Yüksek irtifada spor yapanlar dikkat! Kafein performansa destek olabilir

Şanghay Spor Üniversitesi ve Batı Avustralya Üniversitesi'nin iş birliğiyle gerçekleştirilen yeni bir bilimsel çalışma, kafeinin yüksek irtifa koşullarında sporcuların performansına olan etkisini gözler önüne serdi. Araştırma ekibi, deniz seviyesine yakın bölgelerde yaşayan 15 genç sporcunun, oksijen oranının yaklaşık yüzde 16,5 olduğu ve 2.000 metre irtifayı simüle eden özel bir çadır ortamında bisiklet egzersizleri yapmasını sağladı. Katılımcıların bir kısmı egzersizden önce kafein içeren kapsüller alırken, diğer kısmı ise plasebo kapsülleriyle teste katıldı. Sonuçlar, kafein alan sporcuların her iki yarıda da toplam iş miktarını anlamlı ölçüde artırdığını, ancak yorgunluk hissinin zamanla yine de ortaya çıktığını gösterdi.

Wei Li ve ekibi: Kafein, yüksek irtifada güç artışı sağladı

Çalışmanın baş araştırmacısı Wei Li ve ekibi, kafeinin düşük oksijen ortamında sporcuların daha fazla güç üretmesine olanak tanıdığını vurguladı. 15 gönüllü sporcunun katıldığı deneyde, her biri ortalama 21 yaşında olan futbol, basketbol ve voleybol oyuncuları yer aldı. Deneyde, sporcuların bir kısmı vücut ağırlığı başına 6 miligram kafein aldı; bu miktar, 70 kilogram ağırlığındaki biri için yaklaşık 420 miligrama, yani dört buçuk fincan kahveye denk geliyor. Test protokolünde, sporcular iki 40 dakikalık yarıda, sekiz saniyelik sprintler ve aralarda hafif pedal çevirmelerle toplamda 80 dakika boyunca efor sarf etti. Kafein verilen sporcular, ilk yarıda yüzde 6,2, ikinci yarıda ise yüzde 5,3 oranında daha fazla toplam iş üretti. Bu artış, yüksek irtifada fiziksel performansın kafeinle belirgin biçimde desteklenebileceğini ortaya koydu.

Yorgunluk kafeinle gecikmiyor, performans başlangıçta yükseliyor

Yapılan testlerin sonuçları, kafeinin yüksek irtifada sporculara sağladığı avantajın yalnızca başlangıçta güç artışı ile sınırlı kaldığını gösterdi. Hem kafein hem de plasebo alan sporcuların performansı, ikinci yarıya geçildiğinde yaklaşık yüzde 9 oranında azaldı. Bu durum, kafeinin yorgunluğu tamamen önleyemediğini, ancak sporcuların başlangıç seviyesini yükselttiğini ortaya koydu. Test sırasında, sporcular genel çaba, nefes alma zorluğu ve bacak ağırlığı gibi parametreleri de değerlendirdi. Kafein takviyesiyle, özellikle ikinci yarının sonlarındaki sprintlerde sporcular nefes almanın ve genel çabanın daha kolay olduğunu bildirdi. Ancak bacaklardaki ağırlık hissinde belirgin bir fark oluşmadı. Ayrıca, kafeinle birlikte kalp atış hızlarının bazı bölümlerde arttığı ve vücutta laktat seviyelerinin yükseldiği gözlendi. Araştırmacılar, laktat artışını kasların daha fazla laktat üretmesiyle açıklamanın yanıltıcı olabileceğini, artan solunumun da bu değeri etkileyebileceğini belirtti.

Kafein, yüksek irtifada sprint performansını nasıl etkiliyor?

Çalışmanın önemli bulgularından biri de, kafeinin özellikle ilk 15 sprintte zirve güçte anlamlı bir artış sağlaması oldu. Ancak test ilerledikçe, bu avantajın düzensiz dağıldığı ve son sprintlerde belirginleşmediği raporlandı. Takım sporlarında sprintler, toplam mesafenin yüzde 5 ila 10'unu oluşturmasına rağmen, golle sonuçlanan en kritik anları oluşturuyor. Kafein, bu kısa ve yoğun eforlarda sporculara ekstra güç kazandırdı. Bununla birlikte, test ilerledikçe tüm katılımcılar yavaşladı ve kafeinin avantajı başlangıçtaki kadar belirgin olmadı. Oksijen tüketimi ve kandaki oksijen seviyesi ise kafeinle önemli bir değişim göstermedi. Bu bulgular, kafeinin yüksek irtifada sadece kısa süreli güç artışı sağladığını, uzun vadede ise yorgunluğun önüne geçemediğini destekliyor.