600 ışık yılı uzaktaki dev yıldızın çalkantılı yüzü ortaya çıkarıldı

Betelgeuse, Dünya'dan yaklaşık 600 ışık yılı uzaklıkta yer alan ve gökyüzünün en parlak yıldızlarından biri olarak biliniyor. Son dönemde, Atacama Büyük Milimetre/Alt Milimetre Dizisi (ALMA) ile yapılan gözlemler, bu kırmızı süperdev yıldızın yüzeyinde daha önce hiç görülmemiş detayları ortaya çıkardı. Araştırmacılar, Betelgeuse'un yüzeyinde sıcak noktalar ve kabarcıklı bir yapı tespit etti. Yıldızın nihai kaderi olan süpernova patlamasına doğru ilerlemesi, bilim dünyasının dikkatini buraya çekiyor. Özellikle yıldızın yüzeyinde yıllardır devam eden sıcak noktalar, mevcut yıldız modellerini sorgulatıyor ve Betelgeuse'un evrimiyle ilgili yeni soruları gündeme getiriyor.

ALMA ekibi Betelgeuse'un yüzeyinde olağanüstü detaylar yakaladı

Avrupa Güney Gözlemevi'nden (ESO) Bill Dent liderliğindeki uluslararası ekip, 2023 yılında ALMA ile elde edilen yeni görüntüler sayesinde Betelgeuse'un yüzeyini eşi benzeri görülmemiş bir netlikte inceleme fırsatı buldu. Elde edilen veriler, yıldızın atmosferinde parlak sıcak noktalar ve büyük miktarda plazmanın hareketiyle oluşan oluklu bir dokuya işaret ediyor. Betelgeuse'un kütlesi Güneş'in yaklaşık 20 katı, çapı ise 800 katı kadar büyük. Yüzey sıcaklığı ise 2.030 derece Celsius (3.680 derece Fahrenheit) olarak ölçüldü. Ancak yıldızın bazı bölgelerinde sıcaklığın çevresine göre 530 derece Celsius (980 derece Fahrenheit) daha yüksek olduğu tespit edildi. Bu sıcak noktalar, yıldızın içinde gerçekleşen büyük konvektif hareketlerin ve atmosferde oluşan şok dalgalarının bir sonucu olarak ortaya çıkıyor. Araştırmacılar, Betelgeuse'un yüzeyindeki bu düzensiz yapının yıldızın evrim sürecine dair önemli ipuçları sunduğuna dikkat çekiyor.

Betelgeuse'da 7 yıl boyunca devam eden sıcak nokta şaşkınlık yarattı

ALMA ekibi, 2023 yılında elde edilen görüntüleri 2015'teki verilerle karşılaştırdığında, yıldız diskinin kuzeydoğusunda yer alan bir sıcak noktanın en az yedi yıl boyunca varlığını sürdürdüğünü gözlemledi. Bu süre, mevcut yıldız modellerinin öngördüğünden çok daha uzun. Bilim insanları, bu bulgunun Betelgeuse'un yüzeyinde beklenenden daha kalıcı ve stabil bölgeler bulunduğunu gösterdiğini belirtiyor. Ayrıca, sıcak noktaların yönelimi, kırmızı süperdevin gizemli bir eş yıldız tarafından etkilenebileceği ihtimalini gündeme getirdi. Betelgeuse'un astronomlar için ne kadar iyi bilinen bir hedef olsa da, yıldızın yüzeyinde ortaya çıkan bu yeni detaylar, kozmik evrim süreçlerinin sanılandan daha karmaşık olabileceğine işaret ediyor. Araştırmacılar, bu gözlemlerin yıldızın kütle kaybı, atmosfer yapısı ve süpernova öncesi evresi hakkında önemli bilgiler sunduğunun altını çiziyor.