Yeni araştırma, ultra işlenmiş gıdaların kanda bıraktığı kimyasal izi ortaya çıkardı

Avrupa genelinde gerçekleştirilen kapsamlı bir araştırmada, ultra işlenmiş gıdaların insan sağlığı üzerindeki etkileri ilk kez kan testiyle net biçimde gözler önüne serildi. Dünya Sağlık Örgütü'nün Kanser Araştırmaları Ajansı'ndan Dr. Jessica Blanco-Lopez ve ekibinin yürüttüğü bu çalışma, 15 binden fazla yetişkinin kan örneklerini ve beslenme alışkanlıklarını detaylı şekilde analiz etti. Araştırma sonuçlarına göre, ultra işlenmiş gıdaları yoğun şekilde tüketen bireylerin kanında, zararlı yağlara yatkın belirgin bir kimyasal imza tespit edildi. Bu bulgular, vücudun yağ metabolizmasının bozulduğunu ve hücresel stresin arttığını gösterdi. Araştırmacılar, ultra işlenmiş gıdaların kanser, kalp hastalığı, tip 2 diyabet ve erken ölüm gibi ciddi sağlık sorunlarıyla ilişkilendirildiğini, ancak bu zararın biyolojik mekanizmasının şimdiye dek tam olarak anlaşılamadığını vurguladı. Yeni kan testiyle elde edilen veriler, bu gıdaların vücutta nasıl zarara yol açtığına dair ilk somut kanıtları sundu.

Dr. Blanco-Lopez: 'Ultra işlenmiş gıdalar metabolizmayı bozuyor'

Çalışmanın başında yer alan Dr. Jessica Blanco-Lopez, pediatri ve onkoloji alanlarındaki uzmanlığı sayesinde diyet ve metabolizmanın hastalık süreçlerine etkisini detaylı biçimde inceleme fırsatı buldu. Blanco-Lopez, ultra işlenmiş gıda tüketiminin, vücudun yağları işleme ve kullanma biçimini doğrudan etkilediğini belirtti. Araştırmada, bu gıdaların kan dolaşımında zararlı yağ yan ürünlerinin artmasına ve hücreleri koruyan faydalı yağların azalmasına neden olduğu saptandı. Özellikle mitokondrilerin, yani hücrelerin enerji üretim merkezlerinin, işlevlerinde bozulma tespit edildi. Bu durum, normal lipid metabolizmasının ve vücudun iç dengesinin (metabolik homeostaz) sekteye uğradığını gösteriyor. Dr. Blanco-Lopez, elde ettikleri bulguların, ultra işlenmiş gıdaların neden kronik hastalıklarla bağlantılı olduğunu açıklamaya yardımcı olduğunu söyledi. Ayrıca bu kimyasal imzanın, ileride hastalık riski taşıyan bireylerin erken tespitinde kullanılabileceğini de ekledi.

15 bin Avrupalının kanında ultra işlenmiş gıda izi

Araştırma kapsamında 15 binden fazla yetişkinin kan örnekleri ve diyet kayıtları, uzun yıllara yayılan titiz bir takip süreciyle incelendi. Katılımcıların yedikleri gıdalar, Nova sistemiyle sınıflandırıldı. Bu sistem, gıdaları işlenme derecelerine göre ayırıyor; taze ve minimum işlenmiş ürünler bir uca, rafine bileşenlerle katkı maddelerinden oluşan ultra işlenmiş gıdalar ise diğer uca yerleştiriliyor. Araştırmacılar, metabolomik analiz yöntemiyle katılımcıların kanında dolaşan yüzlerce küçük molekülü aynı anda ölçtü. Elde edilen veriler, yaş, kilo ve sigara kullanımı gibi değişkenler dikkate alınarak istatistiksel olarak değerlendirildi. Sonuçlar, ultra işlenmiş gıda tüketiminin kan kimyasında 22 farklı molekülü, özellikle de yağları etkilediğini gösterdi. Bunlardan bazıları, hücrelerin enerji üretiminde zorlandığı ve metabolizmanın baskı altında olduğu durumlarda artan yağ yan ürünleriydi. Aynı zamanda, vücudu koruyan faydalı lipidlerin miktarında da belirgin bir azalma kaydedildi. Araştırmacılar, bu dengesizliğin, ultra işlenmiş gıdaların doğal ve bütün gıdaları diyetten çıkarması nedeniyle oluştuğunu belirtti. Böylece vücut, hem zararlı yağları biriktiriyor hem de koruyucu yağlardan mahrum kalıyor.

Ultra işlenmiş gıdalar kronik hastalık riskini artırıyor

Çalışma, ultra işlenmiş gıdaların sadece yağ içeriğiyle değil, içerdiği rafine karbonhidratlar ve endüstriyel katkı maddeleriyle de metabolizmaya zarar verdiğini ortaya koydu. Kan testlerinde, doymuş yağ türlerinden stearik asit başta olmak üzere sekiz farklı yağ asidinin düzeylerinde artış gözlendi. Bu artış, ya aşırı doymuş yağ tüketiminin ya da metabolizmanın zorlandığının göstergesi olarak değerlendirildi. Ayrıca, vücudun fazla karbonhidratı yağa dönüştürdüğüne işaret eden moleküller de tespit edildi. Araştırma, ultra işlenmiş gıdaların etkisinin sadece tabaktaki yağ miktarıyla sınırlı olmadığını, bu gıdaların metabolik süreçleri çok daha derinlemesine etkilediğini gösterdi. Laboratuvar deneylerinde de, doymuş yağların karaciğer hücrelerinde enerji üretimini olumsuz etkilediği ve metabolizmanın dengesini bozduğu doğrulandı. Dr. Blanco-Lopez, bu bulguların, ultra işlenmiş gıda tüketimiyle kronik hastalıklar arasındaki bağlantının, genel diyet alışkanlıkları, yaşam tarzı faktörleri ve obezite gibi değişkenler hesaba katılsa bile güçlü biçimde devam ettiğini vurguladı.