Yanardağın altında neler oluyor? Uydu verileri beklenmedik değişimi ortaya çıkardı

Nikaragua'daki Masaya Yanardağı'nın altında biri genişleyen, diğeri küçülen iki magma rezervuarı bulundu. Bulgular, yaklaşık 2 milyon kişinin yaşadığı bölgede volkanik faaliyetleri izlemenin ve patlama riskini değerlendirmenin sanılandan daha karmaşık olduğunu gösterdi.

Celal Musalli - Ekim 28, 2026 10:42 | Son Güncelleme Tarihi: Ekim 28, 2026 14:03

Yanardağın altında neler oluyor? Uydu verileri beklenmedik değişimi ortaya çıkardı

24 TV'yi Google'da haber kaynağınız olarak ekleyin

Nikaragua'daki Masaya Yanardağı'nın altında, farklı yönlerde hareket eden iki magma rezervuarı tespit edildi. Başkent Managua'nın yaklaşık 12 mil güneydoğusunda bulunan yanardağın yaklaşık 2 mil altındaki büyük rezervuar genişlerken, aktif Santiago kraterinin 650 fit altındaki sığ rezervuar küçülmeye devam etti.

Pennsylvania State University araştırmacılarının altı yıllık uydu verilerine dayanan çalışması, Masaya'nın yeraltındaki magma sisteminin daha önce düşünülenden karmaşık olduğunu ortaya koydu. Geophysical Research Letters dergisinde yayımlanan bulgular, yaklaşık 2 milyon kişinin yaşadığı bölgede yanardağın izlenmesi ve olası patlamaların değerlendirilmesi açısından önem taşıyor.

UYDU VERİLERİ YER ALTI HAREKETİNİ GÖSTERDİ

Bilim insanları, European Space Agency'nin Sentinel-1 uydularının Ocak 2018 ile Şubat 2024 arasında topladığı radar verilerini inceledi. Interferometrik sentetik açıklıklı radar (InSAR) tekniğiyle yanardağın yüzeyi ile uydular arasındaki çok küçük mesafe değişimleri ölçüldü.

Veriler, Masaya kalderasının orta bölümünün 2018 ile 2022'nin ortaları arasında uydulardan yaklaşık 1,2 inç uzaklaştığını gösterdi. Bu hareket, yer altındaki magma rezervuarında basıncın kademeli biçimde azalmasıyla uyumluydu. Ancak 2022'nin ortalarında zemin yeniden uydulara doğru hareket etmeye başladı ve daha derindeki rezervuarın genişlediğine işaret etti.

Modellemeler, genişleyen rezervuarı kalderanın yaklaşık 10 bin 500 fit altında konumlandırdı. Araştırmacılar, bu rezervuarın 2018-2022 arasında yaklaşık 1,3 milyon metreküp kaybettiğini, ardından 2024'ün başlarına kadar yaklaşık 450 bin metreküp kazandığını hesapladı.

SANTIAGO KRATERİNİN ALTINDAKİ REZERVUAR KÜÇÜLDÜ

Uydu gözlemleri, daha derindeki rezervuar yeniden genişlerken Santiago kraterinin çevresindeki zeminin çökmeyi sürdürdüğünü ortaya koydu. Araştırmacılar bu deformasyonun, yüzeyin yaklaşık 650 fit altındaki ikinci magma rezervuarından kaynaklandığını belirledi.

Sığ rezervuarın ilk gözlem döneminde yaklaşık 141 bin fit küp, ikinci dönemde ise 212 bin fit küp daha hacim kaybettiği tahmin edildi. Bu iki zıt eğilim, derinlerde magma birikmesinin aktif kraterin altındaki basıncı hemen artırmayabileceğini gösteriyor.

Santiago kraterindeki lav gölü ve sürekli volkanik gaz salımı sığ magma sistemiyle yakından bağlantılı. Araştırmacılara göre krater çevresindeki çökmenin sürmesi, sığ yer altı kanallarına ulaşan magma miktarının azaldığını gösterebilir. Bu değerlendirme, 2016'dan sonra lav gölü faaliyetinde gözlenen düşüşle de uyumlu.

Masaya'nın yapısı, sığ magma depolanmasının derin bir rezervuarla etkileştiği Hawaii'deki Kīlauea Yanardağı'na benziyor. Magmanın farklı seviyeler arasında nasıl hareket ettiğini anlamak, normal volkanik dalgalanmalarla patlama öncesi değişimleri ayırt etmeye yardımcı olabilir.

2022'DEN BU YANA HACİM ARTIŞI SÜRÜYOR

Araştırmacılar, 2024'ten Nisan 2026'ya kadar uzanan ek analizde Masaya'nın daha derindeki magma sisteminde yaklaşık 56,5 milyon fit küplük hacim artışı hesapladı. Önceki genişlemeyle birlikte 2022'den bu yana modellenen toplam artış yaklaşık 72 milyon fit küpe ulaştı.

Bununla birlikte bilim insanları, lav faaliyetinin yeniden başlaması için çok daha fazla genişleme gerekebileceğini belirtti. Önceki gözlemler, Masaya'da lav gölünün oluşmasını rezervuar hacminde kümülatif yaklaşık 141 milyon fit küplük değişimle ilişkilendirmişti. Ancak bu değer, gelecekteki patlamalar için güvenilir bir eşik kabul edilmiyor.

Bulgular, Masaya'da yakın zamanda bir patlama yaşanacağını göstermiyor. Asıl önem taşıyan nokta, yanardağın davranışının ne zaman daha yakından izlenmesini gerektirecek ölçüde değiştiğini belirlemek.

Masaya en son 1772'de büyük bir lav akışı üretti. Buna karşın yanardağ, sürekli gaz çıkışı nedeniyle tehlikeli derecede yüksek yoğunluklarda kükürt dioksit salabiliyor ve kalderası milli parkla birlikte popüler bir turizm bölgesinde yer alıyor.

Çalışmanın başyazarı Lizzie Johnson, Masaya'nın faaliyetini ve buna bağlı tehlikeleri anlamanın kritik olduğunu söyledi. Araştırmanın ortak yazarı Young Cheol Kim ise sürekli izlemenin temel faaliyet düzeyini belirlemeye ve değişimleri zamanında fark etmeye yardımcı olacağını belirtti.

Kapat