Yapay zeka insan kusurlarını miras aldı! Sohbet robotları yüzlere bakarak önyargılı kararlar veriyor

Carnegie Mellon Üniversitesi Dil Teknolojileri Enstitüsü ile Harvard Üniversitesi'nin ortak yürüttüğü yeni bir araştırma, yapay zeka sohbet robotlarının insanlardaki yüz önyargılarını benimsediğini ve hatta bu önyargıları daha da güçlendirdiğini ortaya çıkardı. Araştırmada, GPT-4o, GPT-5, Gemini 3 Flash ve Claude Sonnet 4.5 gibi önde gelen dört sohbet robotu üzerinde 13 farklı deney gerçekleştirildi. Sonuçlar, bu gelişmiş yapay zeka modellerinin, insanların güvenilir ve yetkin olarak değerlendirdiği yüzleri neredeyse aynı şekilde seçtiğini gösterdi. Özellikle GPT-5 ve Gemini 3 Flash gibi son nesil modeller, yüz önyargısı konusunda insanlardan bile daha yüksek oranlara ulaştı. Araştırmacılar, yapay zeka sistemlerinin insan kararlarındaki hataları sadece taklit etmekle kalmayıp, bu önyargıları daha tutarlı ve güçlü biçimde yansıttığını vurguladı.

Carnegie Mellon ekibinden yüz önyargısı analizi: GPT-4o ve GPT-5 öne çıktı

Araştırmada, her biri farklı yeteneklere sahip dört büyük sohbet robotu, insanlara benzer şekilde yüzlerden yola çıkarak güvenilirlik ve yeterlilik gibi özellikleri değerlendirdi. 600 denemelik testlerde, GPT-4o modeli insanların daha yetkin gördüğü yüzü yüzde 87,83 oranında seçerken, güvenilirlikte ise yüzde 72,67'ye ulaştı. Bu oranlar, insanların rastgele seçim yapmasından çok daha yüksek. Hangi yüzün daha kendine güvenen, zeki, çalışkan, tembel, yetersiz veya dikkatsiz göründüğüne dair sorularda ise model, insan desenini yüzde 74,63 oranında eşleştirdi. Sıcak, yardımcı, samimi, bencil, ikiyüzlü ve agresif yüzlerde ise başarı oranı yüzde 73,33 olarak tespit edildi. Araştırmacılar, bu sonuçların yapay zekanın insan önyargılarını yalnızca yeniden üretmekle kalmadığını, aynı zamanda bu yargıları farklı alanlara da genişlettiğini belirtti. Özellikle GPT-4o'nun, insanlardan daha tutarlı ve güçlü bir şekilde yüz önyargısı sergilediği gözlendi.

Harvard Üniversitesi'nden Mahzarin Banaji: "Yapay zeka insan önyargısını aştı"

Harvard Üniversitesi'nden Mahzarin Banaji'nin de yer aldığı araştırmada, sohbet robotlarının yalnızca insan yüzlerinde değil, farklı türlerde de benzer önyargılar sergilediği ortaya çıktı. Ekip, daha önce psikoloji makalelerinde kullanılan insan yüzlerinin yanı sıra, Laurie Santos'un laboratuvarından alınan 10 rhesus makak fotoğrafını da teste dahil etti. Bu maymunlardan beşi daha nazik, beşi ise daha sert olarak değerlendirilmişti. 150 denemede, GPT-4o daha nazik olarak değerlendirilen makak yüzünü yüzde 66 oranında daha güvenilir olarak seçti. Bu bulgu, modelin öğrendiği yüz önyargısının yalnızca insanlara özgü olmadığını, türler arasında da geçerli olabildiğini gösterdi. Araştırmacılar, bu durumun yapay zeka sistemlerinin önyargı kalıplarını çok daha geniş bir alana yayabileceğine işaret ettiğini belirtti.

GPT-5 ve Gemini 3 Flash: Yüz önyargısı oranı rekor seviyede

Çalışmada, yeni nesil yapay zeka modellerinin yüz önyargısı konusunda daha da ileri gittiği tespit edildi. GPT-5 modeli, beklenen yetkin yüzü yüzde 94,33 oranında seçerken, işe alım ve yatırım konularında yüzde 97,04'e ulaştı. Gemini 3 Flash Önizleme ise yüzde 95,67 ve yüzde 87,04 gibi yüksek puanlar aldı. Her iki model de, araştırma ekibinin yaptığı tüm karşılaştırmalarda, daha eski modellere göre daha güçlü bir önyargı sergiledi. Claude Sonnet 4.5 ise yüzde 89,00 ve yüzde 89,41 ile daha düşük önyargı oranları gösterdi. Bu oranlar, insan değerlendirmelerinin çok üzerinde ve rastgele seçim ihtimalinin oldukça ötesinde. Araştırmacılar, yeni nesil yapay zeka sohbet robotlarının insan önyargılarını geride bırakarak, karar süreçlerinde daha da etkili hale geldiğini vurguladı.