Bu basit değişim tansiyonu düşürebilir! Ama kimse uygulamıyor

Amerikan Kalp Derneği'nin 2025 Hipertansiyon Bilimsel Oturumları'nda sunulan kapsamlı bir araştırma, ABD'de yüksek tansiyon hastalarının tuz ikamesi kullanımında beklenenin çok altında kaldığını gözler önüne serdi. Araştırma, tuz ikamelerinin sodyum alımını azaltarak kan basıncını düşürmede etkili ve düşük maliyetli bir seçenek sunduğunu, ancak bu yöntemin ABD'de neredeyse hiç benimsenmediğini ortaya koydu. Özellikle yüksek tansiyon sorunu yaşayan yetişkinler arasında tuz ikamesi kullanımının son yirmi yılda artmadığı, hatta azaldığı tespit edildi. Uzmanlar, bu tablonun kalp hastalığı ve inme gibi ciddi sağlık sorunlarının önlenmesinde kaçırılan büyük bir fırsat olduğuna dikkat çekiyor.

Amerikan Kalp Derneği: Tuz ikamesi kullanımında beklenen artış gerçekleşmedi

Amerikan Kalp Derneği'nin öncülüğünde yürütülen ve ABD genelinde 2003-2020 yılları arasında toplanan Ulusal Sağlık ve Beslenme İnceleme Anketi (NHANES) verilerine dayanan araştırma, tuz ikamesi kullanımının yetişkin nüfusta sürekli olarak düşük seviyelerde kaldığını gösterdi. Araştırmanın baş yazarı Yinying Wei, tuz ikamelerinin özellikle tedavisi zor olan yüksek kan basıncı hastalarında etkili bir çözüm sunduğunu vurguladı. Ancak analiz, ABD'deki tüm yetişkinlerin yalnızca yüzde 6'sından azının tuz ikamesi kullandığını, bu oranın 2013-2014'te yüzde 5,4 ile zirve yaptıktan sonra 2017-2020 döneminde yüzde 2,5'e gerilediğini ortaya koydu. Özellikle sodyum alımının azaltılması ve potasyumun artırılması, kan basıncının kontrolünde belirleyici rol oynarken, tuz ikamesi kullanımının yaygınlaşmaması, kalp sağlığı açısından önemli bir risk oluşturuyor. Araştırmada, restoranlarda sık yemek yiyenlerin tuz ikamesi kullanma oranlarının daha da düşük olduğu belirtildi. Bu bulgu, işlenmiş ve paketli gıdalardan gelen sodyumun, toplum genelinde tuz ikamesiyle değiştirilmesinin önünde bir engel oluşturduğunu gösteriyor.

Yüksek tansiyon hastaları arasında tuz ikamesi farkındalığı yetersiz kaldı

Çalışma, yüksek tansiyon hastalarının tuz ikamesi konusundaki farkındalık ve kullanım düzeylerinin de son derece düşük olduğunu ortaya koydu. Araştırmanın alt gruplarına bakıldığında, ilaçla kontrol altına alınan hipertansiyon hastalarının yüzde 3,6 ila 10,5'inin tuz ikamesi kullandığı, tedaviye rağmen kontrol altına alınamayanlarda ise bu oranın yüzde 3,7 ila 7,4 arasında olduğu belirlendi. Tedavi edilmeyen ya da normal kan basıncına sahip bireylerde ise tuz ikamesi kullanımı yüzde 5,6'nın altında kaldı. Yinying Wei, bu düşük oranların, hastaların ve sağlık profesyonellerinin tuz ikamesinin faydaları konusunda yeterince bilgilendirilmediğine işaret ettiğini söyledi. Özellikle böbrek fonksiyonu normal olan ve potasyum düzeyini etkileyen ilaç kullanmayan kişilerin tuz ikamesi için uygun adaylar olduğu belirtilirken, bazı durumlarda potasyumun kalp ritmini olumsuz etkileyebileceği ve bu nedenle doktor kontrolünün şart olduğu vurgulandı. Amerikan Kalp Derneği gönüllü uzmanı Dr. Amit Khera ise, tuz ikamesinin yaygınlaşmamasını 'kaçırılmış bir fırsat' olarak nitelendirdi ve hem hastalara hem de sağlık profesyonellerine bu konuda daha fazla bilgilendirme yapılması gerektiğini belirtti.

İki on yıllık veriler: Tuz ikamesi kullanımında kalıcı bir boşluk var

Amerikan Kalp Derneği'nin desteklediği araştırmada, 18 yaş üstü 37.080 yetişkinin verileri analiz edildi. Katılımcıların yüzde 37,9'u 18-39 yaş, yüzde 36,9'u 40-59 yaş ve yüzde 25,2'si 60 yaş ve üzerindeydi. Yüzde 50,6'sı kadın olan katılımcılar arasında tuz kullanımı üç ana gruba ayrıldı: sıradan tuz, tuz ikamesi (potasyum bazlı veya alternatif) ve hiç tuz kullanmayanlar. Araştırmada ayrıca, sağlıklı böbrek fonksiyonuna sahip ve potasyum seviyesini etkileyen ilaç veya takviye kullanmayanlar, tuz ikamesi için uygun adaylar olarak tespit edildi. Ancak bu alt grupta dahi, tuz ikamesi kullanımı yüzde 2,3 ile 5,1 arasında değişti. Araştırmacılar, tuz ikamesi kullanımının öz bildirimle ölçülmesinin yanıltıcı olabileceğini, ayrıca tüm tuz ikamelerinin aynı grupta değerlendirilmesinin, potasyum bazlı ürünlerin etkisini tam olarak yansıtmadığını belirtti. Buna rağmen, yüksek tansiyonun ABD'de 122,4 milyon yetişkini etkilediği ve yılda 130 binden fazla ölüme neden olduğu düşünüldüğünde, tuz ikamesi kullanımındaki bu düşük oranların halk sağlığı açısından büyük bir risk oluşturduğu ifade edildi.