Kalp taramasında sıfır kalsiyum skoru almak tek başına yeterli olmayabilir

Koroner arter kalsiyum (CAC) skoru, kalp-damar sağlığının değerlendirilmesinde yaygın şekilde kullanılan ve noninvaziv olarak düşük radyasyonlu bilgisayarlı tomografiyle ölçülebilen önemli bir parametre olarak öne çıkıyor. Ancak son dönemde yapılan geniş kapsamlı CARDIA çalışmasında elde edilen veriler, özellikle genç yetişkinlerde sıfır koroner kalsiyum skorunun, ilerleyen yıllarda kardiyovasküler hastalık riskini sıfırlamadığını ortaya koydu. Araştırma, yüksek LDL-C düzeyine sahip genç bireylerde, koroner kalsiyumun tespit edilmemiş olmasının, uzun vadede kalp-damar hastalıklarına karşı mutlak bir koruma sağlamadığını gösterdi. Bu bulgular, koroner kalsiyum skorunun güven verici olmakla birlikte, özellikle gençlerde LDL-C maruziyetinin uzun yıllar boyunca göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguluyor.

CARDIA çalışmasında sıfır koroner kalsiyumun sınırları belirlendi

Amerika Birleşik Devletleri'nde yürütülen ve binlerce genç yetişkinin 35 yıl boyunca izlendiği CARDIA (Genç Yetişkinlerde Koroner Arter Risk Gelişimi) çalışması, sıfır koroner kalsiyum skorunun ne ölçüde güvence sağladığını sorguladı. Araştırmacılar, başlangıçta 18-30 yaş aralığında olan ve bilinen kardiyovasküler hastalığı bulunmayan katılımcıları düzenli aralıklarla izledi. Katılımcıların açlık lipid profilleri tekrarlanan ölçümlerle izlendi, CAC skorları ise 15. ve 25. yıllarda değerlendirildi. Ayrıca, bu kişilerin kardiyovasküler olay geçirme oranları da uzun vadeli takiplerle kaydedildi. Özellikle 15. yıl taramasında ortalama 40 yaşında olan 2.734 katılımcı ve 25. yıl taramasında ortalama 50 yaşında olan 2.282 katılımcı üzerinde odaklanıldı. Her iki dönemde de koroner kalsiyum skoru sıfır olan bireyler arasında, kümülatif LDL-C maruziyeti ile sonraki yıllarda gelişen kardiyovasküler olaylar arasındaki ilişki derinlemesine incelendi.

LDL-C yüksekliği sıfır kalsiyum skorunda bile risk oluşturuyor

Analizler, 15. yılda sıfır koroner kalsiyum skoruna sahip katılımcılar arasında, kümülatif LDL-C maruziyetinin gelecekteki kardiyovasküler olaylarla anlamlı bir ilişki göstermediğini ortaya koydu. Ancak bu sonuç, genç yaş grubunda olayların azlığı nedeniyle istatistiksel gücün sınırlı olmasından kaynaklandı. 25. yıl verileri ise tabloyu değiştirdi. Ortalama 50 yaşına ulaşan ve hâlâ sıfır CAC skoruna sahip olan katılımcılar arasında, yüksek kümülatif LDL-C düzeyine sahip olanlarda kardiyovasküler olay riski belirgin şekilde arttı. Katılımcılar, LDL-C maruziyetine göre dört gruba ayrıldı. En yüksek çeyrekte (ortalama LDL-C yaklaşık 140 mg/dL) yer alanların, en düşük çeyrekte (ortalama LDL-C yaklaşık 76 mg/dL) bulunanlara göre kardiyovasküler olay geçirme riski 3,36 kat fazla oldu. İkinci ve üçüncü çeyreklerde de risk artışı eğilimi gözlendi, ancak bu gruplarda istatistiksel anlamlılık saptanmadı. 10 yıllık takip süresince, en yüksek LDL-C maruziyeti grubunda olay oranı %3,9, en düşükte ise %1,3 olarak kaydedildi. Bu veriler, genç yetişkinlerde sıfır koroner kalsiyum skorunun genel olarak düşük riskli bir grubu tanımlasa da, LDL-C yüksekliği olanlarda riskin belirgin şekilde arttığını gösteriyor.

Sıfır koroner kalsiyumun anlamı yaşa ve LDL-C'ye bağlı

Uzmanlar, sıfır koroner kalsiyum skorunun özellikle yaşlı bireylerde güven verici olabileceğini, çünkü aterosklerozun gelişip kalsifiye olması için uzun zaman gerektiğini belirtiyor. Yaş ilerledikçe kalsifiye plakların tespit edilebilme olasılığı artıyor ve sıfır skor, düşük koroner plak yüküne işaret edebiliyor. Ancak genç ve orta yaşlı bireylerde, arter duvarında erken plak oluşumu başlamış olsa bile, kalsifikasyon süreci tamamlanmadığı için CAC skoru sıfır çıkabiliyor. Özellikle kadınlarda kalsifikasyon erkeklere göre daha geç geliştiğinden, sıfır skorun anlamı daha da sınırlı olabiliyor. Ayrıca, koroner BT anjiyografiyle yapılan çalışmalarda, sıfır CAC skoruna sahip asemptomatik bireylerde bile kalsifiye olmamış plakların tespit edilme oranı %5,5 ile %28,2 arasında değişiyor. Bu da, sıfır koroner kalsiyumun hastalığın kesinlikle olmadığı anlamına gelmediğini, sadece hastalığın henüz kalsifikasyon aşamasına ulaşmadığını gösteriyor.