Çin vatandaşlarının yurt dışına çıkışını zorlaştıran yeni kurallar yürürlüğe girdi

Çin hükümeti, vatandaşlarının ülke dışına çıkışını düzenleyen kapsamlı yeni kuralları yürürlüğe koydu. Salı günü uygulamaya giren bu düzenlemeler, özellikle yurt dışında Çin'in ulusal güvenliğine veya çıkarlarına zarar verdiği düşünülen kişilere yönelik katı önlemler içeriyor. Yeni uygulamaya göre, bu kişilere üç yıla kadar yurtdışına çıkış yasağı getirilebilecek. Ayrıca, teknoloji ithalat ve ihracatına ilişkin düzenlemeleri ihlal edenler de benzer şekilde yurtdışına seyahat etmekten men edilebilecek. Çinli yetkililer, bu adımların ülkenin egemenliği ve güvenliğini korumak için atıldığını belirtirken, uluslararası gözlemciler ve insan hakları savunucuları, kararların Çin'in vatandaşları üzerindeki kontrolünü daha da sıkılaştırdığı görüşünde birleşiyor.

Çin yönetimi: 'Ulusal güvenlik için zorunlu adım'

Çin yönetimi, yeni seyahat kısıtlamalarının sıradan vatandaşların özgürlüğünü hedef almadığını, aksine yüksek riskli ülkelere gitmeyi planlayan ya da alışılmadık seyahat kalıplarına sahip bireyler için önleyici bir tedbir olduğunu savunuyor. Hükümete bağlı "Piyao" platformu, yeni kuralların kamuoyunda yanlış anlaşıldığını, esas amacın yurtdışında yasa dışı kumar ve dolandırıcılık gibi faaliyetlere katılımı önlemek olduğunu açıkladı. Yetkililer, bu düzenlemelerle ulusal sanayi ve teknolojik güvenliğin de korunacağını vurguladı. Ancak, uygulamanın kapsamı ve kriterleri konusunda netlik olmaması, Çin'in seyahat kısıtlaması politikalarını tartışmalı hale getiriyor. Özellikle kamu görevlileri ve devlet işletmesi çalışanları, uzun süredir pasaportlarını teslim etmek ve yurtdışına çıkmak için özel izin almak zorunda kalıyor. Hükümetin bu uygulamaları, vatandaşların hangi ülkelere ve ne amaçla seyahat edebileceği konusunda ciddi belirsizlikler yaratıyor.

Çıkış yasağı verileri rekor seviyeye ulaştı

Çin'de vatandaşlara uygulanan çıkış yasaklarında son yıllarda dikkat çekici bir artış yaşanıyor. Hak grubu Safeguard Defenders'ın BBC'ye sunduğu verilere göre, 2016 yılında yalnızca 89 çıkış yasağı kayıtlara geçerken, bu sayı 2023'te 188 bin 760'a yükseldi. Medeni davalarla ilgili çıkış yasağı oranı ise 2019 ile 2025 arasında 30 kat artarak %0,23'ten %7,3'e çıktı. Uzmanlar, gerçek rakamların resmi istatistiklerin çok üzerinde olabileceğine dikkat çekiyor. Georgetown Üniversitesi Asya Hukuku Merkezi İcra Direktörü Profesör Tom Kellogg, Çin'in bu yeni kurallarla yurtdışındaki vatandaşlarının ne söylediği ve ne yaptığı üzerinde baskı kurmayı amaçladığını savunuyor. Kellogg, bazı durumlarda devlet güvenlik yetkililerinin doğrudan pasaport vermeyi reddettiğini, bu yolla hükümete yönelik eleştirileri ve hak savunuculuğu faaliyetlerini engellemeye çalıştığını belirtiyor. Bu tür uygulamalar, Çin'in ideolojik kontrolünü artırma çabası olarak yorumlanıyor ve Mao Zedong dönemindeki kapalı toplum yapısına benzetiliyor.

Çin vatandaşları belirsizlik ve baskı altında

Çin'de yeni seyahat kısıtlamalarının uygulamaya girmesiyle birlikte, birçok vatandaşın yurtdışına çıkış hakkı üzerindeki belirsizlikler de arttı. Resmi olarak yazılı veya sözlü bildirim yapılmadıkça, vatandaşlar genellikle pasaport başvurusu sırasında veya yurtdışına çıkmaya çalıştıklarında kısıtlamalarla karşılaşıyor. Pek çok kişi, neden çıkış yasağı verildiğine dair resmi bir belge alamadığını ifade ediyor. Yalnızca Pipi takma adını kullanan 26 yaşındaki bir genç, 2023'te pasaport başvurusunun reddedildiğini ve bunun büyük ihtimalle 2019'daki demokrasi yanlısı protestolara katıldığı için gerçekleştiğini söylüyor. Pipi, Hong Kong'daki protestolar sırasında röportaj verdiğini ve ana karaya döndüğünde devlet güvenlik polisi tarafından sorgulandığını belirtiyor. Yetkililer, kendisine sadece sözlü olarak "Hong Kong meselesi nedeniyle" pasaport alamayacağını iletmiş. Pipi, resmi bir belge verilmediği için idari itiraz hakkını kullanamadığını, ayrıca hapiste kalma korkusuyla konuyu büyütmeye cesaret edemediğini dile getiriyor. Bu örnek, Çin'deki birçok vatandaşın seyahat kısıtlamasıyla ilgili yaşadığı belirsizliği ve baskıyı gözler önüne seriyor.