Yıllardır birbirleriyle hiç alakası yok sanılıyordu! Beş farklı hastalıkta gizli ortak bağ bulundu

Oxford BioDynamics ve Doğu Anglia Üniversitesi'nin yürüttüğü geniş çaplı bilimsel araştırma, kronik yorgunluk sendromu (ME/CFS), uzun COVID, travma sonrası stres bozukluğu (PTSD), romatoid artrit ve multipl skleroz (MS) gibi görünüşte birbirinden tamamen farklı hastalıkların, ortak biyolojik ağlar üzerinden bağlantılı olabileceğini gösterdi. İngiltere merkezli ekip, farklı kökenlere sahip bu hastalıkların neden benzer ve yıkıcı semptomlarla ortaya çıktığını anlamak amacıyla genetik ve biyolojik verileri derinlemesine analiz etti. Araştırmanın sonuçları, özellikle kronik yorgunluğun altında yatan nedenlerin aydınlatılması ve teşhis süreçlerinin iyileştirilmesi açısından kritik öneme sahip.

Oxford BioDynamics: Kronik yorgunluk için biyolojik imza arayışı hız kazandı

Çalışmanın merkezinde yer alan Oxford BioDynamics araştırmacıları, EpiSwitch® Orion adlı ileri genomik analiz platformunu kullanarak, beş farklı hastalığın genetik verilerini karşılaştırdı. Bu platform, DNA'nın hücre içinde nasıl katlandığını ve uzak bölgelerin birbiriyle temas ederek genlerin aktivitesini nasıl düzenlediğini inceleme imkânı sağlıyor. Araştırmacılar, uzun COVID, ME/CFS, PTSD, romatoid artrit ve MS'e ait yayımlanmış genetik verileri, daha önceki ME/CFS hasta çalışmasından elde edilen üç boyutlu genomik bilgilerle birleştirdi. Elde edilen sonuçlar, hastalıkların bireysel gen düzeyinde belirgin bir ortaklık göstermediğini, ancak genlerin karmaşık biyolojik ağlar içinde benzer sistemler üzerinde etkili olduğunu ortaya koydu. Özellikle bağışıklık sistemi, enerji üretimi ve stres yanıtı gibi temel biyolojik işlevlerin bu hastalıklarda ortak noktada buluştuğu görüldü. Araştırma ekibi, bu bulguların milyonlarca insanı etkileyen kronik yorgunluğun biyolojik temelini anlamada önemli bir adım olduğuna dikkat çekiyor.

Profesör Pshezhetskiy: 'Kronik yorgunluk, biyolojik ağların bozulmasının sonucu'

Doğu Anglia Üniversitesi Norwich Tıp Okulu'ndan Profesör Dmitry Pshezhetskiy, araştırmanın başında yer alarak, farklı hastalıkların ortak semptomlarının kökenini açıklamaya çalıştı. Pshezhetskiy, "Şimdiye kadar ME/CFS, uzun COVID, PTSD, MS ve romatoid artrit gibi hastalıklar, tamamen farklı olaylar tarafından tetiklenmiş olarak kabul ediliyordu. Ancak hastalar, çoğunlukla benzer semptomlar yaşıyor; bunaltıcı yorgunluk, beyin sisi, konsantrasyon güçlüğü, uyku bozukluğu ve günlük işlevlerde belirgin bir azalma en sık görülenler arasında," ifadelerini kullandı. Araştırma, kronik yorgunluğun yalnızca bir semptom değil, bağışıklık sistemi, metabolizma ve stres yanıtı gibi temel biyolojik ağlardaki bozulmaların dışa yansıması olabileceğini gösteriyor. Bu bakış açısı, hastalıkların teşhisinde ve tedavi stratejilerinde köklü değişiklikler yaratabilir. Pshezhetskiy, "Çalışmamız, vücudun bağışıklık ve metabolik sistemlerindeki ortak düzenleyici ağların, farklı tetikleyicilerle bozulduğunda, benzer klinik yorgunluğa yol açabileceğini gösteriyor. Bu bulgu, kronik yorgunluğun biyolojik bir birleşim teorisine yaklaşan bir açıklama sunuyor," dedi.

Uzun COVID ve ME/CFS için nesnel teşhis umudu artıyor

Oxford BioDynamics'ın EpiSwitch platformu, daha önce kan bazlı ME/CFS testiyle bilim dünyasında dikkat çekmişti. Ancak bu testin klinik kullanımı için daha fazla doğrulama gerekiyordu. Yeni araştırma, beş hastalığın biyolojik imzalarını karşılaştırarak, ortak kan imzalarının bulunabileceğini ve bu sayede teşhis süreçlerinin hızlanabileceğini ortaya koydu. Günümüzde ME/CFS ve uzun COVID gibi hastalıklar, büyük oranda hastaların bildirdiği semptomlara göre teşhis ediliyor; evrensel olarak kabul edilen bir laboratuvar testi bulunmuyor. Bu durum, hastaların yıllarca belirsizlik ve yanlış teşhisle mücadele etmesine neden oluyor. Araştırmacılar, ortak biyolojik imzaların tanımlanmasıyla, nesnel ve güvenilir kan testlerinin geliştirilmesinin yolunun açılabileceğine inanıyor. Bu gelişme, kronik yorgunluk sendromu ve uzun COVID gibi hastalıklarda erken teşhis ve etkili tedavi seçeneklerinin kapısını aralayabilir.