Yer seviyesindeki ozon 2026'da milyarlarca kişiyi etkiledi

Dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 40'ı, 2026 yılında yer seviyesindeki ozon nedeniyle aşırı hava kirliliğine maruz kaldı. Dünya nüfusunun yalnızca yüzde 5'i ise ozon yoğunluğu açısından Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) elverişli göstergeleriyle uyumlu koşullarda yaşadı.

Sonuçlar, Avrupa'nın atmosfer izleme hizmeti Copernicus tarafından yayımlanan Atmosphere Watch raporunda yer aldı. Araştırma, ağırlıklı olarak 2026'nın ilk sekiz ayını kapsadı. Uzmanlar değerlendirmede uydu verilerini, yer ölçüm istasyonlarını ve atmosfer modellemelerinden elde edilen sonuçları bir araya getirdi.

En yüksek oran Asya'da görüldü

Ozonun aşırı etkisine maruz kalan nüfus oranı Asya'da yüzde 60'a ulaştı. Kirliliğin tüm olumsuz kategorileri hesaba katıldığında bu oran yüzde 90 olarak hesaplandı. Avrupa'da yüksek yoğunluklar her iki kişiden birini, Kuzey Amerika'da ise nüfusun üçte ikisinden fazlasını etkiledi.

Dünya'yı ultraviyole ışınlarından koruyan ozon tabakasının aksine, yüzeye yakın ozon sağlık açısından tehdit oluşturuyor. Gaz, solunum yollarını tahriş ediyor ve bitki örtüsünü olumsuz etkiliyor.

Ozon sıcak ve rüzgârsız havada birikiyor

Yer seviyesindeki ozon, güneş ışınımının etkisiyle azot oksitler ile uçucu organik bileşikler arasındaki kimyasal reaksiyonlar sonucunda oluşuyor. Ulaşım, sanayi işletmeleri, evlerde kullanılan çözücüler, bitki örtüsü ve doğal yangınlar bu maddelerin kaynakları arasında bulunuyor.

Yüksek sıcaklık ve rüzgârın olmaması, kirleticinin birikmesi için uygun koşullar yaratıyor. Sıcak hava dalgaları da ozon oluşumunu kolaylaştırarak sorunu büyütüyor.