Kanada'da plasenta araştırması! Şizofreni riski için erken uyarı umudu

Kanada'nın Western Üniversitesi'nde gerçekleştirilen kapsamlı bir araştırma, plasentanın şizofreni riskinin erken belirlenmesinde önemli bir biyolojik gösterge olabileceğini ortaya koydu. Bilim insanları, özellikle hamilelikte esrar kullanımının plasentadaki bazı biyomarkerlerde değişikliğe neden olduğunu ve bunun doğacak çocuklarda şizofreni riskini artırabileceğini belirtti. Çalışmada, esrarın ana psikoaktif maddesi olan THC'nin hem hayvan modellerinde hem de insan hücre kültürlerinde şizofreniyle bağlantılı genlerde artışa yol açtığı tespit edildi. Araştırmacılar, plasentanın beyin gelişimiyle doğrudan ilişkili olduğunu ve hamilelik sırasında yaşanan olumsuzlukların uzun vadede ciddi psikolojik sorunlara neden olabileceğini vurguladı.

Western Üniversitesi ekibi: 'Plasenta, şizofreni riskini önceden gösterebilir'

Şizofreni, gerçeklik algısında bozulmaya yol açan ciddi bir zihinsel sağlık sorunu olarak biliniyor ve Kanada nüfusunun yaklaşık yüzde birini etkiliyor. Hastalığın nedenleri arasında genetik yatkınlık, prenatal çevresel faktörler, çocukluk travmaları ve kentsel yaşam koşulları sayılıyor. Ancak bugüne kadar şizofreni riskini erken dönemde kesin olarak gösterebilecek biyomarkerler bulunamamıştı. Western Üniversitesi'nden Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı profesörü ve araştırma ekibi lideri, plasentanın bu konuda umut vadettiğini açıkladı. Ekip, hamile hayvanlara Nutella ile karıştırılmış THC vererek yürüttükleri deneyde, THC'ye maruz kalan yavrularda şizofreniyle ilişkili prepulse inhibisyonunda azalma gözlemledi. Bu test, beynin gereksiz uyarıcıları filtreleme yeteneğini ölçmesiyle biliniyor ve şizofreni teşhisinde yaygın olarak kullanılıyor. Ayrıca, THC'ye maruz kalan yavruların plasentalarında insanlarda şizofreni riskiyle bağlantılı biyomarkerlerde belirgin artışlar kaydedildi.

Hamilelikte esrar kullanımı ve plasenta biyomarkerleri arasındaki ilişki

Kanada'da 2018'de esrarın yasallaşmasının ardından, hamilelikte esrar kullanım oranlarında dikkat çekici bir artış yaşandı. Özellikle 13-19 yaş arası hamile gençlerde esrar kullanımı yüzde 24'e ulaştı. Araştırmacılar, prenatal esrar kullanımının düşük doğum ağırlığı ile ilişkili olduğunu uzun süredir bilseler de, bu çalışmayla birlikte esrarın plasentadaki şizofreniyle ilişkili biyomarkerleri de etkilediği gösterildi. İnsan plasenta hücrelerinde yapılan deneylerde de benzer sonuçlar elde edildi ve THC ile kısa süreli temasın, şizofreniyle bağlantılı genlerde artışa yol açtığı saptandı. Bu bulgular, hamilelikte esrar kullanımının sadece fiziksel değil, aynı zamanda nörogelişimsel açıdan da uzun vadeli riskler taşıdığını ortaya koydu. Uzmanlar, hamilelik sırasında esrar kullanımının bırakılmasının önemine dikkat çekti ancak sosyal ve alışkanlık bağımlılığı nedeniyle bunun her zaman mümkün olmadığını da belirtti.

Plasenta biyomarkerleriyle şizofreni riski doğumda tespit edilebilir mi?

Araştırmacılar, plasentadaki biyomarkerlerin doğumdan hemen sonra incelenmesiyle şizofreni riskinin erken dönemde tespit edilebileceğini düşünüyor. Şizofreni genellikle 16 ile 30 yaş arasında teşhis edilse de, doğumda riskin belirlenmesi sayesinde erken müdahale ve önleyici tedaviler mümkün olabilir. Ayrıca, plasentada tespit edilen bu biyomarkerlerin sadece şizofreni değil, otizm ve bilişsel bozukluklar gibi diğer nörolojik sorunlarla da ilişkili olabileceği ifade edildi. Bilim insanları, esrarın dışında plasentayı etkileyebilecek diğer maddelerin ve ebeveynlerin hamilelik öncesi yaşam tarzlarının da araştırılması gerektiğinin altını çizdi. Özellikle kannabidiol (CBD) gibi diğer esrar bileşenlerinin nörogelişim üzerindeki etkileri henüz tam olarak anlaşılmış değil. Bu nedenle, plasenta biyomarkerleriyle ilgili daha fazla araştırma yapılması gerektiği vurgulandı.