Sporun fazlası beyni de etkileyebilir! Bilim insanlarından dikkat çeken uyarı

Uzun süreli ve yoğun egzersiz, farelerin beyin kimyasında beklenmedik değişikliklere yol açtı. Haftalar boyunca yoğun antrenman yapan farelerde, egzersiz testinden iki gün sonra bile hafıza ve duygusal düzenlemeyle ilişkili hipokampusta dopamin seviyeleri yüksek kaldı.

Neuroscience dergisinde yayımlanan Brezilya merkezli çalışma, yeterli toparlanma olmadan aşırı egzersiz yapmanın beyin kimyasında kalıcı değişikliklere yol açabileceğine işaret etti. Dopamin motivasyon ve uyanıklığın düzenlenmesine yardımcı olduğu için bulgular, benzer bozulmaların aşırı antrenman yapan sporcularda uyku sorunları, anksiyete ve sürekli yorgunluğa katkıda bulunup bulunamayacağı sorusunu gündeme getirdi. Ancak bu olası etkiler insanlarda gösterilmedi.

Yoğun antrenman sonrası dopamin yüksek kaldı

Araştırmacılar, farklı fiziksel efor düzeylerinin beyni nasıl etkilediğini incelemek için fareleri iki egzersiz protokolünde karşılaştırdı. Bir grup, tükenene kadar tek bir koşu bandı seansına katıldı. Diğer grup ise aşırı antrenman sendromuyla ilişkili fiziksel zorlanmayı taklit etmek üzere tasarlanan, giderek zorlaşan sekiz haftalık bir program uyguladı.

Yoğun antrenman yapan fareler son hafta boyunca günde iki kez egzersiz yaptı ve seanslar arasında yalnızca dört saat dinlendi. Araştırmacılar daha sonra hayvanların hipokampuslarını inceleyerek dopamin, serotonin ve nörotransmiter üretimiyle düzenlenmesinde rol alan proteinleri ölçtü.

Tek seferlik yorucu koşuyu tamamlayan farelerde kısa süre sonra dopamin artışı görüldü. Kronik olarak antrenman yapan farelerde ise performans testinden 48 saat sonra, yani toparlanma döneminde bile dopamin seviyeleri yüksek kaldı. Dopamin sentezi için gerekli tirozin hidroksilazın (TyrH) seviyeleri de yüksekliğini korudu.

Serotoninde benzer artış görülmedi

Dopamin; motivasyon, ödül işleme ve uyanıklık dahil çeşitli işlevlerde rol oynuyor. Dopaminin varlığı tek başına zararlı değil ancak düzenlenmesindeki değişiklikler, vücudun normalde toparlanması gereken dönemde beyin faaliyetini etkileyebilir.

Araştırmacılar serotonin seviyelerinde ise önemli bir değişiklik tespit etmedi. Serotonin, egzersize bağlı yorgunluğa olası katkısı nedeniyle uzun süredir araştırılıyor. Sonuçlar, aşırı antrenmanın nörokimyasal etkilerinin yalnızca serotoninle açıklanamayacağını gösterdi.