretebiliyor.

Kapat

HABERİN DEVAMI

Gıda endüstrisinde devrim niteliğinde bir gelişme yaşanıyor. Tufts Üniversitesi'nden bilim insanlarının başarısı sayesinde, sofra şekerinin tatlılığının yüzde 92'sine sahip olup yüzde 60 daha az kalori sağlayan tagatoz adlı tatlandırıcı, artık uygun fiyatla ve yüksek verimle üretilebiliyor. Bu buluş, diyabet hastaları ve sağlıklı beslenmeyi hedefleyen milyonlarca insan için yeni bir umut kapısı açıyor.

Tagatoz nedir ve nereden geliyor?

Tagatoz, doğada süt ve bazı meyveler gibi gıdalarda çok düşük konsantrasyonlarda bulunan nadir bir şekerdir. Kimyasal yapısı ve tat profili açısından sofra şekerinin neredeyse aynısı olmasına rağmen, vücutta çok farklı bir şekilde metabolize edilir. Ancak doğada nadiren bulunması nedeniyle, şimdiye kadar büyük miktarlarda üretilmesi oldukça zor ve pahalı olmuştur. Bu nedenle tagatoz, gıda endüstrisinde yaygın olarak kullanılamamış ve kullanım alanları ciddi şekilde sınırlı kalmıştır. Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından zaten tüketim için "genel olarak güvenli" olarak sınıflandırılmış olmasına rağmen, üretim maliyeti bu tatlandırıcının yaygınlaşmasını engellemiştir.

Sağlık açısından tagatozun avantajları

Tagatozun en önemli özelliği, gerçek şekerle karşılaştırıldığında vücuttaki şeker ve insülin seviyelerinde çok daha küçük bir artışa neden olmasıdır. Bu özellik, tip 2 diyabet gelişimine katkıda bulunma olasılığını önemli ölçüde düşürmektedir. Araştırmalar, tagatozun diyabet hastalarının kan şekeri kontrolünde yardımcı olabileceğini göstermiştir. Ayrıca, bu tatlandırıcı ağızda çürüğe neden olan belirli bakterilerin gelişimini sınırlamakta ve bağırsağın yararlı bakterilerinin desteklenmesine katkıda bulunmaktadır. Sofra şekerinin yüzde 92'sine eşit bir tatlılık sağlarken, yüzde 60 daha az kalori içermesi, kilo kontrolü yapmak isteyenler için de önemli bir avantaj oluşturmaktadır.

Tufts Üniversitesi'nin devrim niteliğindeki yöntemi

Tufts Üniversitesi'nden araştırmacılar, tagatoz üretiminde tamamen yeni bir yaklaşım geliştirmişlerdir. Yöntem, değiştirilmiş bakterilerin kullanılması ve bu bakterilerin çalışmasını desteklemek için özel enzimler eklenmesi üzerine kuruludur. Araştırmacı Dr. Nikhil Nair, Tufts'ta Kimya ve Biyolojik Mühendislik doçenti, "Tagatoz üretimi için yerleşik yöntemler var, ancak verimsiz ve pahalılar" demiştir. Yeni yöntemdeki temel yenilik, Gal1P enzimi sayesinde tagatozun üretici bakterilerle birleştirilmesidir. Bu enzim, galaktozu (süt şekeri) glukozu metabolize eden doğal, biyolojik bir mekanizmayı tersine çevirerek, glukozu galaktoza dönüştürmeyi mümkün kılmaktadır. Bu dönüştürme gerçekleştiğinde, yeni tatlandırıcıyı ve muhtemelen diğer nadir şekerleri sentezlemek oldukça kolay hale gelmektedir.

Verimlilik açısından muazzam bir ilerleme

Yeni tagatoz üretim yöntemi, mevcut teknolojilere kıyasla çarpıcı bir başarı göstermektedir. Tufts araştırmacılarının geliştirdiği sistem, yüzde 95'e kadar verimle tagatoz üretebilmektedir. Bu oran, daha önceki yöntemlerin yüzde 40 ile yüzde 77 arasında değişen verimlilik oranlarından çok daha yüksektir. Bu verimlilik artışı, tagatozun üretim maliyetini önemli ölçüde düşürecek ve böylece gıda endüstrisinde yaygın kullanımının önünü açacaktır. Araştırma, Cell Reports Physical Science bilimsel dergisinde yayımlanmış ve bilimsel toplum tarafından büyük ilgi görmüştür.

Mutfakta ve fırında şeker gibi kullanılabilir

Tagatozun diğer yapay tatlandırıcılardan ayrılan en önemli özelliklerinden biri, yemek pişirme ve fırınlama sırasında şeker gibi davranabilmesidir. Birçok yapay tatlandırıcı, yüksek sıcaklıklarda bozunur veya istenmeyen tat ve koku oluştururken, tagatoz bu sorunları yaşamaz. Şeker gibi, ısıtıldığında kahverengi renge dönüşür ve karamel benzeri bir görünüm kazanır. Bu özellik, tagatozun kek, kurabiye, tatlı ve diğer fırınlama ürünlerinde doğrudan şeker yerine kullanılabileceği anlamına gelir. Araştırmacılar, tagatozun yapay tatlandırıcıların başarısız olduğu gıdalarda kullanılabileceğine inanmaktadırlar. Genel olarak şeker gibi davrandığı için, tat ve doku açısından tüketicilerin beklentilerini karşılayabilecek ürünler geliştirmek mümkün olacaktır.

Tufts Üniversitesi'nin bu buluşu, gıda endüstrisinde yeni bir çağın başlangıcını işaret etmektedir. Tagatoz, sağlıklı beslenme hedefleyen tüketicilerin ihtiyaçlarını karşılarken, aynı zamanda diyabet ve obezite gibi kronik hastalıklarla mücadelede önemli bir rol oynayabilir. Düşük maliyetle yüksek verimle üretilmesi sayesinde, yakın gelecekte tagatoz içeren ürünlerin market raflarında yaygın biçimde görülmesi beklenmektedir.

Etiketler:

tagatoz tatlandırıcı Tufts Üniversitesi diyabet gıda teknolojisi