Seramik mi, çelik mi? Tava seçiminde şaşırtan sonuçlar

ABD'de gerçekleştirilen güncel tüketici testleri, mutfaklarda sıkça tercih edilen tava modellerinin güvenlik kriterlerini yeniden tanımladı. 2026 yılı için hazırlanan kapsamlı raporda, seramik ve paslanmaz çelik tavaların, kimyasal risklerden uzak ve sağlıklı pişirme seçenekleri olarak öne çıktığı belirtildi. Özellikle "PFOA içermeyen" etiketli ürünlerin dahi tehlikeli kimyasallar barındırabildiği ortaya kondu. Bu sonuçlar, hem ABD'de hem de dünya genelinde mutfak güvenliği konusunda yeni bir farkındalık oluşturdu.

Fransa'dan ABD'ye uzanan araştırma: tava güvenliği masaya yatırıldı

2023 yılının son çeyreğinde, Fransa'nın önde gelen tüketici dergilerinden 60 Millions de Consommateurs, toplam 14 farklı tava modelini detaylı testlere tabi tuttu. Test edilen ürünler arasında dokuz yapışmaz (Teflon ve seramik kaplamalı) ve beş geleneksel demir ve çelik tava yer aldı. Araştırmacılar, her bir modeli yapışmazlık ömrü, ısı dağılımı, termal şok direnci ve temizlik kolaylığı gibi kriterlerle değerlendirdi. Ancak en dikkat çekici bölüm, kimyasal güvenlik testleriydi. Tavalar, PFOA ve PFAS gibi insan sağlığı açısından riskli kimyasallar açısından analiz edildi. Sonuçlar, mutfaklarda güvenli olduğu düşünülen birçok ürünün, aslında beklenmedik kimyasal kalıntılar taşıdığını gösterdi. Özellikle "PFOA içermeyen" olarak etiketlenen bazı tavaların dahi, laboratuvar analizlerinde bu maddeye rastlandığı tespit edildi. Ayrıca, PFHxA ve PFHxS gibi yeni nesil PFAS bileşenlerinin de ürünlerde bulunduğu anlaşıldı. Bu bulgular, ABD'de 2026 yılında yürürlüğe girecek olan yeni düzenlemeler öncesinde, tüketicilerin dikkatini tava güvenliği konusuna çekti.

Kimyasal riskler ve ABD'de yaklaşan düzenlemeler

ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA), 2015 yılına kadar mutfak eşyalarında PFOA kullanımının aşamalı olarak kaldırılmasını sağlamıştı. Bu süreçte, C8 Bilim Paneli'nin çalışmaları sonucunda, PFOA maruziyeti ile böbrek ve testis kanseri arasında bağlantı olabileceği ortaya konmuştu. Ancak "sonsuz kimyasallar" olarak bilinen PFAS grubu maddeler, doğada ve insan vücudunda uzun süre kalabiliyor. Günümüzde üretilen yapışmaz tavaların çoğunda ise, PFOA yerine yeni nesil PFAS türevleri kullanılmakta. Araştırmacılar, bu kimyasalların uzun vadeli sağlık ve çevre etkilerinin henüz tam olarak bilinmediğini, bu nedenle 2026 yılında ABD'de daha sıkı denetimlerin yürürlüğe gireceğini vurguladı. Özellikle Kaliforniya başta olmak üzere bazı eyaletler, PFAS içeren ürünlerin kullanımına yönelik ciddi kısıtlamalar getirdi. Tava güvenliği, bu gelişmeler ışığında ABD'de gündemin üst sıralarına taşındı.

Seramik ve çelik tavalar neden öne çıkıyor?

Yapılan testlerde, kimyasal risklerden uzak kalmayı başaran iki tava modeli öne çıktı. GreenPan Healthy Ceramic modeli, geleneksel floropolimerler yerine silikon bazlı seramik kaplama kullanarak hem yapışmazlık hem de ısı dağılımı açısından başarılı bulundu. Bu modelde PFAS kullanılmıyor ve kullanıcılar güvenli pişirme deneyimi yaşayabiliyor. Diğer yandan, Mathon Stainless Steel modeli ise tamamen kaplamasız, gıda sınıfı paslanmaz çelikten üretiliyor. Bu tava, uygun ön ısıtma teknikleriyle doğal olarak yapışmaz hale gelebiliyor ve uzun ömürlü kullanım sunuyor. Her iki model de, tava güvenliği açısından en yüksek puanları alarak tüketicilere önerildi. Uzmanlar, özellikle çocuklu ailelerin ve hassas bünyeye sahip bireylerin, kimyasal içermeyen bu modelleri tercih etmelerinin sağlık açısından önemli olduğunu belirtti. Tava güvenliği, burada bir kez daha ön plana çıktı.