Bilim insanları uyardı! İnsanlar cansız nesnelere neden bağlanıyor

Tazmanya Üniversitesi tarafından yürütülen yeni bir araştırmada, insanların cansız nesnelere bağlanma eğiliminin altında yatan nedenler mercek altına alındı. Dr. Yen-Pin Chang liderliğinde gerçekleştirilen bu çalışma, ABD'de 2000'den fazla katılımcının yer aldığı beş çevrimiçi deneyle yürütüldü. Deneylerde, bir grup katılımcıya bilgisayarlar, Amazon yağmur ormanları ve Kuroşio okyanus akıntısı gibi nesneler antropomorfizm yöntemiyle, yani insan benzeri ifadelerle tanıtıldı. Diğer grup ise tamamen tarafsız ve nesnel açıklamalar okudu. Antropomorfik anlatımlarla karşılaşanlar, bu nesnelere minnettarlık, güven ve koruma isteği gibi duygular beslediklerini belirtti. Araştırma, insan benzeri özellikler atfedilen nesnelerin, katılımcılar tarafından yanıt veren birer ortak olarak algılandığını da ortaya koydu.

Dr. Chang: 'Antropomorfizm iyi niyet algısını güçlendiriyor'

Araştırmanın başındaki Dr. Yen-Pin Chang, elde edilen bulguların, minnettarlık duygusunun yalnızca doğrudan elde edilen bir faydadan kaynaklanmadığını vurguladı. Asıl mekanizmanın, nesneye veya ortama atfedilen iyi niyet algısı olduğunu belirten Chang, insanlar bilgisayar ya da orman gibi nesnelerin en iyi niyetlerle hareket ettiğine inandıklarında, minnettarlık ve güvenin de arttığını söyledi. Antropomorfizm sayesinde, katılımcıların nesneleri sadece fayda sağlayan araçlar olarak değil, duygusal bağ kurulabilen varlıklar olarak gördükleri kaydedildi. Bu eğilim, özellikle çevre koruma gibi konularda insanların daha istekli davranmasına yol açtı. Doğayı insanlaştıran kişiler, çevreyle ilgili girişimlere daha fazla destek verme eğilimi gösterdi.

Yapay zekaya verilen isimler sağlıksız bağlanmaya yol açabiliyor

Araştırmada öne çıkan bir diğer bulgu ise, antropomorfizmin olumsuz etkileri oldu. Özellikle şirketlerin yapay zeka sistemlerine Siri veya Alexa gibi insana özgü isimler vermesi, bazı kişilerde sağlıksız bir bağlanma geliştirebiliyor. Sohbet botlarıyla kurulan ilişkilerde, kullanıcıların gerçek dışı bir yakınlık hissi yaşaması, psikolojik açıdan riskli bir durum olarak değerlendirildi. Araştırma, kontrollü koşullarda antropomorfizmden minnettarlığa ve davranışsal sonuçlara uzanan süreci ilk kez net biçimde ortaya koydu. Uzmanlar, bu bulguların hem teknolojiyle ilişkiler hem de çevre koruma bilinci açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini belirtiyor.