Okyanuslarda yeni dönem! DNA yöntemi dengeleri değiştirebilir

Amerika Birleşik Devletleri'nin Kaliforniya eyaletinde, Santa Catalina Adası açıklarında yürütülen yeni bir araştırmada, deniz suyundan alınan çevresel DNA (eDNA) örnekleri kullanılarak yunusların genetik çeşitliliği ilk kez bu kadar ayrıntılı biçimde incelendi. NOAA'dan Dr. Frederick Archer'ın öncülüğünde 2021 yılında gerçekleştirilen çalışmada, 15 farklı yunus sürüsünden aynı anda iki litrelik deniz suyu örnekleri toplandı. Toplamda 126 örnekte 836 farklı mitokondriyal dizilim varyantı tespit edildi. Bu varyantların yüzde 76'sı balinalara, yüzde 29'u ise sürüde görsel olarak belirlenen yunus türlerine ait çıktı. Araştırma, özellikle uzun burunlu ortak yunusların bölgede en yüksek genetik çeşitliliğe sahip olduğunu, Risso yunusları ve afalinlerde ise bu çeşitliliğin çok daha düşük seviyede bulunduğunu ortaya koydu.

NOAA araştırmacılarından eDNA ile popülasyon ve çeşitlilik takibi

Bilim insanları, çevresel DNA analizinin yalnızca bir türün varlığını değil, aynı zamanda popülasyonun genetik yapısını ve çevresel değişikliklere nasıl yanıt verdiğini de ortaya çıkardığını vurguluyor. Bu yöntem sayesinde yunusların sadece sayısı değil, aynı zamanda karşılaştıkları çevresel baskılara karşı dirençleri de ölçülebiliyor. Tekrarlanan eDNA örneklemesi, yıl boyunca kirlilik, su altı gürültüsü ve diğer insan kaynaklı etkilerin popülasyon üzerindeki etkilerini izleme olanağı sağlıyor. Böylece, yunusların yaşam alanlarındaki değişikliklere nasıl uyum sağladığı ve türlerin korunması için hangi önlemlerin alınması gerektiği konusunda bilim insanlarına önemli veriler sunuluyor.

eDNA yöntemiyle nadir yunus türlerinin izlenmesi kolaylaştı

Yeni teknolojinin en dikkat çekici yönlerinden biri, görsel olarak nadiren tespit edilebilen nadir yunus türlerinin de çevresel DNA aracılığıyla izlenebilmesi. Araştırmacılar, bu yöntemin özellikle biyolojik çeşitliliğin korunmasında kritik bir rol oynayacağı görüşünde. eDNA analizleri, klasik gözlem yöntemleriyle ulaşılamayan türlerin varlığını ve genetik durumunu ortaya çıkararak, koruma stratejilerinin daha etkin şekilde belirlenmesine yardımcı oluyor. Bilim insanları, elde edilen bulguların yıl boyunca düzenli olarak izlenmesiyle, yunus popülasyonlarının geleceğini tehdit eden risklerin daha erken tespit edilebileceğini ve koruma çalışmalarının daha etkili planlanabileceğini belirtiyor.