Sivrisineklerin genleri neden değiştiriliyor?

İtalya'nın Terni şehrinde, bilim insanları gen sürücüsü teknolojisiyle genetiği değiştirilmiş sivrisinekler üzerinde dikkat çekici bir deney yürüttü. Deney kapsamında, sıtmanın ana taşıyıcılarından olan Anopheles gambiae türü sivrisinekler üzerinde yapılan genetik müdahaleyle, böceklerin üreme ve insanı ısırma yeteneklerini etkileyen doublesex genine odaklanıldı. CRISPR teknolojisinin kullanıldığı bu çalışmada, gen sürücüsü sayesinde değiştirilmiş genin popülasyon içinde hızla yayılması sağlandı. Normal şartlarda yeni genetik varyantların nesillere aktarılma oranı yüzde 50 civarındayken, bu sistemle oran yüzde 100'e kadar yükseldi. Böylece, GDO'lu sivrisineklerin taşıdığı değişiklik kısa sürede deneysel popülasyonun büyük bölümüne yayıldı.

Target Malaria projesi: Sıtma riskini azaltma hedefi

Bu deney, sıtmayla mücadelede çığır açması beklenen uluslararası Target Malaria projesinin bir parçası olarak öne çıkıyor. Projede, gen sürücüsüyle üreyebilen dişi sivrisineklerin sayısının azaltılması ve hastalığın yayılımının kontrol altına alınması amaçlanıyor. Araştırmacılar, değiştirilmiş gen varyantını her iki ebeveynden alan dişi sivrisineklerin kısırlaştığını ve insanları ısırma yeteneklerini kaybettiklerini belirtiyor. Deneyler, Terni'deki özel laboratuvar ortamında, kapalı popülasyonlar üzerinde gerçekleştirildi; GDO'lu sivrisineklerin çevreye salınması ise gündeme gelmedi. Uzmanlar, bu genetik müdahalenin sıtma vakalarını önemli ölçüde azaltabileceğini savunuyor.

Çevrecilerden gen sürücüsü teknolojisine eleştiri

GDO'lu sivrisinekler ve gen sürücüsü teknolojisi, bilim dünyasında heyecan yaratırken çevre örgütleri ise temkinli yaklaşıyor. Özellikle Dünya Dostları gibi kuruluşlar, gen sürücüsünün doğal popülasyonlar üzerinde öngörülemeyen sonuçlara yol açabileceğini vurguluyor. Bu nedenle, GDO'lu sivrisineklerin laboratuvar dışında kullanılmadan önce ekolojik risk analizlerinin tamamlanması ve tüm düzenleyici prosedürlerin eksiksiz uygulanması gerektiği ifade ediliyor. Tartışmalar sürerken, gen sürücüsü teknolojisinin gelecekte sıtma gibi ölümcül hastalıklarla mücadelede nasıl bir rol üstleneceği merak konusu olmaya devam ediyor.