COVID aşısında yeni dönem! Kimler olmalı, ne zaman yaptırmalı?

ABD genelinde COVID-19'un yeni varyantı JN.1'e karşı geliştirilen güncel aşılar, CVS ve Walgreens gibi büyük eczanelerde erişime açıldı. Uzmanlar, özellikle sonbahar ve kış aylarında artan solunum yolu enfeksiyonlarına karşı toplumu korumak için bu yeni COVID aşısının zamanında yapılmasını tavsiye ediyor. Eylül ve ekim aylarını işaret eden doktorlar, başta 65 yaş üstü bireyler olmak üzere, kronik hastalığı bulunanlar, hamileler ve küçük çocukların aşılanmasının toplum sağlığı açısından büyük önem taşıdığını vurguluyor. COVID aşısı, çoğu sigorta planı kapsamında ücretsiz sunulurken, bazı eyaletlerde reçete gerekliliği farklılık gösterebiliyor.

Dr. Kuritzkes: 'COVID aşısı özellikle risk grupları için şart'

Amerikan Tıp Derneği, Amerikan Pediatri Akademisi ve Amerika Enfeksiyon Hastalıkları Derneği gibi önde gelen kurumlar, güncellenen COVID aşısının öncelikle savunmasız gruplara uygulanmasını öneriyor. Boston'daki Mass General Brigham Hastanesi'nden enfeksiyon hastalıkları uzmanı Dr. Daniel Kuritzkes, özellikle 65 yaş ve üzerindeki bireylerin mutlaka COVID aşısı olmalarını tavsiye ediyor. Kuritzkes, kalp ve akciğer hastalığı, diyabet, obezite ve bağışıklık sistemi zayıflığı gibi kronik rahatsızlıkları olan 65 yaş altı yetişkinlerin de aşıyı ihmal etmemesi gerektiğini belirtiyor. Hamileler için de güncellenmiş COVID aşısı öneriliyor ve bu grubun özellikle gebeliğin son üç ayında ciddi COVID riskiyle karşı karşıya olduğu ifade ediliyor. Ayrıca, 6 aydan 23 aya kadar olan çocukların aşıyı çocuk doktorları aracılığıyla alması gerektiği, 2-18 yaş arasında ise altta yatan sağlık sorunu bulunan çocukların aşılanmasının önem taşıdığı vurgulanıyor. Dr. Kuritzkes, sağlıklı yetişkinler için aşının faydasının daha kişisel bir karar olduğunu, ancak toplumun genel bağışıklığı açısından aşılanmanın önemine dikkat çekiyor.

Dr. Angarone: 'Aşı hem bireysel hem toplumsal koruma sağlıyor'

Chicago'daki Northwestern Medicine'dan enfeksiyon hastalıkları uzmanı Dr. Michael Angarone ise, COVID aşısının grip aşısı ile birlikte alınmasının en uygun yöntem olduğunu belirtiyor. Angarone, eylül ortasından ekim sonuna kadar olan dönemde aşı olmanın, yaklaşan tatil sezonu ve soğuk havalar öncesi koruma sağladığını aktarıyor. Son yılların verilerine göre, COVID aşılarının ciddi hastalık riskini azalttığı, özellikle risk grubundaki bireylerde hastaneye yatış ve ölüm oranlarını düşürdüğü gözlemleniyor. Angarone, COVID aşısının sadece bireysel koruma sağlamadığını, aynı zamanda toplum içinde virüsün yayılmasını da engellediğini belirtiyor. Aşılanan kişilerin enfekte olma ve virüsü başkalarına bulaştırma olasılığının daha düşük olduğuna işaret eden Angarone, böylece toplumsal bağışıklığın güçlendiğini vurguluyor. Ayrıca, COVID aşısı uzun COVID riskini de azaltıyor. Angarone, tüm hastalarına COVID aşısını önerdiğini ve bu yaklaşımın grip aşısı ile benzer şekilde yaygınlaştırılması gerektiğini ifade ediyor.

COVID aşısı için en uygun zaman: Eylül ve ekim ayları ön plana çıkıyor

Uzmanlar, COVID aşısı için en uygun zamanın eylül ortasından ekim sonuna kadar olan dönem olduğunu belirtiyor. Bu dönemde COVID vakalarında artış yaşandığı ve insanların kapalı alanlarda daha fazla vakit geçirmeye başladığına dikkat çekiliyor. Dr. Angarone, yaz sonunda COVID geçiren kişilerin, enfeksiyondan üç ay sonra aşı olabileceğini ancak bunun zorunlu olmadığını söylüyor. Dr. Kuritzkes ise, COVID dalgalarının mevsimsel bir döngü takip etmediğini, ancak sonbahar ve kış aylarında vakaların arttığını, bu nedenle grip aşısı ile birlikte COVID aşısı olmanın pratik bir çözüm sunduğunu belirtiyor. Grip aşısı için de ekim ayı sonuna kadar aşı olmanın ideal olduğu, ancak sezon boyunca herhangi bir zamanda alınabileceği aktarılıyor. Uzmanlar, aşıların erişime açıldığı anda yaptırılmasının koruma süresini uzattığını ve toplumda bağışıklık seviyesini yükselttiğini vurguluyor.

Yan etkiler ve güvenlik: COVID aşısı milyonlarca kişi tarafından güvenle kullanıldı

Güncellenen COVID aşısı, JN.1 varyantına karşı özel olarak geliştirildi. Önceki bivalan aşılardan farklı olarak, yeni aşı monovalan yapısıyla tek bir varyanta odaklanıyor. Dr. Angarone, bu değişikliğin yan etki profilini büyük ölçüde değiştirmediğini, hatta riskin daha düşük olabileceğini söylüyor. En sık görülen yan etkiler arasında kısa süreli kol ağrısı, hafif ateş, titreme ve kas ağrıları bulunuyor. Dr. Kuritzkes, bu yan etkilerin genellikle birkaç gün sürdüğünü ve parasetamol ya da ibuprofen gibi basit ilaçlarla kolayca kontrol altına alınabildiğini belirtiyor. Ciddi ve uzun vadeli sağlık sorunları ise beklenmiyor. COVID aşıları bugüne kadar milyonlarca kişi tarafından kullanıldı ve güvenlik profili yüksek olarak değerlendiriliyor. Herhangi bir endişesi olanların sağlık hizmeti sağlayıcılarına danışmaları öneriliyor.