Bağırsak ve beyin arasında yeni hafıza bağlantısı keşfedildi

Güney Kaliforniya Üniversitesi'ndeki bilim insanları, bağırsak ile beyin arasındaki vagus sinirinin hafıza oluşumunda sandığımızdan çok daha önemli bir rol oynadığını ortaya koydu. Sıçanlar üzerinde gerçekleştirilen deneylerde, yemek sırasında bağırsaktan beyne iletilen sinyallerin hipokampusta asetilkolin adı verilen kimyasalın salınımını artırdığı gözlendi. Ekip, bu artışın sıçanların yiyeceklerle ilgili hafızalarını güçlendirdiğini belirledi. Deneyler sırasında, vagus siniri kesilen ya da hipokampusta asetilkolin salgılayan hücreleri yok edilen sıçanların, yiyeceklerin yerini hatırlamada başarısız olduğu tespit edildi. Araştırma, sadece beynin değil, bağırsakların da hafıza süreçlerinde aktif bir rol üstlendiğini göstererek, hafıza işleyişine dair bakış açısını değiştirdi.

Güney Kaliforniya Üniversitesi ekibi: Bağırsak sinyalleri hafızayı şekillendiriyor

Araştırmanın başında yer alan Güney Kaliforniya Üniversitesi ekibi, sıçanların yemek yediği sırada mide ve bağırsaklardan çıkan sinyallerin vagus siniri üzerinden beyne ulaştığını ayrıntılı biçimde izledi. Ekip, bu sinyallerin hipokampusta yeni anıların oluşumunda kilit rol oynayan asetilkolin seviyesini yükselttiğini gözlemledi. Deneylerde, sıçanlar yemek yemeye başladıktan sadece birkaç saniye sonra hipokampustaki asetilkolin miktarı hızla arttı. Yemek sona erdiğinde ise bu artış hemen kaybolmadı, birkaç dakika boyunca devam etti. Bilim insanları, bu sürecin özellikle besin içeren yiyeceklerle tetiklendiğini, kalorisiz tatlandırıcıların ise aynı etkiyi yaratmadığını vurguladı. Yani, bağırsaklardan gelen besin sinyalleri hafıza merkezini doğrudan etkiliyor.

Kanoski: 'Vagus siniri hafıza oluşumunda vazgeçilmez'

Çalışmanın lideri Prof. Scott Kanoski, vagus sinirinin hafıza oluşumundaki rolünü netleştirmek için ekibiyle birlikte kapsamlı testler yaptı. Sıçanların vagus siniri kesildiğinde, yemek sonrası hipokampusta asetilkolin artışı tamamen ortadan kalktı. Aynı şekilde, asetilkolin salgılayan belirli beyin hücreleri yok edilen sıçanlarda da bu kimyasalın seviyesinde artış görülmedi. Bu iki müdahale, sıçanların yiyeceklerin saklandığı yeri hatırlama becerisini de tamamen yok etti. Sıçanlar, her seferinde yeni bir yer öğrenmek zorunda kaldıkları testlerde, siniri kesik ya da asetilkolin hücreleri eksik olan gruplarda rastgele seçimler yaptı ve başarı oranları ciddi şekilde düştü. Bu sonuçlar, vagus sinirinin ve asetilkolin salgılayan hücrelerin hafıza oluşumunda vazgeçilmez olduğunu gösterdi.

Beslenme alışkanlıkları bağırsak sinyalini zayıflatıyor

Araştırma, beslenme tarzının da bağırsak ve beyin arasındaki bu kritik iletişimi etkilediğini ortaya koydu. Otuz gün boyunca cips, şekerleme ve şekerli içeceklerle beslenen sıçanlar, daha sonra normal mamaya dönseler bile yemek sonrası kalıcı asetilkolin artışı göstermedi. Bu sıçanlar, yiyecek konumunu hatırlama testlerinde de düşük performans sergiledi. Ayrıca, bu grupta tokluk sinyalleri de zayıfladı. Normal sıçanlarda kolesistokinin adlı hormonun tokluk etkisi belirgin şekilde hissedilirken, abur cuburla beslenenlerde bu etki azaldı. Altı günlük gözlemde, abur cubur yiyen sıçanlar diğerlerinden daha fazla yemeye eğilim gösterdi ve öğün başına tükettikleri miktar arttı. Bu bulgular, sağlıksız beslenmenin bağırsak-beyin hattı üzerinden hafızayı ve yeme kontrolünü olumsuz etkileyebileceğine işaret ediyor.