Bilim insanları 160 milyon yıllık molekülleri yeniden canlandırdı! Bazıları süper bakterilere karşı daha güçlü çıktı

Oregon Üniversitesi'nde yürütülen bir araştırmada, bilim insanları 160 milyon yıl önce yaşamış antik memelilere ait antimikrobiyal peptitleri laboratuvarda yeniden sentezleyerek, süper bakterilere karşı beklenmedik derecede güçlü bir etki elde etti. 25 Ağustos'ta PLOS Biology dergisinde yayımlanan bu çalışma, günümüzün ilaçlara dirençli bakterilerine karşı yeni tedavi yöntemlerinin geliştirilmesi açısından çığır açıcı nitelik taşıyor. Araştırma ekibi, antimikrobiyal peptitlerin atalarına ait formlarını yeniden yapılandırarak, bazı antik versiyonların modern insan proteinlerinden daha etkili şekilde bakteri öldürdüğünü tespit etti. Bu bulgular, dirençli enfeksiyonlarla mücadelede antik proteinlerin potansiyelini gözler önüne seriyor.

Matt Barber: 'Antimikrobiyal peptitlerin evrimi yeni tedavilere ilham verebilir'

Çalışmanın kıdemli yazarı ve Oregon Üniversitesi Sanat ve Bilimler Fakültesi'nde evrimsel biyolog olan Matt Barber, antimikrobiyal peptitlerin geçmişteki evrimsel süreçlerinin günümüzdeki tedavi arayışlarına önemli katkılar sunabileceğini vurguladı. Barber, antibiyotiklerin tıpta devrim niteliğinde olduğunu ancak bakterilerin bu ilaçlara karşı hızla direnç geliştirdiğini belirtti. Araştırma kapsamında, antimikrobiyal peptitleri laboratuvar ortamında yeniden canlandırarak veya genetik mühendislik teknikleriyle geliştirerek, gelecekte bu moleküllerin terapötik amaçlarla kullanılmasının mümkün olup olmadığını sorguladıklarını ifade etti. Barber, evrimin milyarlarca yıl süren bir bilimsel deney olduğunu ve bu süreçte doğal olarak seçilen özelliklerin, yeni antimikrobiyal araçların tasarlanmasında yol gösterici olabileceğine dikkat çekti. Ona göre, antimikrobiyal peptitlerin evrimsel geçmişini anlamak, dirençli bakterilere karşı daha etkili tedavi stratejileri geliştirilmesine olanak tanıyabilir.

Antik laktoferrin peptitleri süper bakterilere karşı üstünlük sağladı

Araştırmanın merkezinde, plasental memelilerin ortak atasında ortaya çıkan ve günümüzde neredeyse tüm memelilerde bulunan bağışıklık proteini laktoferrin yer alıyor. Laktoferrin, kan hariç neredeyse tüm vücut sıvılarında bulunan ve bakterilerin büyümesi için gerekli olan demiri bağlayarak onları savunmasız bırakan bir protein olarak biliniyor. Ancak laktoferrinin asıl dikkat çeken özelliği, bünyesinde barındırdığı antimikrobiyal peptitler sayesinde bakteriyel zarları delip hücreleri parçalayabilmesi. Araştırma ekibi, insan ve inek gibi günümüzde yaşayan türlerin laktoferrin gen dizilerini karşılaştırarak, bu proteinin evrimsel geçmişine dair en olası atasal dizileri istatistiksel olarak yeniden oluşturdu. Sonrasında, yaklaşık 160 milyon yıl öncesine ait bu antik peptitleri sentezleyip, laboratuvar ortamında Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus, Escherichia coli ve Streptococcus gibi insan sağlığı için tehdit oluşturan patojenlere karşı test etti. Elde edilen sonuçlar, bazı antik peptitlerin modern insan versiyonlarından daha güçlü antimikrobiyal aktivite gösterdiğini ortaya koydu. Özellikle amino asit zincirindeki tek bir mutasyonun, peptidin bakterilere karşı etkisini dramatik biçimde artırdığı belirlendi. Bu bulgu, küçük genetik değişikliklerin bile savunma mekanizmalarında büyük farklar yaratabileceğini gösteriyor.