İnsanlık gerçekten yeni bir buzul çağını engelledi mi?

Kanada'nın Arktik bölgesinde küçülen bir buz örtüsü, insanların fosil yakıtları yakarak gezegenin bir sonraki buzul çağını nasıl durdurmuş olabileceğini gösteriyor.

Yaklaşık 20 bin yıl önce, bir zamanlar uçsuz bucaksız Laurentide Buz Örtüsü Kuzey Kutup Dairesi'nden Illinois'ın güneyine kadar uzanıyor ve bazı bölgelerde 3 kilometre kalınlığa ulaşıyordu. Bugün bu buz örtüsünden geriye, Kanada'nın Nunavut bölgesindeki Baffin Adası'nda bulunan ve yüzölçümü Delaware eyaletininki kadar olan Barnes Buz Örtüsü kaldı.

Science dergisinde yayımlanan araştırmaya göre Barnes Buz Örtüsü yaklaşık 2 bin yıl önce yavaş ve istikrarlı biçimde yeniden büyümeye başladı. Araştırmacılar bu büyümenin, yaygın biçimde buzul çağı olarak adlandırılan yeni bir buzullaşma döneminin başlangıcına işaret ettiğini savunuyor.

Ancak insan kaynaklı iklim değişikliği yaz sıcaklıklarını artırınca buz örtüsü yaklaşık 1960'ta aniden küçülmeye başladı.

Çalışmanın yazarlarından, Columbia Climate School'un parçası Lamont-Doherty Earth Observatory'de jeokimyacı olarak görev yapan Nicolás Young, "Daha yeni başlıyordu, her şey normaldi, bir sonraki buzullaşma gerçekleşmek üzereydi; ama yine de durdu" dedi. Young, bunun "sistemi nasıl sarstığımıza dair çok güçlü bir örnek" olduğunu söyledi.

Gezegen, milyonlarca yıldır Dünya'nın yörüngesindeki değişimlerin etkisiyle buzul çağlarına girip çıkıyor. Laurentide Buz Örtüsü de bu süreçte çoğu zaman başlangıç noktası işlevi görüyor.

Young ve çalışma arkadaşları, buz örtüsünün geçmişte hiç bugünkünden daha küçük olup olmadığını ve ardından yeniden büyüyüp büyümediğini belirlemek istedi. Bu, buz yeniden büyüdüğünde jeolojik ipuçlarını çoğu zaman sildiği için zor bir görevdi.

Ancak Barnes Buz Örtüsü ana kayasına donmuş durumda ve hareket etmiyor. Bu nedenle büyürken içine gömdüğü bitkileri koruyor. Bilim insanları buz örtüsünün kenarlarında uzun zaman önce ölmüş yosunları topladı ve bunların en son ne zaman canlı olduğunu belirlemek için analiz etti. Young, "Buz sınırının yosunları giderek kaplayıp onları öldürmesini fiilen izleyebiliyoruz" dedi.

Araştırmacılar ayrıca yakındaki kayaların ne kadar süre buzdan arınmış kaldığını belirlemek için bu kayaları inceledi. Bunun için bir kaya havaya maruz kaldığında birikmeye başlayan nadir ve radyoaktif bir izotopu test etti.

Bu teknikler, buz örtüsünün geçmişine ilişkin bir tablo oluşturulmasını sağladı. Araştırmacılar buz örtüsünün yaklaşık 3 bin yıl önce en küçük boyutuna ulaştığını, ardından daha soğuk sıcaklıklara tepki olarak yaklaşık 2 bin yıl önce yeniden büyümeye başladığını belirledi.

Buz örtüsünün büyümesi tartışma yarattı

Çalışmanın yazarları, bu yeniden büyümenin yeni bir buzul çağının başlangıcı olarak değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor. Ancak süreç, 1960'larda yön değiştirmeden önce başlangıç aşamasını aşamadı.

Young, "Bunun, atmosfere olağanüstü miktarda sera gazı pompaladığımız dönemle aynı zamana denk gelmesinin tesadüf olduğunu düşünmüyoruz" dedi. Young'a göre iklim kirliliği, "o bölgeyi soğutmak isteyen" diğer mekanizmaları "esas olarak etkisizleştirdi".